Wysyłanie skanu dowodu przez Internet pod lupą: klienci narażeni na kradzież danych

Tomasz Piwowarski
Od 2025 roku w redakcji Infor.pl, a od 2017 roku posiada tytuł zawodowy radcy prawnego. Pisze teksty związane głównie z nowościami prawnymi, a także z obszaru prawa cywilnego, gospodarczego, nowych technologii, pracy, ubezpieczeń społecznych, nieruchomości.
rozwiń więcej
dowód osobisty / Kazali ci wysłać zdjęcie dowodu mailem? To naruszenie twojej prywatności / Shutterstock / Shutterstock

Wysyłanie skanu dowodu osobistego przez Internet to ryzykowna, ale powszechna praktyka wielu firm finansowych. Rzecznik Praw Obywatelskich uznał właśnie, że takie działanie narusza prawo do prywatności. Wystąpił do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z żądaniem pilnego ukrócenia tego procederu. Podpowiadamy, dlaczego to tak ważne dla twojego bezpieczeństwa i jak chronić dane z dowodu.

Ważne

Tego dowiesz się z tekstu:

  • Dlaczego żądanie przesłania skanu lub zdjęcia dowodu osobistego przez Internet budzi poważne wątpliwości prawne?
  • Dlaczego Rzecznik Praw Obywatelskich uważa taką praktykę za naruszenie zasady minimalizacji danych (RODO)?
  • Czym są "instytucje obowiązane" i dlaczego zasłaniają się przepisami o praniu brudnych pieniędzy (AML)?
  • Jakich zmian w prawie domaga się RPO?

Wysłanie zdjęcia dowodu osobistego dla weryfikacji tożsamości: Zdjęcie dowodu w mailu? To ogromne ryzyko

Zapewne spotkałeś się z sytuacją, w której zakładając konto w banku, na giełdzie kryptowalut czy w firmie pożyczkowej, poproszono cię o przesłanie zdjęcia lub skanu dowodu osobistego. Firmy te (nazywane w prawie „instytucjami obowiązanymi”) tłumaczą to koniecznością weryfikacji tożsamości klienta. Powołują się przy tym na ustawę o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (w skrócie AML - z ang. Anti-Money Laundering).

Zastępca RPO, Stanisław Trociuk, wziął tę powszechną praktykę pod lupę. Okazuje się, że masowe gromadzenie plików ze zdjęciami dowodów osobistych Polaków tworzy gigantyczne, centralne bazy danych, które są wymarzonym celem dla hakerów. Wyciek takich dokumentów to prosta droga do kradzieży tożsamości i wyłudzenia kredytów.

Wysłanie zdjęcia dowodu osobistego dla weryfikacji tożsamości: Dlaczego ta praktyka narusza twoje prawa?

Zgodnie ze stanowiskiem RPO i ekspertów od ochrony danych, wysyłanie elektronicznej kopii dowodu narusza zasadę minimalizacji danych. Co to oznacza w praktyce? Firma powinna przetwarzać tylko te dane, które są jej absolutnie niezbędne do wykonania usługi.

Ważne

Poprawna weryfikacja tożsamości z uwzględnieniem zasady minimalizacji danych powinna polegać na:

  • bezpośrednim okazaniu dokumentu pracownikowi (w placówce),
  • wykorzystaniu bezpiecznych usług cyfrowych (np. Profil Zaufany, aplikacja mObywatel, e-dowód).

Przechowywanie zdjęć fizycznych dowodów na serwerach prywatnych firm odbywa się często bez wyraźnej podstawy prawnej.

Wysłanie zdjęcia dowodu osobistego dla weryfikacji tożsamości: RPO żąda zmian w prawie, a konkretnie w ustawie AML

Rzecznik Praw Obywatelskich nie poprzestał na krytyce. Pod koniec czerwca 2026 r. wystosował oficjalne pismo do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF).

RPO domaga się stanowiska w sprawie legalności obecnych praktyk. Ponadto proponuje zmianę w przepisie art. 37 ust. 1 ustawy AML. Zastępca RPO sugeruje, aby nowe przepisy wyraźnie oddzielały dwa etapy:

  1. Ustalenie danych identyfikacyjnych (zebranie imienia, nazwiska, PESEL);
  2. Potwierdzenie tych danych (np. przez bezpieczne narzędzia elektroniczne, a nie trzymanie skanów na serwerze).
Ważne

Taka zmiana redakcyjna sprawiłaby, że prawo będzie jasne – firmy będą mogły zweryfikować tożsamość klienta, ale nie będą miały wymówki do gromadzenia plików graficznych z naszymi dokumentami.

