PZON: Niepełnosprawne dziecko czołgało się po podłodze. A lekarz kwalifikował je jako niewymagające stałej opieki

Tomasz Król
prawnik - prawo pracy, cywilne, gospodarcze, administracyjne, podatki, ubezpieczenia społeczne, sektor publiczny
rozwiń więcej
PZON: List ojca niepełnosprawnego dziecka. Czołgało się po podłodze w obecności lekarki w komisji orzeczniczej. Ta jak gdyby nic pytała o to, czy dziecko umie się koncentrować / PZON: List ojca niepełnosprawnego dziecka. Czołgało się po podłodze w obecności lekarki w komisji orzeczniczej. Ta jak gdyby nic pytała o to, czy dziecko umie się koncentrować / Shutterstock

List do redakcji Infor.pl: "Pani psycholog, patrząc na mnie, zapytała „jak u dziecka z koncentracją i skupieniem uwagi?” Kuriozum tego jest takie, że pytała mnie o to w momencie, jak syn czołgał się po podłodze i „polował na zombie”". Taki obraz komisji w PZON przekazał nam czytelnik. Od roku Infor.pl otrzymuje listy od rodziców, których dzieci mają odbierany pkt 7 albo pkt 8 z orzeczenia o niepełnosprawności. Wszystkie listy napisały matki, oburzone procedurą stosowaną przez PZON wobec ich dzieci. Dziś publikujemy list ojca.

rozwiń >

Posiadanie obu punktów (7 i 8) jest warunkiem otrzymania przez rodzica (jako opiekuna) świadczenia pielęgnacyjnego.

Żeby je otrzymać dziecko musi być - tak stanowią przepisy - "całkowicie zależną osobą od otoczenia" (w końcowej części artykułu umieszczam pełną definicję prawną, w której jest ten zwrot). Dlatego lekarze w PZON pytają autystyczne dzieci o takie rzeczy jak "Ubierasz się sam?", "Myjesz się sam?", "Wiążesz sam buty?". Jeżeli autystyczne dziecko (np. 8 lat) odpowie, że wykonuje samodzielnie te czynności, zostaje uznane za "częściowo zależne od otoczenia". Zależne, ale tylko "częściowo". Lekarze nie kwestionują przy tym niepełnosprawności dziecka. Ale uznają, że jest częściowo samodzielne, a to wyklucza świadczenie pielęgnacyjne dla rodziców. Zamiana słowa "całkowicie zależna" (tu jest świadczenie pielęgnacyjne) na "częściowo zależna" (tu nie ma świadczenia pielęgnacyjnego) pozbawia rodziców dziecka kwoty około 46 000 zł rocznie.

Podsumujmy!

PZON stosują swoisty „test samodzielności dziecka”. To nie są wyrafinowane testy medyczne mające rozpoznać autyzm. Test polega tylko na zadaniu kilku pytań dziecku: „Jak masz na imię?”, „Czy masz kolegów w szkole?”, „Czy myjesz się sam?”, „Czy ubierasz się sam?”. Jeżeli 8-latek odpowie w miarę składnie na te pytania samodzielnie, zostaje uznany przez komisję w PZON za osobę "częściowo zależną" a więc „niewymagającą stałej opieki przez rodziców”, a ci tracą pieniądze ze świadczeń. Rodzice nie rozumieją dlaczego lekarze nie badają kwestii autyzmy, stopnia choroby ich dziecka. Nie to jest postępowaniem przez PZON co do pkt 7 i 8 w orzeczeniu. Jest nim kwestia samodzielności dziecka (pomimo autyzmu) i zależności od otoczenia.

Ile pieniędzy ze świadczenia pielęgnacyjnego są warte pkt 7 i 8

Wynosi ono aż 3386 zł miesięcznie (porównajmy to z zasiłkiem pielęgnacyjnym 215,84 zł!). W dziesiątkach listów rodzice opisali, w jaki sposób systemowo zabiera się im to świadczenie. W skali roku jest to 46 032 zł (12 x 3386 zł).

Dlaczego rodzice uważają, że fikcyjnie uzdrowiono ich dzieci?

Przy czym ze wszystkich listów wynika, że dzieci będące w spektrum autyzmu wymagają stałej i wyczerpującej opieki ze strony rodziców. Dlatego z ich perspektywy PZON fikcyjnie „uzdrowił” ich dzieci.

