W artykule omawiam dwa wyroki potwierdzające możliwość otrzymania z MOPS przez jedną osobę dużej liczby zasiłków na różne życiowe cele - leki, żywność, odzież, czynsz, buty, lekarza, opał, energię, drobne remonty i naprawy w łazience. Ale uwaga! Jeżeli tych świadczeń dla jednej osoby jest za dużo, MOPS uruchamia limity. Punktem wyjścia jest średnia wartość np. zasiłku celowego w MOPS i sprawdzenie jak wobec wartości średniej w MOPS (np 500 zł miesięcznie), wygląda beneficjent otrzymujący za ostatnie kilka miesięcy np. 900 zł miesięcznie.
- W wyroku rozstrzygano nie o odebraniu zbyt dużej liczby zasiłków (zdaniem MOPS), ale o podwyższeniu jednego z nich
- W MOPS limity świadczeń. Metoda na „średnią wysokość”. NSA potwierdził legalność
- MOPS ma prawo limitować wysokość przyznawanych świadczeń
- Zasiłki z MOPS a zasiłek pielęgnacyjny
- Podstawa prawna dla 6 zasiłków dla jednej osoby
- Sądy o zasiłku celowym
- Limity wypłat zasiłków z MOPS
Dlaczego bohaterka otrzymała te zasiłki? Nie była w stanie samodzielnie regulować wysokości czynszu za mieszkanie. To powodowała stałe kłopoty finansowe miesiąc w miesiąc.
W wyroku rozstrzygano nie o odebraniu zbyt dużej liczby zasiłków (zdaniem MOPS), ale o podwyższeniu jednego z nich
Wyrok WSA w Lublinie z 8 października 2024 r. (II SA/Lu 559/24) nie dotyczy odebrania jej tych zasiłków tylko podniesienia wysokości jednego z nich. MOPS przyznał 200 zł, a ona chciała 1000 zł. Chodziło o świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028 w lipcu 2024 r. w kwocie 200 zł. Od tego skarżąca wniosła odwołanie, wskazując na trudną sytuację zdrowotną i materialną i wnosząc o przyznanie zasiłku celowego w kwocie 1000 zł.
WSA nakazał raz jeszcze rozpatrzyć jej wniosek. Na pewno otrzymała 200 zł. 1000 zł jest na stole gry.
W MOPS limity świadczeń. Metoda na „średnią wysokość”. NSA potwierdził legalność
Poniższy wyrok NSA rozstrzygnął sprawę odmowy przyznania zasiłku celowego na opłacenie rachunków za telefon i internet. Sąd oddalił skargę kasacyjną beneficjenta. NSA potwierdził, że limity finansowe MOPS są zgodną z prawem podstawą do odmowy wypłaty dodatkowych funduszy.
Chodzi o wyrok NSA z 5 marca 2026 r. (I OSK 939/25). Link do wyroku:
Wnioskodawca to osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie jest osobą niepełnosprawną, otrzymuje zasiłek okresowy. I tak samo jak w pierwszym wyroku otrzymywał dużo zasiłków.
Np. w październiku otrzymał pomoc w łącznej kwocie około 1 080,66 zł, w tym 476,66 zł to zasiłki celowe - na żywność 150 zł, na pokrycie kosztów leków i leczenia 76,66 zł, na zakup środków czystości 100 zł, na zakup środków higienicznych, w tym druciaków i zmywaków 100 zł, zakup środków kosmetycznych (w tym pianki i nożyki do golenia) 50 zł. A także zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia – 600 zł. We wrześniu kwota przyznanych zasiłków celowych to prawie 1200 zł i zasiłek okresowy 600 zł. MOPS wskazał, że średnia wysokość zasiłku celowego w gminie wynosi 388,72 zł. Burmistrz podał, że wnioskodawca spełnia warunki określone w ustawie do przyznania zasiłku celowego. MOPS jednak uwzględnia nie tylko jego sytuację życiową, ale i wysokość środków finansowych, jakimi dysponuje oraz potrzeby innych podopiecznych. MOPS wyliczył, że nie jest w stanie spełniać wszystkich żądań wnioskodawcy.
