Co w praktyce oznacza orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym? Kto w 2026 roku może korzystać z dostępnych ulg i przywilejów? Rozwiewamy wątpliwości i prezentujemy kilka przykładowych form wsparcia.
- Umiarkowany stopień niepełnosprawności. Jakie choroby?
- Umiarkowany stopień niepełnosprawności a zasiłek stały w 2026 r.
- Umiarkowany stopień niepełnosprawności a praca w 2026 r.
- Umiarkowany stopień niepełnosprawności a karta parkingowa
- Umiarkowany stopień niepełnosprawności [FAQ[
Umiarkowany stopień niepełnosprawności. Jakie choroby?
Przepisy nie wskazują konkretnych chorób, jakie w sposób automatyczny kwalifikowałyby osoby chore do danego stopnia niepełnosprawności. Warto wspomnieć, iż wyróżniamy trzy takie stopnie: znaczny, umiarkowany i lekki. Dzieciom do 16. roku życia wydaje się orzeczenie o niepełnosprawności bez określania stopni.
W pierwszej instancji orzeczenia wydają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (PZON), a jako instancja odwoławcza – zespoły wojewódzkie (WZON). Z kolei od orzeczenia WZON można się odwołać do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Zespoły orzekające przy wydawaniu orzeczenia biorą pod uwagę szereg ważnych czynników i dokumentów takich jak m.in. zaświadczenie lekarskie, aktualne wyniki badań, ograniczenia występujące w samodzielnej egzystencji i możliwość poprawy funkcjonowania poprzez chociażby rehabilitację czy usługi opiekuńcze.
Zgodnie z przepisami, przy kwalifikowaniu do znacznego, umiarkowanego i lekkiego stopnia niepełnosprawności bierze się pod uwagę zakres naruszenia sprawności organizmu spowodowany przez:
1) upośledzenie umysłowe począwszy od upośledzenia w stopniu umiarkowanym;
2) choroby psychiczne, w tym:
a) zaburzenia psychotyczne,
b) zaburzenia nastroju począwszy od zaburzeń o umiarkowanym stopniu nasilenia,
c) utrwalone zaburzenia lękowe o znacznym stopniu nasilenia,
d) zespoły otępienne;
3) zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu, w tym:
a) trwałe uszkodzenie czynności ruchowej jednego lub obu fałdów głosowych,
b) częściowa lub całkowita utrata krtani z różnych przyczyn,
c) zaburzenia mowy spowodowane uszkodzeniem mózgu – wyższych ośrodków mowy,
d) głuchoniemota, głuchota lub obustronne upośledzenie słuchu niepoprawiające się w wystarczającym stopniu po zastosowaniu aparatu słuchowego lub implantu ślimakowego;
4) choroby narządu wzroku, w tym wrodzone lub nabyte wady narządu wzroku powodujące ograniczenie jego sprawności, prowadzące do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 0,3 według Snellena po wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi lub ograniczenie pola widzenia do przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni;
5) upośledzenia narządu ruchu, w tym:
a) wady wrodzone i rozwojowe narządu ruchu,
b) układowe choroby tkanki łącznej w zależności od okresu choroby i stopnia wydolności czynnościowej,
c) zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem stawów kręgosłupa w zależności od stopnia wydolności czynnościowej,
d) choroby zwyrodnieniowe stawów w zależności od stopnia uszkodzenia stawu,
e) choroby kości i chrząstek z upośledzeniem wydolności czynnościowej,
f) nowotwory narządu ruchu,
g) zmiany pourazowe w zależności od stopnia uszkodzenia i możliwości kompensacyjnych;
6) epilepsja w postaci nawracających napadów padaczkowych spowodowanych różnymi czynnikami etiologicznymi lub wyraźnymi następstwami psychoneurologicznymi;
7) choroby układu oddechowego i krążenia, w tym:
a) przewlekłe obturacyjne i ograniczające, zakaźne choroby płuc prowadzące do niewydolności oddechowej,