We wszystkich listach mamy opisy błyskawicznego przeprowadzenia całej procedury, braku zapoznania się w obecności rodziców z dokumentacją medyczną dziecka albo pobieżnego (w ocenie rodziców) przejrzenia jej.

Poniżej kolejna historia według znanego nam od roku schematu:

Byłem na kolejnej komisji. Pani psycholog, patrząc na mnie, zapytała „jak u dziecka z koncentracją i skupieniem uwagi?” Kuriozum tego jest takie, że pytała mnie o to w momencie, jak syn czołgał się po podłodze i „polował na zombie”.

Na wstępie artykułu, jaki u Państwa przeczytałem, były wspomniane matki, ale zdarzają się też ojcowie tacy jak ja, którzy stracili status opiekuna.

Mój syn jest w spektrum autyzmu oraz dodatkowo ma stwierdzone ADHD, czyli ma tzw. AuDHD.

Jeszcze w przedszkolu stawialiśmy na komisji i dostał status osoby niepełnosprawnej z pkt. 8, a po odwołaniu również pkt. 7. Co ważne, w orzeczeniu wpisano, że niepełnosprawność występuje od wczesnego dzieciństwa.

W zeszłym roku, w kwietniu, stawaliśmy na kolejnej komisji. Trwała dokładnie 4 minuty i 28 sekund (miałem stoper).

Zespół orzekający nie zajrzał do dokumentacji, zadano mu jedno pytanie „czy chodzi do szkoły”, i kilka pytań skierowano do mnie.

Gdy przyjechałem odebrać nowe zaświadczenie, okazało się oczywiście, że pkt. 7 został zabrany. Natomiast magicznie niepełnosprawność zaczęła występować od 7go roku życia. I najlepsze jest to, że razem z decyzją dano mi do podpisu „Oświadczenie o orzeczeniu się prawa do odwołania”. Tak chciano mi wcisnąć pisemko, które zablokowało by mi możliwość dalszej walki. Komisja w pięknym mieście Chorzów.

Oczywiście nie podpisałem, odwołałem się i wylądowałem na wojewódzkiej komisji.

Tam w pierwszym gabinecie lekarz zapytał „po co mi ten punkt” i jakoś specjalnie się nie wsłuchał w odpowiedź.

W drugim gabinecie mój syn już stracił cierpliwość i zaczął po nim biegać i udawać zabawę, bo ciężko mu się skupić.

Pani psycholog, patrząc na mnie, zapytała „jak u dziecka z koncentracją i skupieniem uwagi?” Kuriozum tego jest takie, że pytała mnie o to w momencie, jak syn czołgał się po podłodze i „polował na zombie”.

Komisja odwoławcza przyznała mu:

Że jednak dokumenty potwierdzają, że niepełnosprawność jest od wczesnego dzieciństwa (no niemożliwe :-), oraz pkt. 5 (ortopedyczne, których kompletnie nie potrzebuje).

Oczywiście kolejne odwołanie, kolejne miesiące mijają, na nadanie sygnatury sprawy w sądzie czekaliśmy 4 miesiące...

Na dzień dzisiejszy sytuacja jest taka, że minął rok od utraty tego pkt. Ja nie mogę iść do pracy, bo zajmuję się dzieckiem, a wizytę u biegłego psychologa mamy za tydzień. Od niej zależy, co będzie dalej, ale nawet jeśli zaopiniuje pozytywnie, to i tak nie wiadomo, kiedy zostanie to „klepnięte” przez sędziego.

I tak wygląda moja sytuacja... Mam nadzieję, że uda się odzyskać ten utracony pkt. i będę mógł spokojnie zajmować się moim synem.

Dlaczego PZON pozbawiają pkt 7 i/albo 8 niepełnosprawne dzieci z autyzmem?

W mojej opinii decydują o tym dwa czynniki:

1) przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i odpowiedniego rozporządzenia, nieuwzględniające specyfiki opieki nad dzieckiem autystycznym – przepisy nakazują lekarzom sprawdzić, czy dziecko jest częściowo samodzielne, a nie, czy wymaga opieki ze strony rodziców i jaki jest wymiar tej opieki.

