Zgodnie z art. 352 Kodeksu postępowania cywilnego sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Wykładnia wyroku dokonywana przez sąd zwana jest wykładnią autentyczną. Jest jedną z postaci tzw. rektyfikacji wyroku (pozostałe to: sprostowanie i uzupełnienie wyroku).
- Kiedy można wystąpić do sądu o wykładnię wyroku?
- Które wyroki podlegają wykładni?
- Czy wykładni podlegają tylko wyroki, czy też inne orzeczenia?
- Który sąd dokonuje wykładni wyroku?
- Kiedy należy złożyć wniosek o wykładnię wyroku?
- Czy wniosek o wykładnię podlega opłacie?
- Kto może złożyć wniosek o wykładnię orzeczenia?
- Czy można złożyć wniosek o wykładnię ugody sądowej?
- W jakiej formie prawnej sąd dokonuje wykładni?
- Czego można, a czego nie można oczekiwać od sądu w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o wykładnię?
Kiedy można wystąpić do sądu o wykładnię wyroku?
Jeżeli dane orzeczenie jest niejasne, niejednoznaczne, nieprecyzyjne i przez to niemożliwe jest pełne zrozumienie jego treści, to wówczas sposobem na ustalenie, jaka była rzeczywista intencja sądu jest złożenie wniosku o wykładnię wyroku.
Wątpliwości mogą w szczególności dotyczyć zakresu tzw. powagi rzeczy osądzonej czy też sposobu wykonania wyroku.
Które wyroki podlegają wykładni?
Wykładni sądowej mogą podlegać zarówno wyroki końcowe, wstępne, jak i częściowe. Wykładni podlegają też wyroki zaoczne.
Nie ma ponadto formalnych przeszkód, żeby wystąpić do sądu o wykładnię wyroku, który jest jeszcze nieprawomocny. Szczególnie, że niektóre wyroki mogą być opatrzone rygorem natychmiastowej wykonalności- na przykład w sprawach o alimenty czy o naruszenie posiadania. Właściwa interpretacja treści takiego wyroku będzie miała fundamentalne znaczenie dla jego prawidłowej realizacji, zwłaszcza, gdy ma być on wykonywany w toku postępowania egzekucyjnego.
Uznaje się, że wykładni polegać może także uzasadnienie wyroku (nie tylko sama sentencja), ale w praktyce będzie to miało mniejsze znaczenie.
Czy wykładni podlegają tylko wyroki, czy też inne orzeczenia?
Wykładni sądowej podlegają również inne orzeczenia. Przykładowo - nakazy zapłaty, ale również postanowienia (zarówno te, które kończą, jak i te, które nie kończą postępowania).
Który sąd dokonuje wykładni wyroku?
Wykładni dokonuje ten sąd, który wydał wyrok. Najbardziej pożądana jest sytuacja, gdy wykładni dokona ten sam skład sędziowski, który wydał dane orzeczenie. Niemniej jednak, z różnych względów nie zawsze będzie to możliwe (np. gdy sędzia awansuje i nie będzie już pracował w danym sądzie).
Kiedy należy złożyć wniosek o wykładnię wyroku?
Złożenie wniosku o sądową wykładnię wyroku (ew. innego orzeczenia) nie jest ograniczone żadnym terminem.
Czy wniosek o wykładnię podlega opłacie?
Od wniosku o wykładnię nie pobiera się opłaty.
Kto może złożyć wniosek o wykładnię orzeczenia?
Wniosek taki mogą złożyć: strony, uczestnicy postępowania, interwenient uboczny, prokurator, organizacja pozarządowa.
Ponadto, także komornik może wystąpić o wykładnię wyroku. Jest to istotne w sytuacji, gdy wyrok ma być wykonywany w drodze egzekucji, a pojawią się wątpliwości co do rozumienia treści orzeczenia (szczególnie- wyroku, nakazu zapłaty, postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia).
Wykładnia może być przeprowadzona na wniosek, jak również z urzędu.
Czy można złożyć wniosek o wykładnię ugody sądowej?
Uznaje się, że nie jest on dopuszczalny, ponieważ nie został przewidziany przez ustawę. Jeżeli jednak taki wniosek wpłynie do sądu, to powinien zostać odrzucony.
W jakiej formie prawnej sąd dokonuje wykładni?
Sąd dokonuje wykładni postanowieniem. Takie postanowienie może zapaść na rozprawie ewentualnie, w pewnych okolicznościach, na posiedzeniu niejawnym. Co istotne- postanowienie to jest zaskarżalne zażaleniem.
Czego można, a czego nie można oczekiwać od sądu w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o wykładnię?
Należy pamiętać, że składając wniosek o wykładnię, nie powinniśmy wchodzić w polemikę ze stanowiskiem sądu orzekającego w sprawie. Nie zgadzając się – merytorycznie- z rozstrzygnięciem sądu, powinniśmy złożyć odpowiedni środek odwoławczy. W zależności od sprawy i orzeczenia może to być np.: apelacja, zażalenie, zarzuty, sprzeciw.
Sąd, nawet wówczas, gdyby dostrzegł swoje błędy orzecznicze, nie może- poprzez wykładnię wyroku- „modyfikować” jego treści, nie może wprowadzać nowych (dodatkowych) rozstrzygnięć ani uzupełniać rozstrzygnięcia. Wynik dokonywanej przez sąd interpretacji z pewnością nie może być sprzeczny z treścią sentencji wyroku.
Autor: Adwokat Agnieszka Kapała-Sokalska