b) nowotwory płuc i opłucnej, prowadzące do niewydolności oddechowej,
c) wrodzone i nabyte wady serca, choroba niedokrwienna serca, kardiomiopatie, zaburzenia rytmu serca z zaburzeniami hemodynamicznymi kwalifikującymi co najmniej do II stopnia niewydolności serca według Klasyfikacji NYHA,
d) nadciśnienie tętnicze z powikłaniami narządowymi,
e) miażdżycę zarostową tętnic kończyn dolnych począwszy od II stopnia niedokrwienia kończyn według Klasyfikacji Fontaine'a,
f) niewydolność żył głębokich z powikłaniami pod postacią zapaleń i długotrwałych owrzodzeń;
8) choroby układu pokarmowego, w tym:
a) choroby przełyku powodujące długotrwałe zaburzenia jego funkcji,
b) stany po resekcji żołądka z różnych przyczyn z licznymi powikłaniami,
c) przewlekłe choroby jelit o różnej etiologii, powikłane zespołem złego wchłaniania,
d) przewlekłe choroby wątroby o różnej etiologii w okresie niewydolności wątroby,
e) przewlekłe zapalenie trzustki wymagające długotrwałej farmakoterapii,
f) nowotwory układu pokarmowego;
9) choroby układu moczowo-płciowego, w tym:
a) zaburzenia czynności dróg moczowych prowadzące do niewydolności nerek,
b) choroby nerek o różnej etiologii prowadzące do ostrej lub przewlekłej mocznicy,
c) wielotorbielowate zwyrodnienie nerek typu dorosłych,
d) nowotwory złośliwe układu moczowego i narządów płciowych;
10) choroby neurologiczne, w tym:
a) naczyniopochodny udar mózgu przemijający, odwracalny, dokonany, prowadzący do okresowych lub trwałych deficytów neurologicznych o różnym stopniu nasilenia,
b) guzy centralnego układu nerwowego w zależności od typu, stopnia złośliwości, lokalizacji i powstałych deficytów neurologicznych,
c) pourazowa cerebrastenia i encefalopatia,
d) choroby zapalne ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego prowadzące do trwałych deficytów neurologicznych,
e) choroby układu pozapiramidowego w zależności od stwierdzanych objawów neurologicznych,
f) choroby rdzenia kręgowego,
g) uszkodzenia nerwów czaszkowych i obwodowych o różnej etiologii;
11) inne, w tym:
a) choroby narządów wydzielania wewnętrznego o różnej etiologii, wywołane nadmiernym wydzielaniem lub niedoborem hormonów w zależności od stopnia wyrównania lub obecności powikłań narządowych, pomimo optymalnego leczenia,
b) choroby zakaźne lub zespoły nabytego upośledzenia odporności w zależności od fazy zakażenia,
c) przewlekłe wielonarządowe choroby odzwierzęce w II i III okresie choroby zależnie od zmian narządowych,
d) choroby układu krwiotwórczego o różnej etiologii w zależności od patologicznych zmian linii komórkowych szpiku w procesie hemopoezy,
e) znacznego stopnia zeszpecenia powodujące stałe ograniczenia w kontaktach międzyludzkich, jak i pracy zawodowej;
12) całościowe zaburzenia rozwojowe, powstałe przed 16 rokiem życia, z utrwalonymi zaburzeniami interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz stereotypiami zachowań, zainteresowań i aktywności o co najmniej umiarkowanym stopniu nasilenia.
Umiarkowany stopień niepełnosprawności cechuje się naruszoną sprawnością organizmu, niezdolnością do pracy albo zdolnością do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej oraz wymogiem czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.
Orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności można wydać na czas określony lub na stałe.
W dokumencie tym znajdziemy nie tylko stopień, ale też symbole przyczyn niepełnosprawności (nie więcej niż trzy) oraz wskazania. Każdy z tych elementów ma istotne znaczenie dla ubiegania się o określone ulgi i świadczenia. Oto kilka przykładów:
Umiarkowany stopień niepełnosprawności a zasiłek stały w 2026 r.