To jest ta definicja prawna, która powoduje odbieranie punktów

Konieczność sprawowania opieki – oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem.

Jeżeli dziecko umie zawiązać samo buty, to choćby wymagało opieki "24 h na 24 h" (z uwagi na np. napady agresji), to nie ma podstawy do przyznania rodzicom świadczenia pielęgnacyjnego. Taka jest praktyka orzecznicza w PZON, jak ją widzą rodzice (i nam opisują).

2) restrykcyjna wykładnia tych przepisów i stosowanie ich w kierunku odebrania świadczenia pielęgnacyjnego rodzicom.

Definicja prawna będąca podstawą dla świadczenia pielęgnacyjnego nie uwzględnia cech związanych z autyzmem

Skupmy się na tej definicji.

Przykład

Konieczność sprawowania opieki – oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem.

Kluczem dla zrozumienia, dlaczego w ciągu ostatnich miesięcy setki, a może tysiące rodziców przeszło procedurę odebrania świadczenia pielęgnacyjnego (w sposób taki, jak w powyższym liście), jest pozornie niewinna definicja prawna, zawarta w jednym z rozporządzeń stosowanym przez PZON:

Mamy tu użyte słowo „całkowita zależność”. Po jej zastosowaniu do dziecka autystycznego, jeżeli odpowie ono twierdząco na pytanie lekarza w PZON „Czy umiesz samodzielnie zawiązać sobie buty”, lekarz PZON rozpoznaje, że dziecko nie jest „całkowicie zależne” od rodziców.

Przepisy nakazują sprawdzić lekarzowi, czy osoba niepełnosprawna umie się ubrać, umyć oraz czy może wyjść na zewnątrz mieszkania. Jeżeli tak, to lekarz musi ją uznać za samodzielną i niepotrzebującą stałej opieki. Wyklucza to możliwość przyznania pkt 7 we wskazaniach do orzeczenia o niepełnosprawności (stopień znaczny). Sprawdzenie dotyczy zdolności faktycznej, a nie stanu zdrowia. Ta procedura wynika z rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.

Do redakcji Infor.pl docierają informacje z całej Polski o nagminnym odbieraniu przez WZON i PZON pkt 7. Nie wynika to, w naszej ocenie, ze zmian w prawie w ostatnich kilkunastu miesiącach. To prawdopodobnie efekt przyjęcia przez PZON-y restrykcyjnej wykładni i skrajnie niekorzystnej dla osób niepełnosprawnych przepisów obowiązujących od dekad.

Odebranie pkt 7 oznacza, że osoba niepełnosprawna nie wymaga ciągłej opieki, a jej opiekun nie otrzyma świadczenia pielęgnacyjnego (w 2026 r. 3386 zł miesięcznie – podwyżka o 99 zł do 2025 roku (3287 zł)).

Problem dotyczy przede wszystkim dzieci autystycznych, które w wieku 4–6 lat otrzymywały czasowo pkt 7, a przy ponownym stanięciu na komisji PZON w wieku np. 8 lat są pozbawiane pkt 7 – rodzice nie rozumieją, jak to możliwe przy niezmienionym stanie zdrowia ich dziecka. Odpowiedź jest bardzo prosta – Wasze dzieci umieją się w wieku 8 lat samodzielnie ubrać i wykąpać, a kiedy miały 4 lata, orzecznicy przyjmowali, że wymagają Waszej pomocy.

Wcześniejsze listy czytelników Infor.pl:

Świadczenie pielęgnacyjne - nowe i stare:

Od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe zasady przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W przypadku posiadania już przyznanego świadczenia i chęci jego pobierania na nowych zasadach konieczne jest złożenie nowego wniosku.

Równolegle od 1 stycznia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wypłaca nowe świadczenie wspierające

Dla osoby, która ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego co najmniej do 31 grudnia 2023 r., zasady pobierania tego świadczenia nie ulegają zmianie. Świadczenie przysługuje pod warunkiem, że osoba, na którą jest ono pobierane, nie złoży wniosku o świadczenie wspierające w ZUS.

Istnieje możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., pod warunkiem złożenia wniosku o nowe orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności w ciągu 3 miesięcy od dnia upływu ważności dotychczasowego orzeczenia. Następnie wniosek o świadczenie pielęgnacyjne należy złożyć w ciągu 3 miesięcy od dnia wydania nowego orzeczenia.

