Kiedy orzeczenie o niepełnosprawności jest na stałe? Przepisy na 2026 rok

• Jaki stopień niepełnosprawności na stałe?
• Orzeczenie o niepełnosprawności na stałe - lista chorób
• Orzeczenie o niepełnosprawności na stałe w 2026 r. - podsumowanie
• Orzeczenie o niepełnosprawności na stałe [FAQ]

Jaki stopień niepełnosprawności na stałe?

Definicję niepełnosprawności znajdziemy w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z tym przepisem, niepełnosprawność oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Ustawa określa również trzy stopnie niepełnosprawności:

• znaczny;
• umiarkowany;
• lekki.

Do stopnia znacznego są zaliczane osoby z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolne do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagające - w celu pełnienia ról społecznych - stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osoby z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolne do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagające czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.

Z kolei do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osoby o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazują osoby o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mające ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne.

Przy orzekaniu o stopniu niepełnosprawności bierze się pod uwagę m.in. zaświadczenie lekarskie zawierającej opis stanu zdrowia i rozpoznanie choroby zasadniczej, a także chorób współistniejących potwierdzone aktualnymi wynikami badań. Powiatowy zespół o spraw orzekania o niepełnosprawności (PZON) czy zespół wojewódzki (WZON) opierają się też na możliwości poprawy funkcjonowania osoby z niepełnosprawnością w jej samodzielnej egzystencji oraz pełnieniu ról społecznych.

Jeżeli naruszenie organizmu ma charakter trwały i nie rokuje poprawy, to orzeczenie wydaje się na stałe.

Naruszenie sprawności organizmu uważa się za:

• trwałe (stałe) – jeżeli według wiedzy medycznej stan zdrowia nie rokuje poprawy;
• okresowe – jeżeli według wiedzy medycznej może nastąpić poprawa stanu zdrowia.

Stanowi o tym § 3 ust. 4 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Ten przepis nie zmienił się w 2025 roku.

Orzeczenie o niepełnosprawności na stałe - lista chorób

Nowelizacja rozporządzenia, obowiązująca od 11 czerwca 2025 r., wprowadziła za to minimalne okresy orzekania o niepełnosprawności w określonych przypadkach. Zgodnie z nowym § 3 ust. 5a rozporządzenia, orzeczenie na czas określony o stopniu niepełnosprawności wydaje się na okres nie krótszy niż 7 lat w przypadku potwierdzenia u osoby zainteresowanej spełniającej warunki zaliczenia do określonego stopnia niepełnosprawności:

• rzadkiej choroby genetycznej o jednorodnym i niezmiennym przebiegu lub
• zespołu Downa.

Wykaz rzadkich chorób genetycznych o jednorodnym i niezmiennym przebiegu stanowi załącznik do rozporządzenia.

Jeśli wyżej wymienione choroby zostaną stwierdzone u dziecka, to niepełnosprawności powinna zostać orzeczona do ukończenia przez dziecko 16 roku życia, czyli na maksymalny okres. W pozostałych schorzeniach niepełnosprawność dziecka orzeka się na czas określony, nie krótszy niż 3 lata i nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecka 16 roku życia.

Przypomnijmy, iż dzieci przed ukończeniem 16 roku życia mogą otrzymać orzeczenie o niepełnosprawności, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku.

Orzeczenie o niepełnosprawności na stałe w 2026 r. - podsumowanie

Aktualnie nie ma zaplanowanych zmian tych zasad na 2026 rok. Oznacza to, iż w przyszłym roku nadal decydujące znaczenie w tego typu sprawach będzie miał brak rokowania co do poprawy stanu zdrowia. Jeżeli zatem stan zdrowia może ulec poprawie, przykładowo przy zastosowaniu leczenia czy rehabilitacji, to orzeczenie zostanie wydane na czas określony. Gdy naruszenie organizmu ma charakter trwały i nie rokuje poprawy, to będzie można uzyskać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stałe. W przypadku dziecka takie orzeczenie zostanie wydane do ukończenia 16 roku życia.

Warto pamiętać, iż od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności (PZON) można odwołać się do zespołu wojewódzkiego w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenie. Pismo składa się za pośrednictwem powiatowego (miejskiego) zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Od orzeczenie WZON służy odwołanie (w terminie miesiąca od doręczenia) do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Orzeczenie o niepełnosprawności na stałe [FAQ]

Polecamy: Kalendarz 2026