Opieka świadczona przez pracowników MOPS nad osobą starszą, schorowaną lub niepełnosprawną to sprawa wymagająca taktu, poszanowania intymności oraz uwzględnienia wielu niuansów. Wydawałoby się, że zabezpieczeniem interesów np. 98-letniej kobiety korzystającej z opieki pracowników MOPS powinno być prawo do akceptacji przez staruszkę jej opiekuna lub opiekunki. Byłby to bezpiecznik chroniący przed sytuacją, w której opiekun z MOPS nie ma akceptacji osoby potrzebującej wsparcia. Takie rozwiązanie prawo przewiduje jednak tylko dla usług sąsiedzkich. W przypadku opieki przez pracowników MOPS w praktyce można złożyć jedynie skargę, jeżeli jest ona w ocenie osoby chorej, starszej, niepełnosprawnej, źle sprawowana.
- Nie można wybrać opiekunki z MOPS (brak prawa akceptacji), można w opiece sąsiedzkiej
- Nowelizacja ustawy o pomocy społecznej - projekt ustaw a dziś uchwalenie
- Podstawy prawne:
Nie można wybrać opiekunki z MOPS (brak prawa akceptacji), można w opiece sąsiedzkiej
Podział:
1) wymóg akceptacji opiekuna-sąsiada przez np. osobę niepełnosprawną,
2) brak prawa do wyrażenia akceptacji dla opiekunki/opiekuna z MOPS
– jest mocno podkreślony w najnowszej nowelizacji ustawy o pomocy społecznej (dziś uchwalonej przez Sejm). Przy czym zasady te obowiązują już teraz. Nowelizacja porządkuje w tych sprawach przepisy, sprawia, że są czytelniejsze. Osoby niepełnosprawne i potrzebujące pomocy z MOPS mogły liczyć na zmiany polegające na zrównaniu zasad między opieką z MOPS a opieką sąsiedzką (co do akceptacji). Nic takiego nie nastąpiło.
Nowelizacja ustawy o pomocy społecznej - projekt ustaw a dziś uchwalenie
Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej
W uzasadnieniu projektu czytamy, że ustawodawca świadomie zróżnicował wymogi dla opiekunek MOPS (brak akceptacji ze strony np. staruszka) w porównaniu do wymogów dla sąsiadów-opiekunów (jest wymóg akceptacji opiekuna przez osobę chorą).
Zwróćmy uwagę na poniższy fragment uzasadnienia:
„Wymogi (co do akceptacji – dopisek redakcji) te różnią się od wymogów dotyczących osób wykonujących usługi sąsiedzkie, ponieważ ta grupa osób są to osoby niebędące pracownikami podmiotu świadczącego usługi – usługi sąsiedzkie wykonują osoby prywatne, sąsiedzi osób uprawnionych do usług, natomiast usługi opiekuńcze są wykonywane przez pracowników podmiotów profesjonalnych. Dlatego też nie przewiduje się, by w przypadku tych usług następowała akceptacja przez osobę, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, gdyż w stosunku do osoby zatrudnianej przez podmiot (ośrodek pomocy społecznej/centrum usług społecznych bądź podmiot prywatny) takiej akceptacji dokonuje pracodawca podczas zatrudnienia.”
Pomoc społeczna. Komentarz do ustawy
Autorzy nowelizacji podnieśli też argument, że istnieje deficyt co do liczby osób wykonujących usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, zatrudnianych przez np. MOPS. Podnieśli też argument niepraktyczności każdorazowej akceptacji opiekuna albo opiekunki przez np. staruszkę korzystającą z opieki. Istotne jest też to, że brak akceptacji opiekuna z MOPS może nie być uzasadniony i mieć charakter subiektywnej, niczym nieuzasadnionej negacji. A także ten odwołujący się do tego, że opiekunka z MOPS przeszła weryfikację w momencie jej zatrudnienia przez MOPS, odpowiednie szkolenia i ma ścieżkę kariery potwierdzającą kwalifikacje do pomagania innym. W przypadku usług sąsiedzkich nie ma tych elementów – dlatego opiekun – sąsiad musi być zaakceptowany przez osobę korzystającą z opieki.
Podstawy prawne:
Reguła 1. Osobie, która wymaga pomocy innych osób z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn:
Wariant 1) przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, jeżeli jest osobą samotną i jest pozbawiona pomocy, której wymaga;
Wariant 2) może być przyznana pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, jeżeli jej rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni ani zstępni nie mogą zapewnić pomocy, której wymaga.
Reguła 2. Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację w zakresie niewymagającym specjalistycznej wiedzy i kompetencji oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem.
Reguła 3. Osobą wykonującą usługi sąsiedzkie może być osoba, która została zaakceptowana przez osobę, na rzecz której są świadczone usługi sąsiedzkie (tego zastrzeżenia nie ma w odniesieniu do opiekunów z MOPS).
Ww stan prawny obowiązuje już teraz. Liczono jednak w środowiskach osób korzystających z usług opiekunów, że przy okazji najnowszej nowelizacji nastąpi istotniejsze zmiany niż tylko uporządkowanie przepisów.
Czy osoba korzystająca z usług opiekuńczych MOPS może wybrać opiekunkę lub opiekuna?
Nie. W przypadku opiekunki lub opiekuna z MOPS nie ma prawa do wyrażenia akceptacji przez osobę korzystającą z usług opiekuńczych.
Czy opiekun-sąsiad wykonujący usługi sąsiedzkie musi być zaakceptowany przez osobę korzystającą z opieki?
Tak. Osobą wykonującą usługi sąsiedzkie może być osoba, która została zaakceptowana przez osobę, na rzecz której są świadczone usługi sąsiedzkie.
Dlaczego ustawa o pomocy społecznej różnicuje opiekunów MOPS i opiekunów-sąsiadów?
Usługi sąsiedzkie wykonują osoby prywatne, sąsiedzi osób uprawnionych do usług, a usługi opiekuńcze wykonują pracownicy podmiotów profesjonalnych. Akceptacji osoby zatrudnianej przez MOPS dokonuje pracodawca podczas zatrudnienia.
Co obejmują usługi opiekuńcze według ustawy o pomocy społecznej?
Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację niewymagającą specjalistycznej wiedzy i kompetencji oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem.
Komu przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych?
Pomoc przysługuje osobie, która wymaga pomocy innych osób z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn, jeżeli jest osobą samotną i pozbawioną wymaganej pomocy. Pomoc może być przyznana także wtedy, gdy rodzina, małżonek, wstępni ani zstępni nie mogą jej zapewnić.