Już wkrótce zacznie obowiązywać nowelizacja ustawy o pomocy społecznej. Nowe przepisy porządkują i standaryzują świadczenie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Od 4 sierpnia 2026 r. zostaną wzmocnione mechanizmy służące ocenie jakości usług przysługujących osobom wymagającym pomocy innych osób z powodu wieku, choroby lub z innych przyczyn.
- 4 sierpnia wejdą w życie zmiany w pomocy społecznej
- Kto będzie mógł ubiegać się o pomoc
- Formy pomocy - usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze
- Kto będzie wykonywać usługi opiekuńcze
- Kto będzie mógł świadczyć usługi sąsiedzkie
- Nowe obowiązki gminy
4 sierpnia wejdą w życie zmiany w pomocy społecznej
4 sierpnia 2026 r. wejdzie w życie ustawa z 11 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej. Nowelizacja jest związana z koniecznością realizacji jednego z kamieni milowych przewidzianych w ramach reform Krajowego Planu Odbudowy.
Ustawa wprowadza zmiany w systemie opieki wykonywanej w miejscu zamieszkania. Nowe przepisy ujednolicą zasady świadczenia takich usług, poprawią jakość świadczeń i lepiej dopasują je do potrzeb osób korzystających z pomocy społecznej.
To ważne zmiana, bowiem usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania są jedną z niewielu form pomocy, dla których nie opracowano dotychczas stosownego standardu. Obecnie obowiązujące przepisy określają jedynie ogólne ramy tych usług, brak jest regulacji szczegółowych dotyczących standardu i sposobu ich świadczenia oraz sposobu monitorowania i oceny jakości świadczonych usług.
Kto będzie mógł ubiegać się o pomoc
W wyniku nowelizacji osobie, która wymaga pomocy innych osób z powodu:
- wieku,
- choroby,
- innych przyczyn,
będzie przysługiwać pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych – pod warunkiem, że jest osobą samotną i pozbawioną pomocy, której wymaga. Pomoc może być przyznana, jeżeli rodzina tej osoby, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni ani zstępni nie mogą zapewnić pomocy, której wymaga.
Formy pomocy - usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze
Pomoc będzie mogła być przyznana w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych.
Usługi opiekuńcze obejmują:
- pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych,
- opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację w zakresie niewymagającym specjalistycznej wiedzy i kompetencji.
Ponadto, w miarę możliwości, usługi te obejmują zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania mogą być przyznane w formie usług sąsiedzkich.
Z kolei specjalistyczne usługi opiekuńcze obejmują dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności usługi świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym.
Kto będzie wykonywać usługi opiekuńcze
Usługi opiekuńcze będą mogły wykonywać osoby spełniające określone ustawą warunki. Taka osoba powinna:
- być pełnoletnia,
- nie należeć do rodziny osoby, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze,
- być wspólnie zamieszkującym małżonkiem, wstępnym lub zstępnym osoby, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze,
- złożyć oświadczenie o zdolności pod względem psychofizycznym do świadczenia usług opiekuńczych,
- ukończyć szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy.
Kto będzie mógł świadczyć usługi sąsiedzkie
Nieco inne wymagania będzie musiała spełnić osoba świadczące usługi sąsiedzkie. Osoba świadcząca taką pomoc powinna:
- mieć ukończone 18 lat,
- nie należeć do rodziny osoby, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze,
- być wspólnie zamieszkującym małżonkiem, wstępnym lub zstępnym osoby, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze,
- ukończyć szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy,
- złożyć oświadczenie o zdolności pod względem psychofizycznym do świadczenia usług sąsiedzkich,
- zamieszkiwać w najbliższej okolicy osoby, na rzecz której są świadczone usługi sąsiedzkie,
- być zaakceptowaną przez osobę, na rzecz której są świadczone usługi sąsiedzkie,
- być zaakceptowaną przez organizatora usług sąsiedzkich.
Nowe obowiązki gminy
Ustawa nakłada obowiązek świadczenia usług opiekuńczych zgodnie ze standardem świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, w sposób zapewniający uwzględnienie potrzeb osoby, na rzecz której są świadczone usługi. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego został upoważniony do wydania rozporządzenia określającego standard świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, sposób ich świadczenia oraz sposób ich monitorowania i oceny.
Świadczenie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania będzie monitorować i oceniać gmina. W razie stwierdzenia nieprawidłowości zostaną podjęte działania mające na celu ich wyeliminowanie.
Podstawa prawna:
• ustawa z 11 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 974)