Opłaty za pobyt w DPS. Współpraca z MOPS ma znaczenie [Kryteria 2026]

• Kto ponosi opłaty w domu pomocy społecznej?
• Opłaty za pobyt w DPS. Kryterium w 2025 r. [Przykład]
• Co warto wiedzieć o opłatach w domach pomocy społecznej?
• Co może się zmienić?
• Podsumowanie

Kto ponosi opłaty w domu pomocy społecznej?

„Nie zgodziłam się na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i odmówiłam zawarcia umowy w sprawie opłaty za pobyt mojej babci w domu pomocy społeczne. Czy teraz zapłacę więcej?” – pyta Czytelniczka.

W praktyce rzeczywiście odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego może stawiać osobę zobowiązaną w mniej korzystnej sytuacji. Warto pamiętać, iż przepisy w tym zakresie są dość skomplikowane. Najogólniej rzecz ujmując, obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej obciąża w następującej kolejności:

1) mieszkańca domu (w przypadku osób małoletnich przedstawiciela ustawowego z dochodów dziecka,

2) małżonka, zstępnych przed wstępnymi,

3) gminę, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

Wysokość takiej opłaty można ustalić w drodze umowy. Kierownik ośrodka pomocy społecznej zawiera ją z krewnym przy uwzględnieniu wysokości jego dochodów i możliwości.

Co jednak w przypadku odmowy zawarcia takiej umowy? W tej sytuacji wysokość opłaty za pobyt w DPS ustala organ w decyzji administracyjnej. Mamy tu dwa możliwe warianty:

• jeżeli krewni odmawiają zawarcia umowy, ale zgadzają się na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, to wysokość wnoszonej przez nich opłaty ustalana jest z uwzględnieniem dochodów i możliwości;
• jeżeli krewni nie wyrazili zgody nie tylko na zawarcie umowy, ale także na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, to wysokość opłaty będzie stanowiła różnica między średnim kosztem utrzymania w DPS a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane.

Opłaty za pobyt w DPS. Kryterium w 2025 r. [Przykład]

Jakie to kryterium? Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej określone osoby bliskie dopłacają za pobyt mieszkańca, jeżeli ich dochody przekraczają 300% kryterium dochodowego. Z kolei kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium. Od 1 stycznia 2025 r. progi w pomocy społecznej wzrosły i wynoszą 1010 zł dla osoby samotnej ii 823 zł dla osoby w rodzinie. Próg 300% wynosi zatem odpowiednio 3030 albo 2469 zł.

Przykładowo, osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:

• wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

• występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

• małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

• osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;

• osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;

• osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu;

• osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.

Co warto wiedzieć o opłatach w domach pomocy społecznej?

• pobyt gminnych domach opieki jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, który różni się w poszczególnych placówkach;

• mieszkaniec płaci za pobyt nie więcej niż 70% swojego dochodu;

• wysokość opłat gmina ustala proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia.

Co może się zmienić?

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracuje nad nowelizacją ustawy o pomocy społecznej. Projekt (UD315) zakłada m.in:

• dodanie do obligatoryjnych przesłanek zwolnienia z odpłatności przypadków, gdy osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku rażące naruszenie przez osobę kierowaną do DPS lub mieszkańca placówki obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem niej;
• poszerzenie katalogu osób zobowiązanych do odpłatności za pobyt bliskich w domu pomocy społecznej o osoby obdarowane nieruchomością w zamian za opiekę (m.in. umowa dożywocia);
• doprecyzowanie kwestii zwolnienia z odpłatności za pobyt osób bliskich w DPS osób małoletnich.

Ze względu a fakt, iż prace legislacyjne nad projektem nie zostały zakończone, trudno ocenić kiedy i w jakim zakresie te propozycje mogłyby wejść w życie.

Podsumowanie

Ustalenie wysokości opłat za pobyt mieszkańca w gminnym domu pomocy społecznej zależy od wielu czynników. Nie sprowadza się tylko do prostych obliczeń. Z tego powodu wysokość takiej opłaty w każdym przypadku jest zindywidualizowana.

Polecamy: Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory