Czy w czasie upałów praca powinna zostać wstrzymana? Zapewne pracodawcy i pracownicy nie są w tym zakresie zgodni. Póki co, obowiązujące przepisy co do zasady nie odnoszą się do maksymalnych temperatur w pracy, a prace nad wprowadzeniem w tym zakresie zmian trwają. Doceniając wagę problemu MSWiA zdecydowało się jednak opublikować rekomendacje działań w związku z falami upałów.
- Wróciły upały, wróciła dyskusja
- Wstrzymanie pracy w czasie upałów to nadal tylko budzący kontrowersje projekt
Wróciły upały, wróciła dyskusja
Przetaczająca się przez Polskę fala upałów sprawiła, że w przestrzeni publicznej powróciło pytanie o przepisy regulujące maksymalną temperaturę w miejscu pracy. Temat nie jest nowy i co najmniej od 2023 roku cyklicznie „odżywa” wraz z nadejściem lata i to nie tylko w kontekście pracowników, ale i działalności placówek oświatowych. Niestety pomimo upływu czasu wciąż jedyne co można na ten temat powiedzieć, to że trwają prace nad przepisami. Chodzi o projekt rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy opatrzony w wykazie prac legislacyjny MRPiPS numerem 36.
Wstrzymanie pracy w czasie upałów to nadal tylko budzący kontrowersje projekt
Gdyby zaproponowane w nim regulacje weszły w życie, oznaczałoby to, że po raz pierwszy zostaną wprowadzone maksymalne temperatury pracy, a po przekroczeniu pewnych granic, praca mogłaby zostać wstrzymana. Pierwszym poziomem wymagającym reakcji pracodawcy miałoby być przekroczenie w pomieszczeniu 28°C, a przy pracach związanych z większym wysiłkiem fizycznym 25°C. W takiej sytuacji pracodawca powinien zastosować rozwiązania techniczne obniżające temperaturę. Jeżeli nie będzie to możliwe, będzie miał obowiązek wprowadzić odpowiednie rozwiązania organizacyjne (np. praca zdalna, skrócony czas pracy czy dodatkowe przerwy). Jeżeli pomimo zastosowania rozwiązań technicznych temperatura w pomieszczeniu przekroczy 35°C, praca miałaby zostać wstrzymana. Również w przypadku osób wykonujących ciężką pracę fizyczną na zewnątrz resort chciałby wprowadzić temperaturę graniczną - jeżeli przekroczyłaby 32°C, to prace miałyby zostać czasowo wstrzymane. Omawiane rozwiązania nie tylko są nadal w fazie projektu, ale również budzą wiele kontrowersji i są krytykowane. Póki co, zarówno pracownicy, jak i pracodawcy muszą się w tym zakresie zadowolić rekomendacjami działań.
Rekomendacje działań w związku z falami upałów
Fale upałów stanowią jedno z najpoważniejszych zagrożeń pogodowych dla zdrowia publicznego. Długotrwałe utrzymywanie się wysokich temperatur może prowadzić do odwodnienia, wyczerpania cieplnego, udaru cieplnego, pogorszenia stanu zdrowia osób przewlekle chorych, zwiększonej liczby pożarów oraz przeciążenia infrastruktury energetycznej i wodociągowej. W związku z tym zaleca się podjęcie następujących działań:
1. Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży:
- Organizowanie uroczystości szkolnych oraz innych z udziałem dzieci i młodzieży w godzinach porannych.
- Maksymalne skracanie czasu trwania wydarzeń odbywających się na otwartej przestrzeni.
- Organizowanie wydarzeń w pomieszczeniach klimatyzowanych lub miejscach zacienionych.
- Zapewnienie uczestnikom stałego dostępu do wody pitnej.
- Zapewnienie zabezpieczenia medycznego.
- Zapewnienie odpowiednich warunków transportu dzieci oraz miejsc ich pobytu podczas wypoczynku letniego.
- Informowanie mieszkańców o zagrożeniach związanych z pozostawianiem dzieci w zamkniętych pojazdach.
2. Ochrona osób szczególnie narażonych:
- Zwrócenie szczególnej uwagi na osoby starsze, samotne, przewlekle chore, w kryzysie bezdomności oraz osoby z niepełnosprawnościami.
- Monitorowanie sytuacji osób wymagających wsparcia oraz udzielanie niezbędnej pomocy.
- Zaangażowanie organizacji pozarządowych do wsparcia osób szczególnie wrażliwych.
