Czy można zmienić orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na stałe?

Wioleta Matela-Marszałek
Autorka licznych publikacji o tematyce prawnej
rozwiń więcej
Kiedy można wydać nowe orzeczenie? / Kiedy można wydać nowe orzeczenie? / Shutterstock

„Posiadam orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. Uważam, że stan mojego zdrowia usprawiedliwia przyznanie mi umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Czy PZON może zmienić moje orzeczenie?” – pyta Czytelniczka.

Zmiana orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego na stałe - kiedy możliwa?

Komisja może wydać nowe orzeczenie w przypadku zmiany stanu zdrowia. Zasada ta dotyczy również orzeczeń wydanych na stałe. Stanowi o tym art. 6ba ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych:

„W przypadku zmiany stanu zdrowia osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności może w okresie ważności tego orzeczenia wystąpić do powiatowego zespołu z wnioskiem o wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia”.

Aby mogło dojść do zmiany stopnia niepełnosprawności, ważne jest spełnianie przesłanek ustawowych. Nie wystarczy zatem tylko pogorszenie stanu zdrowia. Musi ono wpływać też na inne aspekty funkcjonowania osoby z niepełnosprawnością.

Przykład

Przykładowo, do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.

Czy komisja może odmówić wydania orzeczenia?

Z kolei według § 15 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, w przypadku gdy załączona do wniosku dokumentacja medyczna oraz badanie osoby niepełnosprawnej nie wskazują na zmianę stanu zdrowia tej osoby, skład orzekający wydaje orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności.

Co to w praktyce oznacza dla osoby z niepełnosprawnością?

Jeśli chcemy zmienić orzeczenie, które zostało wydane na stałe, to konieczna jest udokumentowana zmiana stanu zdrowia. W sytuacji, gdy na podstawie dokumentów i badania osoby z niepełnosprawnością okaże się, że takiej zmiany np. pogorszenia nie ma, to komisja odmówi wydania nowego orzeczenia. Ważne jest zatem, by do tego typu spraw jak najlepiej się przygotować. Często pomocne będzie skorzystanie z profesjonalnej pomocy adwokata czy radcy prawnego.

Ważne

Co ważne, orzeczenie może też zostać zmienione w innych punktach. Przykładowo, może pojawić się w nim inny symbol czy wskazania. Komisja weźmie tu pod uwagę aktualną sytuację zdrowotną.

„W wyniku złożenia wniosku wszczęte zostaje nowe postępowanie orzecznicze, którego celem jest weryfikacja stanu zdrowia osoby orzekanej. Efektem dokonywanych przez Zespół ustaleń jest wydanie orzeczenia lub odmowa jego wydania (w przypadku braku zmiany stanu zdrowia). Zmiana stopnia niepełnosprawności, w konsekwencji dokonania powyższych ustaleń – ze znacznego na umiarkowany i z umiarkowanego na lekki – nie może być utożsamiana z orzekaniem na niekorzyść wnioskodawcy (jak zakłada Sąd Okręgowy). Zmiana stopnia niepełnosprawności jest efektem zmiany sprawności organizmu, co oznacza, że poprawa stanu zdrowia będzie pociągała za sobą zmianę stopnia, ale wcale nie oznacza, że doszło do działania na niekorzyść wnioskodawcy. Należy pamiętać, że niepełnosprawność jest pojęciem ewoluującym, a stan zdrowia warunkujący stopień niepełnosprawności może ulec zmianie – również poprawić się (rozwój medycyny, rehabilitacja, farmakologia, zaadoptowanie się ubezpieczonego do określonej dysfunkcji organizmu)” – podkreślił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 kwietnia 2023 r. (III UZP 8/22).

Jeżeli osoba niepełnoprawna jest niezadowolona z orzeczenia, to może się odwołać.

Zmiana orzeczenia wydanego na stałe [FAQ]

Jak długo będzie ważne stare orzeczenie, jeśli złożyłam wniosek o nowe?

Jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności poprzedniego, to pierwotne orzeczenie zachowa ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność.

