Eksperci: Dać 350 000 niepełnosprawnym nowy dodatek. Ale zabrać świadczenie wspierające

• Świadczenie wspierające to wysoki poziom opieki nad osobami niepełnosprawnymi - za wysoki z punktu widzenia budżetu
• WNIOSKI:
• Pieniędzy dla osób niepełnosprawnych w wieku 75+ jest za mało
• Jak dużo beneficjentów świadczenia wspierającego to osoby niepełnosprawne w wieku 75+
• Świadczenie wspierające - podstawowe informacje:
• Dodatek pielęgnacyjny - kiedy na wniosek, a kiedy z urzędu (źródło: ZUS)
• Zasiłek pielęgnacyjny (źródło gov.pl)

Na początku artykułu zaznaczam (żeby nie było nieporozumień): "Nie twierdzę, że nowy dodatek zastąpi świadczenie wspierające dla osób 75+ w najbliższych latach. Nie ma żadnych prac legislacyjnych w tym kierunku po stronie rządu albo Sejmu." Dziś mamy tylko dyskusję/pomysł o nowym typie dodatku. Celem artykułu jest opis tej dyskusji choć żaden polityk nie odważy się na takie zmiany legislacyjne w 2026 r. czy w 2027 r. Jednak popatrzmy dalej. Co będzie za 5 - 10 lat w kontekście widocznego kryzysu finansów publicznych? To pytanie trzeba sobie zadawać już dzisiaj będąc np. osobą niepełnosprawną w wieku 60 lat.

Świadczenie wspierające to wysoki poziom opieki nad osobami niepełnosprawnymi - za wysoki z punktu widzenia budżetu

Powód pojawienia się postulatów odebrania świadczenia wspierającego osobom niepełnosprawnym w wieku 75+? Jak zawsze ten sam – coraz mniej pieniędzy w budżecie. Nowy dodatek, o którym się dyskutuje wśród ekspertów, ma jednak jeszcze dodatkowe uzasadnienie niż oszczędności na osobach potrzebujących (z punktu widzenia budżetu) – stoi za nim próba wyjęcia z pojęcia „niepełnosprawność” skutków starości. Przedstawiony w artykule potencjalny dodatek dla osób niepełnosprawnych to komunikat:

Pojawia się tu szereg wniosków. Np. taki, że Państwo nie chce wypłacać świadczeń pomagających żyć z ograniczeniami wynikającymi ze starości. Jeżeli ta hipoteza jest prawdziwa, to Państwo (i jego urzędnicy) będą nas przekonywali (prawdopodobnie), że niepełnosprawność wynikająca ze starości jest naturalna (i trzeba się do niej przyzwyczaić) oraz nie oczekiwać świadczeń z tego tytułu. Politycy będą nas przekonywali, że niepełnosprawność "ze starości" jest czymś innym niż niepełnosprawność "z urodzenia", "z genów", "z choroby w młodości" i "z wypadku w młodości". Ta "ze starości" nie może liczyć na takie same świadczenia jak ta "z życia".

Dowodem na to, że już dziś państwo jest niezadowolone z pomagania osobom niepełnosprawnym w wieku 75+, są wytyczne dla WZON z grudnia 2024 r., wydane w kontrowersyjnych okolicznościach.

Bez podstawy prawnej (to moja ocena, jak i osób niepełnosprawnych, a także RPO) nakazano specjalistom od poziomu potrzeby wsparcia w WZON zaniżanie punktów dla osób niepełnosprawnych w wieku 75+.

Od tych punktów zależy przyznanie i wysokość świadczenia.

Na każdym forum dla opiekunów osób niepełnosprawnych znajdziecie, drodzy Czytelnicy, opisy, jak kolejnemu staruszkowi lub staruszce zaniżono lub odebrano – z uwagi na wiek 75+ – wysokość świadczenia wspierającego. Jest to wiedza powszechna wśród osób niepełnosprawnych i ich opiekunów (najczęściej córki lub syna). Osoby te od roku nie mogą przebić się do szerszej opinii publicznej z informacją o krzywdzie, jaka je spotyka.

Winny jest skomplikowany system przyznawania świadczenia. Jest on tak skomplikowany, że wytłumaczenie zdrowej osobie, w jaki sposób sztucznie zaniża się obecnie świadczenia dla osób niepełnosprawnych, to półgodzinny wykład ze wzorami matematycznymi i plikiem paragrafów.

