Przedłużające się postępowanie przed wojewódzkim zespołem do spraw orzekania o niepełnosprawności w znaczący sposób wpływają też na sytuację opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnościami. Gdy ZUS przyzna świadczenie wspierające z wyrównaniem, to trzeba zwrócić pobierane w tym czasie świadczenie pielęgnacyjne. A jeśli opiekun chce otrzymywać świadczenie przedemerytalne, to nie zdąży zarejestrować się w urzędzie pracy.
- Krótki termin na rejestrację w PUP po utracie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego
- Sąd: Długie procedury nie mogą pozbawić prawa do świadczenia
- Dwuetapowe postępowanie o świadczenie wspierające
Krótki termin na rejestrację w PUP po utracie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego
Jedną z takich spraw zajmował się w ostatnim czasie Sąd Apelacyjny w Rzeszowie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił kobiecie przyznania świadczenia rehabilitacyjnego, ponieważ nie zarejestrowała się we właściwym powiatowym urzędzie pracy w ciągu 60 dni od dnia ustania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd okręgowy nie zgodził się jednak z tą decyzją i przyznał świadczenie przedemerytalne. Jak ustalił sąd, wnioskodawczyni w styczniu 2024 r. złożyła wniosek do WZON o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia na swojego męża. Decyzję otrzymała w marcu 2024 r. i udała się z nią do MOPS w celu ustania pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i zarejestrowania się w PUP, aby otrzymać świadczenie przedemerytalne. W ośrodku pomocy społecznej poinformowano ją, że sama decyzja WZON nie wystarczy. Po uprawomocnieniu się decyzji wojewódzkiego zespołu, kobieta złożyła w ZUS wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wspierającego na męża. Świadczenie wspierające zostało przyznane od stycznia 2024 r. W kwietniu 2024 r. została z kolei uchylona decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Kobieta zwróciła świadczenie pielęgnacyjne wypłacone w styczniu, lutym i marcu. W tym samym miesiącu (kwiecień 2024) zarejestrowała się w urzędzie pracy jako bezrobotna.
ZUS złożył w tej sprawie apelację. Według Zakładu Ubezpieczeń Społecznych bieg terminu na dokonanie rejestracji, jako osoby bezrobotnej nie może rozpoczynać się od chwili uzyskania przez zainteresowanego informacji o utracie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie spełniono zatem przesłanki zachowania terminu na zarejestrowanie się we właściwym powiatowym urzędzie pracy w ciągu 60 dni od ustania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skoro utrata prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiła na początku stycznia 2024 r., a rejestracja w PUP w połowie kwietnia 2024 r.
Sąd: Długie procedury nie mogą pozbawić prawa do świadczenia
„Taka jednak interpretacja ww. stanu prawnego jest nie do przyjęcia, gdyż traci w pola widzenia faktyczny, realny brak możliwości zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy w ciągu 60 dni od dnia ustania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskutek długotrwałego, dwuetapowego postępowania o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz poprzedzającego tę decyzję, uzyskania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia dla osoby niepełnosprawne” – podkreślił Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, który apelację ZUS oddalił.
Sąd argumentował, iż uzyskanie decyzji o poziomie potrzeby wsparcia na podstawie orzeczenia WZON nie jest równoznaczne z nabyciem prawa do świadczenia wspierającego. „Ustawodawca pominął zatem całkowicie okoliczność nieraz bardzo wydłużonej długości postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia wspierającego, i to, że na skutek przedłużenia tegoż może dojść do sytuacji – jak w niniejszej sprawie - w której spełnienie przesłanki zachowania terminu 60 dni od dnia ustania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy nie będzie możliwe i to nie z przyczyn zawinionych przez ubezpieczonego” – uzasadniał SA.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, nie da się zaakceptować koncepcji oznaczającej, że w istocie ubiegający się o świadczenie ubezpieczony utraci prawo do świadczenia tak pielęgnacyjnego - za okres w toczącego się postępowania o świadczenie wspierające, jak i do świadczenia przedemerytalnego - wskutek braku możliwości zarejestrowania się w wymaganym terminie we właściwym urzędzie pracy.
Sąd wskazał tu na istnienie luki w prawie polegającej na braku wprowadzenia stosownej regulacji odnośnie do sposobu liczenia okresów z art. 2 ust. l pkt 4a oraz art.2 ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych skorelowanej ze zmianą brzmienia wprowadzoną w art. 45 z dniem 1 stycznia 2024 r. przez ustawę z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym.
Dwuetapowe postępowanie o świadczenie wspierające
Orzeczenie to jest ważne dla opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnościami. Sąd nie oparł się bowiem na literalnym brzmieniu przepisów, a wziął pod uwagę całokształt danej sprawy i brak realnej możliwości dochowania wymaganego terminu.
Warto pamiętać, iż postępowanie o świadczenie wspierające jest dwuetapowe. W pierwszym kroku należy uzyskać decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, a dopiero później istnieje możliwość złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego. Złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego w terminie 3 miesięcy od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia powoduje, że prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie tej pierwszej decyzji tj. decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
Źródło: Wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 5 lutego 2026 r. (III AUa 311/25)
art. 26 i art. 45 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429; ost. zm. Dz. U. z 2025 r., poz. 619)
Polecamy: INFORLEX Pomoc społeczna