Mam orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. Czy jeśli będę ubiegał się o decyzję do świadczenia wspierającego, to WZON może dokonać zmian w moim orzeczeniu?

Nie, wojewódzki zespół ds. orzekania o niepełnosprawności przyznaje punkty w celu ustalenia poziomu potrzeby wsparcia. Jest to konieczny warunek do otrzymania świadczenia wspierającego. WZON nie może jednak zmienić orzeczenia wydanego na stałe.

Czy w 2027 r. zmienią się zasady orzekania o stopniu niepełnosprawności?

W tym momencie nie ma zaplanowanych zmian na przyszły rok w tym zakresie. Ministerstwo rodziny pracuje nad przebudową systemu orzekania o niepełnosprawności oraz związanych z tym świadczeń, jednak prace analitycznie - zgodnie z zapowiedziami - powinny zakończyć się dopiero w roku 2028.

Polecamy: INFORLEX Pomoc społeczna

Prawo
K. Stanowski krytycznie o zasiłku pielęgnacyjnym. 1 mln Polaków upokorzonych przez brak choćby złotówki więcej. Wciąż 215.84 zł
31 maja 2026

Krzysztof Stanowski: Zasiłek pielęgnacyjny od 2019 roku nie wzrósł nawet o złotówkę i wynosi 215,84 zł.

Niepełnosprawni: Zrównajmy zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł) i dodatek pielęgnacyjny (366,67 zł)
31 maja 2026

Osoby niepełnosprawne wskazują na konieczność nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zniknąłby z niej przepis mówiący, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje (obecnie w wysokości 215,84 zł miesięcznie). Jednocześnie w art. 16 tej ustawy miałby się pojawić przepis mówiący, że zasiłek pielęgnacyjny ma wartość dodatku pielęgnacyjnego. Chodzi tu o bieżącą wartość dodatku pielęgnacyjnego. Taka konstrukcja przepisów oznacza coroczną waloryzację i podwyżkę zasiłku pielęgnacyjnego.

Emerycie. Otrzymałeś 2500 zł. Ale musisz zwrócić 3000 zł. Uciążliwy system ZUS i NFZ
31 maja 2026

Może się zdarzyć, że emeryt albo rencista musi zwrócić do ZUS świadczenia. Zdarza się to stosunkowo rzadko, ale się zdarza. Pojawia się wtedy problem – „Oddaję pieniądze do ZUS w kwocie brutto czy netto?" Niestety jest to kwota brutto. Dlaczego niestety? Bo jeżeli emeryturę obciążył PIT albo składka zdrowotna, to emeryt musi sam się zająć odzyskaniem tych pieniędzy. Nie zrobi za niego tego ZUS. Czyli emeryt otrzymał od ZUS np. łącznie z kilku emerytur 8271.33 zł netto, ale musi ZUS oddać 10 000 zł brutto. Różnicę między 10 000 zł a 8271.33 zł emeryt/rencista musi odzyskać sam. Jeżeli świadczenie było opodatkowane, to nadpłacony podatek PIT trzeba osobno „wyciągnąć” z Urzędu Skarbowego – skarbówka go nie odda z urzędu. To samo jest ze składką na NFZ.

Stopień umiarkowany w 2026 r. Źle ze świadczeniami z PFRON. Jeszcze gorzej z zasiłkiem pielęgnacyjnym (215,84 zł)
31 maja 2026

Dla osób niepełnosprawnych obecna sytuacja to dyskryminacja. Polega na tym, że nie ma nie tylko podwyżki zasiłków dla stopnia umiarkowanego niepełnosprawności, ale i takich świadczeń jak dopłaty PFRON do zakupu samochodu (jest pomoc przy doposażeniu samochodów dla stopnia umiarkowanego, dopłaty do kupna tylko dla stopnia znacznego). Zmniejsza się znaczenie świadczeń dla osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Np. zasiłek pielęgnacyjny z MOPS nie będzie waloryzowany aż do 2028 r. (według odpowiedzi na interpelacje złożone w Sejmie).