Wysłanie zdjęcia dowodu osobistego dla weryfikacji tożsamości: Co robić, gdy firma prosi o skan dowodu osobistego? Krok po kroku

Jeśli usługodawca online żąda od ciebie skanu dowodu, zapytaj o alternatywną metodę weryfikacji. Jak bezpiecznie potwierdzić tożsamość?

  • Użyj aplikacji mObywatel lub e-dowodu.
  • Zaproponuj weryfikację przez logowanie do banku (np. mojeID).
  • Jeśli musisz wysłać skan, nałóż na niego wyraźny znak wodny (np. "Tylko do weryfikacji w firmie X, data"). To utrudni ewentualnym oszustom wykorzystanie zdjęcia do wzięcia pożyczki w innym miejscu.

Wysłanie zdjęcia dowodu osobistego dla weryfikacji tożsamości - najczęstsze pytania (FAQ)

Czy firma może zmusić mnie do wysłania skanu dowodu?

Firmy finansowe często powołują się na ustawę AML, twierdząc, że muszą to zrobić. Jednak Rzecznik Praw Obywatelskich wskazuje, że przepisy te nie dają wprost prawa do wymuszania przesyłania plików ze skanami przez Internet. Zawsze masz prawo poprosić o inną formę weryfikacji.

Czym jest ustawa AML?

To ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Nakłada ona na tzw. instytucje obowiązane (m.in. banki, kantory, biura rachunkowe, notariuszy) obowiązek dokładnego sprawdzenia, kim jest ich klient.

Co mi grozi, jeśli wyślę skan dowodu mailem?

Jeśli serwer firmy zostanie zhakowany, a twoje dane wyciekną, oszuści mogą użyć twojego skanu do założenia fałszywego konta bankowego, wzięcia tzw. chwilówki lub podpisania umowy na abonament telefoniczny.

Czy RPO zakazał wysyłania skanów dowodów?

Nie. Rzecznik Praw Obywatelskich nie ma mocy tworzenia prawa, ale wystąpił do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej o zajęcie stanowiska i zainicjowanie odpowiednich zmian w przepisach, które zakażą takich praktyk.

Źródło: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich

Prawo
Kiedy koniec z awizo? Poczta Polska uruchamia nową aplikację
21 lip 2026

Papierowe awizo w Twojej skrzynce pocztowej może wkrótce stać się przeszłością. Poczta Polska oficjalnie uruchomiła nową aplikację mobilną, która daje dostęp do bezpłatnych e-Doręczeń urzędowych oraz komercyjnych e-poleconych. To cyfrowy odpowiednik listu poleconego za potwierdzeniem odbioru, który ma taką samą moc prawną jak tradycyjna przesyłka.

Nadgodziny na stanowiskach kierowniczych (dyrektor, główna księgowa i inni). Co musi wiedzieć każdy pracodawca, co wynika z przepisów i orzecznictwa sądów
20 lip 2026

Kierownik, który przez trzy lata "łatał dziury" w grafiku stacji benzynowej, wywalczył przed sądem ponad 825 godzin zaległego wynagrodzenia za nadgodziny. Główna księgowa, która obok własnych obowiązków naliczała pensje i rozliczała składki ZUS, odzyskała rekompensatę za 80 nadgodzin miesięcznie. Wspólny mianownik tych spraw? Pracodawcy byli przekonani, że skoro pracownik zajmuje stanowisko kierownicze, nie przysługuje mu żadna rekompensata za pracę po godzinach. Pracodawcy często zakładają, że skoro pracownik zajmuje stanowisko kierownicze, nie przysługuje mu żadna rekompensata za pracę wykonywaną po godzinach nadliczbowych. To uproszczenie, które w praktyce prowadzi do kosztownych sporów sądowych i mandatów Państwowej Inspekcji Pracy. Kodeks pracy różnicuje bowiem sytuację kadry zarządzającej w zależności od szczebla, na jakim działa pracownik, a orzecznictwo Sądu Najwyższego na przestrzeni lat wytyczyło granice, których przekroczenie oznacza pełne prawo do wynagrodzenia z dodatkiem za nadgodziny.