Zasiłek stały jest świadczeniem, o które mogą ubiegać się m.in. osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Należy jednak pamiętać, iż jest to świadczenie przyznawane przez ośrodki pomocy społecznej, dlatego mogą je otrzymywać tylko osoby o najniższych dochodach. W 2026 r. kryterium dochodowe dla osoby samotnej wynosi 1010 zł. W przypadku osoby w rodzinie, zarówno jej dochód, jak i dochód na osobę w rodzinie powinny być niższe niż 823 zł. Sam zasiłek również nie jest wysoki. Zwykle wynosi kilkaset złotych miesięcznie. Kwota wypłacana przez MOPS jest różna dla poszczególnych beneficjentów, ponieważ zależy od dochodu. Co ważne, na kwotę uzyskiwanego zasiłku wpływa m.in. zasiłek pielęgnacyjny. Najwyższy zasiłek w 2026 roku wynosi 1229 zł.
Zasiłku stałego nie mogą otrzymywać osoby pobierające rentę socjalną z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Polecamy: Pomoc społeczna. Komentarz do ustawy
Umiarkowany stopień niepełnosprawności a praca w 2026 r.
Samo orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach:
- przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej;
- wykonywania pracy zdalnej.
Pracownik niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym może korzystać z takich przywilejów jak m.in.:
- krótszy czas pracy (nieprzekraczający 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo);
- dodatkowy urlop wypoczynkowy (10 dni w ciągu roku kalendarzowego).
Ponadto Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) wypłaca dofinansowania pracodawcom, zatrudniającym osoby z niepełnosprawnościami. Aktualnie dopłata do pensji pracownika z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności wynosi 1 550 zł. W przypadku pracownika ze schorzeniami szczególnymi (osoby: z orzeczonymi chorobami psychicznymi, upośledzeniem umysłowym, całościowymi zaburzeniami rozwojowymi, epilepsją, niewidome) dofinansowanie zwiększa się o 1 035 zł.
Dla osób niepełnosprawnych osób bezrobotnych przewidziano też dotację na rozpoczęcie działalności gospodarczej czy refundację składek ZUS.
Umiarkowany stopień niepełnosprawności a karta parkingowa
Osoba niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, która ma znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się, ma prawo do otrzymania karty parkingowej. W tym przypadku orzeczenie poza odpowiednim wskazaniem musi też zawierać jeden z symboli, który oznacza przyczynę niepełnosprawności:
- 04-O (choroby narządu wzroku);
- 05-R (upośledzenie narządu ruchu);
- 10-N (choroba neurologiczna);
- 07-S (choroby układu oddechowego i krążenia).
Umiarkowany stopień niepełnosprawności [FAQ[
Czy przy stopniu umiarkowanym należy się zasiłek pielęgnacyjny z MOPS?
Tak, ale tylko wtedy gdy niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia.
Czy przy stopniu umiarkowanym dostanę rentę socjalną z ZUS?
Orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie jest automatycznie „przekładane” na orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy. Aby otrzymać rentę socjalną, osoba z niepełnosprawnością musi przejść procedury orzecznicze w ZUS.
Czy umiarkowany stopień niepełnosprawności uprawnia do świadczenia wspierającego z ZUS?
Osoba z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym może ubiegać się o uzyskanie decyzji WZON ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Gdy uzyska wymaganą ilość punktów (w 2026 r. minimalna liczba to 70), wtedy ZUS przyzna świadczenie. W praktyce zatem wszystko zależy od tego czy i w jakim stopniu istnieje potrzeba wsparcia.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (j. t. Dz. U. z 2025 r., poz. 913; ost. zm. Dz. U. z 2023 r., poz. 1234)
Polecamy: Kalendarz 2026