MOPS ma prawo limitować wysokość przyznawanych świadczeń
NSA przyjął, że MOPS działa w oparciu o ściśle określone środki finansowe i w ich granicach musi realizować zadania z zakresu pomocy społecznej. Powszechnie wiadomo, że możliwości finansowe MOPS są ograniczone, a posiadane fundusze muszą być dzielone pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Dlatego MOPS ma prawo limitować wysokość przyznawanych świadczeń i nie jest w stanie zaspokoić wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do pomocy. Ustawa o pomocy społecznej nie nakłada także obowiązku przedstawiania w uzasadnieniu decyzji szczegółowych danych dotyczących budżetu MOPS i wysokości wypłacanych świadczeń.
W uzasadnieniu wyroku czytamy:
"Pamiętać należy, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować zadania z zakresu pomocy społecznej. Okolicznością powszechnie znaną są ograniczone możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe, dysponując ograniczoną pulą środków finansowych, mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Organy pomocy społecznej są więc upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń."
Zasiłki z MOPS a zasiłek pielęgnacyjny
NSA stwierdził też, że: "rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy w ramach uznania administracyjnego. Obejmuje ono prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Sam zatem fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Natomiast kontrola sądowa decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Ogranicza się bowiem do zbadania, czy organ wydający decyzję nie przekroczył granic uznania oraz czy wydana w sprawie decyzja nie nosi cech dowolności. Zaś sam wybór rozstrzygnięcia w zakresie przyznanego przez ustawę luzu decyzyjnego, nie może być kwestionowany w ramach kontroli zgodności z prawem, gdyż zgodne z prawem są wszystkie możliwe w tym zakresie rozstrzygnięcia."
Zestawmy zasiłki uznaniowe wypłacane przez z zasiłkiem pielęgnacyjnym (otrzymuje go 1 mln osób). Do jego otrzymania wystarczy spełnić poniższe przesłanki. Żaden urzędnik nie może powiedzieć "owszem spełnia Pan przesłanki do tego zasiłku, ale z uwagi na brak środków, nie otrzyma go Pan"
Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego wynosi 215,84 zł miesięcznie (brak waloryzacji w okresie 2019 - 2027 r.)
Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
- niepełnosprawnemu dziecku;
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia;
- osobie, która ukończyła 75 lat.
Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje:
- osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego;
- osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej nieodpłatnie całodobowe utrzymanie;
- jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tej osoby, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Podstawa prawna dla 6 zasiłków dla jednej osoby
Zasiłki celowe opisane przeze mnie w artykule (za wyrokami sądu) są wypłacane na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. W przepisie czytamy, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Słowo „w szczególności” wskazuje, że jest o otwarty katalog. Np. zasiłek celowy może otrzymać osoba bezdomna na świadczenia medyczne, zdrowotne i lekarskie.
Sądy o zasiłku celowym
Zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 4.09.2014 r. (II SA/Go 482/14) niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym.
Limity wypłat zasiłków z MOPS
Trzeba pamiętać, że budżet MOPS albo DZOPS nie są z gumy. MOPS i inne ośrodki pomocy społecznej mają prawo limitować przyznawane świadczenia limitem posiadanych pieniędzy. Potwierdził to niedawno NSA w wyroku z 27 listopada 2024 r. (I OSK 3089/23). Wyrok jest niekorzystny dla osoby starającej się o kolejny zasiłek z OPS w sytuacji, gdy:
- Dzielnicowy Ośrodek Pomocy Społecznej dysponował kwotą 4 038 663,70 zł,
- a z pieniędzy tych przyznano prawie 79 350 świadczeń.
NSA stwierdził: Przyznanie w takiej sytuacji zasiłku okresowego dla wyżej wymienionej, która została już objęta stałym świadczeniem z opieki społecznej przyznanym bezterminowo, a także korzystającej z innych form pomocy społecznej takich jak zasiłki celowe, pozostawałoby w sprzeczności z możliwościami ośrodka pomocy społecznej powodując ryzyko niemożności zapewnienia stosownej ochrony innym osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej. Stanowi to przesłankę negatywną przyznania świadczenia wynikającą z art. 3 ust. 4 u.p.s., która – jak wskazano w powyższych rozważaniach – może stanowić przesłankę do odmowy przyznania pomocy finansowej w postaci zasiłku okresowego.