- Zapewnienie dostępu do wody pitnej i chłodnych pomieszczeń.
3. Bezpieczeństwo zwierząt:
- Informowanie mieszkańców o zagrożeniach związanych z pozostawianiem zwierząt w zamkniętych pojazdach.
- Zapewnienie dostępu do wody dla zwierząt domowych i wolno żyjących, w szczególności w przestrzeni publicznej.
- Zapewnienie zwierzętom domowym i hodowlanym zacienionych i przewiewnych miejsc.
4. Organizacja miejsc schronienia przed upałem:
- Organizowanie i udostępnianie „miejsc chłodu” w budynkach użyteczności publicznej lub innych odpowiednich obiektach.
- Uruchamianie kurtyn wodnych lub dysz mgłowych w miejscach o dużym natężeniu ruchu pieszych.
- Tworzenie dodatkowych punktów dostępu do wody pitnej.
- Opracowanie mapy dostępnych miejsc chłodu, kurtyn wodnych i punktów poboru wody oraz przekazywanie mieszkańcom informacji o ich lokalizacji.
5. Infrastruktura i zaopatrzenie:
- Kontrola stanu sieci energetycznych i instalacji elektrycznych przez administratorów budynków.
- Racjonalizacja zużycia energii elektrycznej w związku ze zwiększonym obciążeniem systemów klimatyzacyjnych.
- Zapewnienie sprawności urządzeń klimatyzacyjnych w środkach transportu zbiorowego.
- Ograniczanie zużycia wody w okresach największego zapotrzebowania.
- Zalecanie podlewania terenów zielonych w godzinach porannych lub nocnych.
- Zalecenie monitorowania stanu i prawidłowości funkcjonowania instalacji fotowoltaicznych.
- Monitorowanie jakości wody.
6. Bezpieczeństwo imprez masowych i zgromadzeń:
- Zapewnienie uczestnikom imprez masowych i zgromadzeń:
- dostępu do wody pitnej,
- miejsc zacienionych,
- odpowiedniego zabezpieczenia medycznego.
- Ograniczanie sprzedaży i spożycia alkoholu podczas wydarzeń odbywających się w warunkach wysokiej temperatury.
- Analiza możliwości ograniczenia, przełożenia lub odwołania wydarzeń w przypadku wystąpienia ekstremalnych temperatur.
7. Ochrona pracowników:
- Stosowanie środków ochrony pracowników wykonujących pracę w wysokich temperaturach, w tym wykonywanie cyklicznych pomiarów temperatury w miejscu pracy, skracanie czasu pracy, wprowadzenie rotacji pracowników na stanowiskach oraz zapewnienie napojów.
- Stosowanie aktualnych zaleceń Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dotyczących ochrony pracowników przed wysokimi temperaturami.
- Dostosowywanie organizacji pracy do warunków atmosferycznych, w szczególności w przypadku prac wykonywanych na otwartej przestrzeni.
- Stosowanie się do zaleceń Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa pracy pt. „Praca w wysokich i niskich temperaturach”.
- Zalecenia dla pracodawców w Poradniku „Dobry klimat w pracy” www.gov.pl/rodzina.
8. Bezpieczeństwo na terenach rekreacyjnych:
- Zwiększenie aktywności organów kontrolnych nad niestrzeżonymi akwenami i miejscami gdzie obowiązuje zakaz kąpieli.
- Zwiększenie liczby ratowników wodnych na kąpieliskach i w miejscach wykorzystywanych do kąpieli.
- Intensyfikacja działań informacyjnych dotyczących bezpiecznego korzystania z akwenów.
9. Ochrona przeciwpożarowa:
- Zwiększenie monitoringu zagrożenia pożarowego.
- Wprowadzenie adekwatnych ograniczeń w dostępie do lasów
- w przypadku wysokiego lub ekstremalnego zagrożenia pożarowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
- Prowadzenie kampanii informacyjnych dotyczących zakazu używania otwartego ognia na terenach leśnych i przyległych oraz terenach uprawnych.
10. Informowanie mieszkańców:
- Regularne przekazywanie ostrzeżeń meteorologicznych oraz zaleceń dotyczących postępowania podczas upałów.
- Wykorzystywanie wszystkich dostępnych kanałów komunikacji, w tym stron internetowych, mediów społecznościowych, systemów powiadamiania SMS oraz lokalnych środków przekazu.
- Informowanie o lokalizacji miejsc chłodu, punktów dostępu do wody oraz dostępnych formach pomocy dla osób szczególnie narażonych.