O przyznanie nowego świadczenia pielęgnacyjnego można wystąpić, jeżeli:

  1. sprawowana jest opieka nad osobą, która nie ukończyła 18 lat i posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności,
  2. sprawowana jest opieka nad osobą, która nie ukończyła 18 lat i posiada orzeczenie o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami dotyczącymi: konieczności stałej lub długotrwałej opieki albo pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna w leczeniu, rehabilitacji i edukacji dziecka.

Świadczenie pielęgnacyjne (nowe) może zostać przyznane do momentu ukończenia przez osobę niepełnosprawną 18 lat. Po osiągnięciu pełnoletności osoba ta może samodzielnie ubiegać się o inne świadczenia, takie jak renta socjalna, świadczenie uzupełniające czy świadczenie wspierające.

Ważne

Pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. wyklucza możliwość wykonywania pracy. W przypadku świadczeń przyznanych na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. dopuszczalne jest podejmowanie pracy.

Pobieranie przez opiekuna własnych świadczeń emerytalno-rentowych nie wpływa na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Prawo
Ten dokument muszą mieć właściciele wszystkich domów i mieszkań. Wlepiają 5 tysięcy złotych kary za jego brak. Ruszyła lawina kontroli
09 maja 2026

Choć funkcjonuje w polskim prawie od kilku lat, dopiero teraz świadectwo energetyczne stało się obowiązkowe. Prze długi czas dokument dotyczył tylko właścicieli budynków postawionych po 2009 roku. Zmiana przepisów sprawiła, że dziś musi je mieć praktycznie każdy, niezależnie od tego, czy mieszka w nowoczesnym apartamentowcu, starym bloku z wielkiej płyty, czy w ponadstuletnim domu na obrzeżach miasta. Brak świadectwa energetycznego może się skończyć się dotkliwą karą finansową, sięgającą kilku tysięcy złotych.

Koniec ze zmianą czasu w Polsce – nie trzeba będzie przestawiać zegarków z drugiej na trzecią w nocy. Czy Polska może wyłamać się z europejskiego systemu zmiany czasu?
08 maja 2026

Czy to koniec z przestawianiem zegarków o drugiej lub trzeciej nad ranem? Okazuje się, że rytuał, który od lat zaburza nasz sen i samopoczucie, może wkrótce przejść do historii. Zarówno Polska, jak i Unia Europejska szykują decyzję, która może na zawsze zakończyć zmianę czasu.

Dzień Europy 9 maja: Europa w czasie niepewności – 39 proc. Europejczyków nie wierzy w lepszą przyszłość UE. Komentarz ekspercki na Dzień Europy
09 maja 2026

Warto wiedzieć, że w dniu 9 maja 1950 roku Robert Schuman, ówczesny francuski minister spraw zagranicznych, wygłosił przełomowe przemówienie, w którym zaproponował plan zacieśnienia współpracy europejskiej. Ogłoszona wówczas deklaracja Schumana otworzyła nowy rozdział w dziejach kontynentu – rozdział pokoju, wzajemnej integracji i wspólnego działania – stając się fundamentem dzisiejszej Unii Europejskiej. Tak więc Dzień Europy ma miejsce 9 maja. Piszemy o Europie w czasie niepewności, bo 39 proc. Europejczyków nie wierzy w lepszą przyszłość UE.

Osobom po 56. roku życia od 1 marca 2026 r. przysługuje 1993,76 zł brutto co miesiąc
08 maja 2026

Od marca 2026 roku kobiety po ukończeniu 56 lat oraz mężczyźni, którzy mają powyżej 61 lat, mogą otrzymywać stałe wsparcie finansowe sięgające niemal 2000 zł miesięcznie. Świadczenie jest wypłacane regularnie i nie wiąże się z koniecznością przejścia na emeryturę. Nie przysługuje ono jednak wszystkim – jego otrzymanie zależy od spełnienia określonych warunków, dlatego warto sprawdzić, kto dokładnie ma do niego prawo i na jakich zasadach jest przyznawane.

