Rodzic obniżający wymiar czasu pracy podlega szczególnej ochronie

• Obniżenie wymiaru czasu pracy
• Ochrona stosunku pracy

Obniżenie wymiaru czasu pracy

Pracownik, któremu przysługuje prawo do urlopu wychowawczego może podjąć decyzję o sprawowaniu opieki nad dzieckiem w innej formie niż ten urlop i wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o obniżenie jego wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego. Takie obniżenie może mieć miejsce w okresie, w którym pracownik mógłby korzystać z urlopu wychowawczego. Wniosek w tej sprawie należy złożyć na 21 dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy, a pracodawca ma obowiązek go uwzględnić. Jednak, jeżeli został on złożony bez zachowania terminu, pracodawca obniża wymiar czasu pracy nie później niż z upływem 21 dni od dnia jego złożenia. Możliwa jest i taka sytuacja, w której pracownik najpierw podejmie decyzję o wykorzystaniu części urlopu wychowawczego, a dopiero później zdecyduje się na powrót do pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy. Na to również pracodawca musi wyrazić zgodę. W takiej sytuacji z obniżonego wymiaru czasu pracy pracownik może korzystać przez okres odpowiadający pozostałemu do wykorzystania wymiarowi urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia. Choć nie wynika to wprost z przepisu, przyjmuje się, że pracownik ma prawo, analogicznie jak w przypadku korzystania z samego urlopu wychowawczego, korzystać z możliwości obniżenia wymiaru zatrudnienia w częściach. Co istotne, gdy oboje rodzice dziecka są pracownikami, z prawa do obniżenia wymiaru etatu może korzystać tylko jedno z nich. Nie ma jednak przeszkód by po powrocie do pełnego wymiaru czasu pracy przez matkę, z możliwości obniżenia wymiaru czasu pracy skorzystał ojciec dziecka.

Ochrona stosunku pracy

Stosunek pracy w okresie urlopu wychowawczego podlega szczególnej ochronie w zakresie trwałości. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego wniosku o:
1) udzielenie urlopu wychowawczego – do dnia zakończenia tego urlopu;
2) obniżenie wymiaru czasu pracy – do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy.
Jak widać, ochroną objęto nie tylko sam okres korzystania z urlopu, ale również okres obniżenia wymiaru czasu pracy. Warto jednak pamiętać, że ochrona, o której mowa nie jest ochroną pełną – rozwiązanie umowy jest dopuszczalne w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, a także gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Co ważne, zniesienia ochrony nie uzasadnia likwidacja oddziału, który nie jest samodzielnym pracodawcą (patrz np. wyrok Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I PSKP 51/21).W przypadku złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego albo obniżenie wymiaru czasu pracy wcześniej niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu wychowawczego albo obniżonego wymiaru czasu pracy, zakaz wypowiadania i rozwiązywania umowy o pracę zaczyna obowiązywać na 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu albo obniżonego wymiaru czasu pracy. Z kolei, jeśli wniosek zostanie złożony już po dokonaniu czynności zmierzającej do rozwiązania umowy o pracę, umowa ta rozwiązuje się w terminie wynikającym z tej czynności – pracownik nie jest więc wówczas objęty ochroną.