Komunikat PFRON: Dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Nowy formularz INF-O-PP
31 maja 2026

Nowy druk formularza został wprowadzony Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 8 kwietnia 2026 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz.U. 2026, poz. 523)

Podatek od deszczu 2026 – właściciele nieruchomości zapłacą, a kościoły nie. Te przepisy już obowiązują
31 maja 2026

Podatkiem od deszczu określana jest opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, którą zobowiązani są, co kwartał, uiszczać właściciele nieruchomości nieujętych w system kanalizacji, których powierzchnia przekracza ustawowy próg i którzy – w związku z zabudowaniami swojej działki – dokonali wyłączenia określonej powierzchni nieruchomości z tzw. powierzchni biologicznie czynnej. Z obowiązku ponoszenia daniny od deszczu – niezależnie od powierzchni nieruchomości wyłączonej z powierzchni biologicznie czynnej – ustawodawca zwolnił natomiast kościoły i inne związki wyznaniowe.

Jak obliczyć dochód do zasiłku? Czasami MOPS stosuje fikcję prawną
29 maja 2026

„Ustawodawca przyjął fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu” - przypomina Naczelny Sąd Administracyjny. Kwestia ta wzbudza wciąż wątpliwości beneficjentów pomocy społecznej.

Prawo pierwokupu na rynku aukcyjnym dóbr kultury i granice jego dopuszczalnego wykonywania. Praktyczne zastosowanie: kazus muzeum w roli licytanta
29 maja 2026

Czy podmiot wyposażony w ustawowe prawo pierwokupu może jednocześnie wpływać na cenę, którą ostatecznie sam zapłaci? Na rynku aukcyjnym zabytków pytanie to przestaje być wyłącznie teoretycznym dylematem. Aktywne uczestnictwo muzeów rejestrowanych w licytacjach, połączone z możliwością późniejszego wykonania prawa pierwokupu, rodzi poważne wątpliwości dotyczące transparentności aukcji, równości uczestników obrotu oraz granic dopuszczalnego wykonywania uprawnień publicznoprawnych. Artykuł analizuje ten problem na styku prawa cywilnego, ochrony dziedzictwa kulturowego i zasad uczciwego rynku.

Smartfon jako „czysty nośnik”? Co zmienia nowelizacja opłaty reprograficznej w 2026 roku - skutki prawne i konstytucyjne wątpliwości
29 maja 2026

Nowelizacja przepisów o opłacie reprograficznej to jedna z najistotniejszych zmian na styku prawa autorskiego i rynku nowych technologii ostatnich lat. Ustawodawca odchodzi od katalogu urządzeń, który przestał odpowiadać realiom cyfrowego obrotu, zastępując go rozwiązaniami obejmującymi współczesne nośniki i sprzęt elektroniczny. Zmiana ma przynieść twórcom realną rekompensatę za korzystanie z utworów w ramach dozwolonego użytku prywatnego, ale jednocześnie rodzi pytania o granice regulacji i jej wpływ na przedsiębiorców oraz konsumentów.

MOPS w sądzie: urzędnicy w kółko powtarzali mantrę: musimy pomoc rozdzielić na 6 osób. Zamiast zbadać stan faktyczny
30 maja 2026

W sprawie opisanej w artykule możliwe jest tylko kupno nowego okna. Bezsens pomocy z MOPS polega na tym, że przyznał 500 zł zasiłku, ale na naprawę okna. A to trzeba wymienić na nowo. I potrzeba jest cztery razy tyle pieniędzy. Sytuacja osoby potrzebującej jest taka, że nie będzie miała środków na wymianę okna (przeszło 2000 zł). Pokazuje to absurdalność pomocy MOPS - nie ma służyć rozwiązywaniu problemów w sposób zmieniający życie ludzi korzystających z pomocy społecznej. Priorytetem jest równe rozdzielenie niewielkimi kwotami środków na jak największą liczbę beneficjentów tak, aby było "sprawiedliwie".

pokaż więcej
Proszę czekać...