Po prostu osoby poszkodowane nie umieją w trzech zdaniach wytłumaczyć, gdzie nastąpiło złamanie prawa w stosunku do nich.

Przykładem jak skomplikowany jest to problem poniższe artykuły:

WNIOSKI:

W tle postulatu zastąpienia świadczenia wspierającego dodatkiem, czai się norma prawna różnicująca stan zdrowia osób niepełnosprawnych w wieku 75+ jako:

Element 1) Niepełnosprawność nie związana z wiekiem - za to jest świadczenie wspierające

Element 2) Niepełnosprawność związana z wiekiem - z nią wiąże się pomoc w postaci nowego dodatku podatku (podobnego do dodatku pielęgnacyjnego). Nie ma podstaw do wypłaty świadczenia wspierającego.

Z perspektywy budżetu państwa interesujące jest wprowadzenie normy prawnej mówiącej, że:

1) czymś innym jest niesprawność wywołana przez starość/wiek, a

2) czym innym przez chorobę/albo wrodzone cechy/wady genetyczne.

Takie przepisy wygasiłyby obecne poziomy wsparcia pieniężnego dla osób niepełnosprawnych 75+. Jeżeli uda się je wprowadzić w perspektywie 5 - 10 lat, to niepełnosprawni seniorzy nie będą otrzymywać cennego dziś świadczenia wspierającego (4353 zł za 95-100 punktów poziomu potrzeby wsparcia) a np. 1000 zł nowego dodatku. To oczywiście nie pozwala na pokrycie kosztów niepełnosprawności nawet przy uwzględnieniu zasiłku pielęgnacyjnego (alternatywnie do tego świadczenia dodatku pielęgnacyjnego) oraz emerytury.

Pieniędzy dla osób niepełnosprawnych w wieku 75+ jest za mało

Dodatkowo z danych statystycznych rządu wynika, że około 64%-70% wniosków o świadczenie wspierające jest korzystnie rozpatrywanych dla osób niepełnosprawnych w wieku 60+. Także wysokie wskaźniki przyznawania tego świadczenia są w grupie osób 75+.

Jak dużo beneficjentów świadczenia wspierającego to osoby niepełnosprawne w wieku 75+

Na początku 2026 r. Ministerstwo Rodziny upubliczniło statystyki o świadczeniu wspierającym za okres 2024 r. – 2025 r. Są one następujące:

1) wydano w sprawie świadczenia wspierającego 630  000 decyzji a

2) około 450  000 decyzji otrzymały osoby w wieku (60+) - to przeszło 70% osób starających się o świadczenie wspierającego

Statystyki w punkcie 2 nie pokazują udziału w złożonych wnioskach osób w wieku 75+. Ale pokazują to inne dane. Np. 80 000 osób otrzymało prawo do najwyższego kwotowo świadczenia wspierającego (przedział 95 a 100). W tej liczbie 19 400 osób ma wiek 81–90 lat.

Uszczegółówmy te dane w tabeli:

 Dla tych osób świadczenie wspierające wynosi 4353 zł miesięcznie (tyle przysługuje za 95-100 punktów).

Świadczenie wspierające - podstawowe informacje:

Wynosi od:

1) 40% renty socjalnej (poziom potrzeby wsparcia między 70 a 74 punktów) do

2) 220% renty socjalnej (od 95 do 100 punktów).

Dodatek pielęgnacyjny - kiedy na wniosek, a kiedy z urzędu (źródło: ZUS)

Dodatek pielęgnacyjny ZUS przyzna osobie, która:

• jest całkowicie niezdolna do pracy oraz do samodzielnej egzystencji - niezbędny jest wniosek, jeśli lekarz orzecznik ZUS (komisja lekarska ZUS) w orzeczeniu stwierdzi, że jesteś całkowicie niezdolny do pracy oraz do samodzielnej egzystencji

albo

• ukończyła 75 lat (dla seniorów dodatek przyznawany jest z urzędu)

Zasiłek pielęgnacyjny (źródło gov.pl)

Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego wynosi 215,84 zł miesięcznie (od 2019 r.!)

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

- niepełnosprawnemu dziecku;

- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia;

- osobie, która ukończyła 75 lat.