Gdzie w Polsce najtrudniej znaleźć pracę? Najnowsze dane o bezrobociu
08 maja 2026

Szacowana stopa bezrobocia rejestrowanego na koniec kwietnia 2026 r. wyniosła 6,0 proc., wobec 6,1 proc. w marcu – poinformowało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Liczba bezrobotnych, zarejestrowanych w urzędach pracy spadła o 14,1 tys.

Co z MOPS dla osób z niepełnosprawnościami w 2026 i 2027 r.? 5 świadczeń [LISTA]
08 maja 2026

Ośrodki pomocy społecznej świadczą kilka form pomocy m.in. dla osób z niepełnosprawnościami. Często jest ona zależna od spełniania progów dochodowych, ale nie zawsze. Oto lista najważniejszych przykładowych zasiłków i świadczeń. Prezentujemy też odpowiedzi na najważniejsze pytania o możliwe zmiany w 2026 i 2027 roku.

WIBID w cieniu WIBOR-u. O pozornej niezależności dwóch wskaźników połączonych spreadem
08 maja 2026

Docelowy wskaźnik POLSTR, który ma zastąpić WIBOR i WIBID od końca 2027 r., bazuje na niezabezpieczonych depozytach overnight - i nie ma odpowiednika bid, bo jest zbudowany tak, by mierzyć jeden konkretny segment rynku na podstawie rzeczywistych danych. Wybór zastępnika pozbawionego mechanicznego sprzężenia bid-offer jest pośrednim przyznaniem, że dotychczasowy model miał skazę, której przez ponad trzy dekady nikt nie wyeliminował – pisze Krzysztof Szymański.

Mało znane 600+, a łącznie 6200 zł zasiłku szkolnego na dziecko w 2026 r. A co w 2027 i 2028 – czy będzie waloryzacja?
08 maja 2026

Rodzice i opiekunowie prawni często nie zdają sobie sprawy z istnienia jednego z ciekawszych wsparć dostępnych w polskim systemie oświaty. Tymczasem w roku szkolnym 2025/2026 (zapewne też w 2026/2027, 2027/2028 itd.) można otrzymać nawet 6200 zł zasiłku szkolnego na dziecko — maksymalnie przez cały rok, przy czym pojedyncza wypłata może wynieść aż 620 zł. Co więcej, świadczenie to przysługuje również wtedy, gdy sytuacja materialna rodziny jest zasadniczo dobra. Poniżej szczegółowa podstawa prawna, przesłanki i wniosek.

Dodatkowy długi weekend majowy w 2026 r. – wolne od pracy 23, 24 i 25 maja, można już anulować wnioski urlopowe? Sprawa w Senacie
08 maja 2026

Dodatkowy dzień wolny od pracy nie tylko za święto przypadające w sobotę, ale również w niedzielę, czyli tak jak będzie to miało miejsce w tegoroczne Zielone Świątki – to postulat petycji zbiorowej, autorstwa Fundacji „Można Lepiej”, która została złożona do Senatu. Czy w związku z powyższym – poniedziałek 25 maja 2026 r., będzie dodatkowym dniem wolnym od pracy, w zamian za pierwszy dzień Zielonych Świątek wypadający w niedzielę (tym samym sprawiając, że będzie można cieszyć się jeszcze jednym, długim weekendem majowym) i można anulować złożone na ten dzień wnioski urlopowe?

MOPS: Dostał zasiłki na żywność, leki i leczenie, proszki, środki czystości, druciak i zmywaki, kosmetyki (w tym pianki i nożyki do golenia) 50 zł. I zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia – 600 zł. Na Internet nie dostał
08 maja 2026

MOPS obliczają średnią wysokość wypłacanych świadczeń "na swoim terenie". Jeżeli potrzebujący przekracza ten poziom, to jest to legalny sposób na odmowę przyznawania kolejnych świadczeń. Pomimo tego, że osoba potrzebująca jest w dużych tarapatach i spełnia wszystkie przesłanki otrzymania pomocy z MOPS. Decyzje tego typu składają się z dwóch elementów. Pierwszym jest potwierdzenie, że osoba potrzebująca spełnia przesłanki otrzymania np. zasiłku celowego. Drugi element to "przekroczona jest średnia wartość zasiłku w danym MOPS" oraz możliwości budżetowe danego MOPS.

pokaż więcej
Proszę czekać...