Czy pracownik, który nie złożył wniosku o wczasy pod gruszą i ich nie otrzymał, został przez pracodawcę oszukany? Czy świadczenie należy wypłacić każdemu? Obowiązujące w tym zakresie przepisy są bardzo lakoniczne, co nie oznacza, że możliwa jest dowolność.
- Czy świadczenia z ZFŚS przyznaje się na wniosek?
- Zazwyczaj trzeba złożyć wniosek
- W niektórych przypadkach wystarczy oświadczenie
Czy świadczenia z ZFŚS przyznaje się na wniosek?
Czy aby otrzymać świadczenie z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych trzeba złożyć wniosek? To pytanie zadaje sobie wielu pracowników. A może raczej, pracownicy właśnie nie zadają sobie tego pytania, choć powinni, a w efekcie są rozczarowani tym, że mieli możliwość uzyskania świadczenia, ale ją stracili. Zdarza się, że kierują w związku z tym do pracodawców pretensje i deklarują, że czują się oszukani. Jednak czy słusznie?
Zasady tworzenia przez pracodawców zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, a także zasady jego późniejszego funkcjonowania zostały określone w przepisach ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Są to jednak zasady ogólne, czy może raczej ramy, w których pracodawcy tworzący fundusz muszą się poruszać. Regulacje szczegółowe tworzą natomiast sami pracodawcy w regulaminach wewnątrzzakładowych i to właśnie tam należy poszukiwać odpowiedzi na pytanie, jak należy ubiegać się o przyznanie świadczenia z funduszu.
Zazwyczaj trzeba złożyć wniosek
Co do zasady, w odniesieniu do świadczeń, do których prawo jest uzależnione od kryterium socjalnego, pracodawcy zazwyczaj przewidują obowiązek złożenia wniosków o ich przyznanie. Przypomnijmy, że to art. 8 ustawy o ZFŚS wskazuje, że przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z ZFŚS uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z tego funduszu. Warto przy tym mieć świadomość, że korzystanie z funduszu, to prawo, a nie obowiązek osoby uprawnionej. I choć są to przypadki pozostające w zdecydowanej mniejszości, zdarza się, że osoby te świadomie rezygnują z ubiegania się o ulgowe usługi i świadczenia. Między innymi to dlatego świadczenia z ZFŚS nie trafiają do osób uprawnionych „z urzędu”, a rozpoczęcie procedury jest uzależnione od podjęcia określonej aktywności przez osobę uprawnioną – na czym powinna ona polegać i jakich terminów należy w związku z tym przestrzegać, należy wskazać w regulaminie.
W niektórych przypadkach wystarczy oświadczenie
Warto zauważyć, że choć w większości przypadków pracodawcy wymagają od pracowników złożenia wniosku o przyznanie świadczenia z ZFŚS, możliwe jest również zastosowanie innego rozwiązania. Pracodawca może przewidzieć, że np. świadczenia na rzecz różnych form wypoczynku czy świadczenia okołoświąteczne będą przyznawane bez konieczności złożenia odrębnego wniosku. Należy jednak pamiętać, że również w takiej sytuacji pracodawca musi mieć możliwość zastosowania kryterium socjalnego i jednocześnie pozostawić osobie uprawnionej podjęcie decyzji, czy chce ubiegać się o dane świadczenie, czy też nie. W takim przypadku można zamieścić w regulaminie funduszu zapis, zgodnie z którym świadczenia będą przyznawane bez konieczności złożenia wniosku, ale jedynie pod warunkiem złożenia w określonym terminie, np. na początku roku kalendarzowego, niezbędnych dokumentów pozwalających na zweryfikowanie sytuacji rodzinnej, życiowej i majątkowej osoby uprawnionej. Takie działanie może być traktowane jako sygnał, że pracownik (inna osoba uprawniona) chce korzystać z funduszu, a jednocześnie pozwoli na przyznanie prawa do świadczeń z zastosowaniem kryterium socjalnego, a nie na zasadzie „po równo”. Ustalenie w regulaminie takiej procedury należy uznać za działanie prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami.
Czy aby otrzymać "wczasy pod gruszą", trzeba złożyć wniosek?
Zasady przyznawania świadczeń z zfśs obowiązujące w konkretnym zakładzie pracy wynikają z obowiązującego w nim regulaminu wewnątrzzakładowego.
Czy pracodawca może przyznawać świadczenia z ZFŚS bez konieczności składania wniosku?
Zastosowanie takiego rozwiązania jest możliwe, jednak musi ono zostać przewidziane w regulaminie wewnątrzzakładowym.
Czy przewidując przyznawanie świadczeń bez konieczności złożenia wniosku, pracodawca rezygnuje ze stosowania kryterium socjalnego?
Nie, nawet jeśli pracodawca zrezygnuje ze składania odrębnego wniosku o przyznanie świadczenia z zfśs, nadal musi stosować kryterium socjalne.
art. 8 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (j.t. Dz.U. z 2024 r. poz. 288)