Ustawa frankowa wchodzi już od sierpnia 2026 r. Kto zyska na nowych przepisach: kredytobiorcy, banki, czy … wymiar sprawiedliwości?
20 lip 2026

Prezydent Karol Nawrocki podpisał 17 lipca 2026 r. ustawę wprowadzającą szczególne rozwiązania w postępowaniach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego. Nowe przepisy (wejdą w życie po 14 dniach od publikacji w Dzienniku Ustaw – czyli w na początku sierpnia 2026 r.) mają usprawnić prowadzenie spraw sądowych i odciążyć wymiar sprawiedliwości, nie zmieniają jednak zasad, na podstawie których sądy oceniają umowy kredytowe. Zdaniem mec. Stanisława Rachelskiego, senior partnera kancelarii Rachelski i Wspólnicy, największą zmianą nie jest zwiększenie szans kredytobiorców na wygraną, lecz przyspieszenie postępowań i uporządkowanie procedur.

Okazjonalna sprzedaż lemoniady, czy owoców przez dzieci pod nadzorem rodziców bez sanepidu i kasy fiskalnej ale PIT trzeba mieć na uwadze
20 lip 2026

Okazjonalna sprzedaż lemoniady, owoców czy domowych wypieków przez dzieci nie podlega kontroli sanitarnej ani nie wymaga rejestracji działalności gospodarczej. Tak wynika z najnowszych, spójnych wytycznych Głównego Inspektoratu Sanitarnego oraz interpretacji Ministerstwa Finansów. Choć urzędnicy dają zielone światło dla wakacyjnej nauki biznesu, doradca podatkowy Monika Piątkowska wskazuje na prawne granice, których przekroczenie rodzi konkretne obowiązki podatkowe.

Całkowity zakaz wykorzystywania wizerunku dziecka. Nowa ustawa trafiła do Senatu
20 lip 2026

Obowiązkowe szkolenia dla opiekunów w żłobkach, klubach dziecięcych i punktach opieki dziennej, zakaz publikacji wizerunku dzieci i zdrowe żywienie – takie zmiany przewiduje ustawa, która trafiła do Senatu. Nowelizacja ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 ma zapewnić najmłodszym jak najlepsze warunki rozwoju.

Każdy pracownik może wnioskować o okazjonalną pracę zdalną. Nie każdy pracodawca musi się na nią zgodzić
20 lip 2026

Przepisy pozwalają każdemu pracownikowi wnioskować o okazjonalną pracę zdalną. To jednak nie oznacza, że każdy pracodawca musi wyrazić na to zgodę, a ostatecznie, że praca zdalna jest dostępna dla wszystkich. Jakie zasady obowiązują w tym zakresie?

Kontuzja na siłowni czy zajęciach grupowych – kto za nią odpowiada?
21 lip 2026

Skręcona kostka na cardio, uraz od źle skorygowanego przysiadu, upadek na mokrej podłodze przy recepcji. Kontuzje w klubach fitness zdarzają się częściej, niż wielu właścicieli i trenerów chciałoby przyznać. Pytanie, które wtedy pada najczęściej, brzmi: kto za to płaci? Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ale da się ją usystematyzować.

Zasiłek stały i zasiłek okresowy w 2026 r. Komu MOPS je wypłaca i ile wynoszą?
20 lip 2026

Zasiłek stały i okresowy wciąż pozostają ważnymi świadczeniami dla wielu osób, m.in. z niepełnosprawnościami. Od czego zależy wysokość tych świadczeń? Jakie są obowiązujące kryteria? Prezentujemy najważniejsze informacje.

Łóżka-klatki w domach pomocy społecznej - czy to już tortury na seniorach?
20 lip 2026

Rzecznik Praw Obywatelskich zażądał od Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pilnych działań w sprawie tzw. łóżek-klatek używanych w domach pomocy społecznej i placówkach całodobowej opieki. Według RPO już sama konstrukcja takich łóżek może prowadzić do nieludzkiego i poniżającego traktowania, a dodatkowo zwiększa ryzyko nadużyć i utrudnia ewakuację w razie pożaru.

Pracownik sam musi pilnować tych terminów. Pracodawca nie musi przypominać mu o konieczności złożenia wniosku
20 lip 2026

Pracodawców obciąża wobec pracowników szereg obowiązków informacyjnych. Nie są one jednak nieograniczone. Nadal to pracownik musi we własnym zakresie dbać o swoje prawa, pilnować terminów i dopełniać obowiązków.

pokaż więcej
Proszę czekać...