Na początku stycznia 2027 r. wejdzie w życie kilka ważnych nowości dotyczących orzecznictwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Na które zmiany warto zwrócić uwagę? Jakie świadczenia może otrzymać osoba z niepełnosprawnością, posiadająca orzeczenie ZUS? Wybraliśmy 5 istotnych elementów reformy.
- 1. Jednoosobowe orzekanie również w drugiej instancji
- 2. Orzeczenie ZUS maksymalnie w 30-dniowym terminie
- 3. ZUS wyda e-orzeczenie
- 4. Przywrócenie terminu badania
- 5. Orzeczenie w ramach e-wizyty
1. Jednoosobowe orzekanie również w drugiej instancji
Aktualnie orzeczenia wydawane są co do zasady przez lekarzy orzeczników ZUS, a w niektórych sprawach również przez pielęgniarki czy fizjoterapeutów. W drugiej instancji orzekają zaś komisje lekarskie. Po zmianach, które wejdą w życie 1 stycznia 2027 r., zasadą będzie jednoosobowe orzekanie w obu instancjach. Tylko sprawy szczególnie skomplikowane będą mogły być rozpoznawane przez trzech lekarzy orzeczników orzekających łącznie. Wprowadzenie tej zmiany ma na celu usprawnienie procesu orzeczniczego i tym samym przyspieszenie postępowań.
2. Orzeczenie ZUS maksymalnie w 30-dniowym terminie
Podobne założenie przyświeca również innej zmianie. Chodzi o wprowadzenie maksymalnego terminu, w jakim lekarze orzecznicy będą wydawali orzeczenia. Aktualnie przepisy takiego terminu nie określają, co w praktyce może prowadzić do opóźnień. Po zmianach w sprawach należących do właściwości ZUS orzeczenie będzie wydawane w terminie 30 dni (od dnia wszczęcia postępowania o wydanie orzeczenia).
Do tego terminu nie będą wliczane okresy: uzupełnienia dokumentacji medycznej niezbędnej do wydania orzeczenia oraz przeprowadzenia badania osoby zainteresowanej przez lekarza orzecznika.
3. ZUS wyda e-orzeczenie
Dotychczasowe przepisy nie określały formy orzeczenia. Nowelizacja wprowadza zasadę wydawania orzeczeń w postaci dokumentu elektronicznego (przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego ZUS).
Orzeczenie będzie zawierało:
• datę wydania;
• oznaczenie terenowej jednostki organizacyjnej, w której zostało wydane orzeczenie;
• identyfikator orzeczenia, nadawany przez system teleinformatyczny ZUS;
• imię i nazwisko, numer PESEL osoby zainteresowanej, a w razie gdy nie nadano numeru PESEL – datę urodzenia, rodzaj, serię i numer dokumentu tożsamości;
• ustalenia orzecznicze odnoszące się do celu wydania orzeczenia, wskazanego we wniosku o jego wydanie;
• uzasadnienie;
• pouczenie o prawie do wniesienia sprzeciwu albo braku tego prawa;
• imię i nazwisko oraz stanowisko wydającego orzeczenie.
Co ważne, obok orzeczenia w postaci elektronicznej będzie funkcjonować wydruk orzeczenia wydanego w postaci elektronicznej.
4. Przywrócenie terminu badania
Nowe przepisy mają też uwzględniać sytuacje losowe, które mogą uniemożliwiać dochowanie wyznaczonych terminów. Gdy w terminie 7 dni od dnia wyznaczonego terminu badania lub obserwacji szpitalnej złożymy stosowny wniosek, w którym uprawdopodobnimy, iż niestawiennictwo lub uniemożliwienie przeprowadzenia tych procedur nastąpiło bez naszej winy, to ZUS wyznaczy nowy termin badania lub obserwacji szpitalnej. Jeżeli zaś nie zostanie w tej sprawie złożony żaden wniosek (albo zostanie złożony po terminie), to ZUS umorzy postępowanie albo wstrzyma wypłatę świadczenia.
5. Orzeczenie w ramach e-wizyty
Od przyszłego roku postępowanie związane z wydaniem orzeczenia badanie będzie można przeprowadzić z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności. ZUS skorzysta z e-wizyty, jeżeli ten sposób badania umożliwi dokonanie prawidłowej i kompleksowej oceny okoliczności wynikających z celu, dla którego jest wydawane orzeczenie.
Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 26).