Nieważność małżeństwa kościelnego

Mateusz Łątkowski
Adwokat kościelny, Aplikant adwokacki
rozwiń więcej
Nieważność małżeństwa kościelnego jest stwierdzana przez sąd kościelny.
Orzeczenie nieważności małżeństwa sakramentalnego (kościelnego) zgodnie z instrukcją Dignitas conubii opracowaną przez Papieską Radę Interpretacji Tekstów Prawnych możliwe jest wyłącznie na drodze sądowej, a nie np. w ramach tzw. forum wewnętrznego, tj. sumienia.

Jak wiemy prawodawca kościelny stawia określone wymogi do ważnego zawarcia małżeństwa, to jednocześnie przyjmuje także możliwość nieważnego jego zawarcia. Możliwość taka zachodzi, gdy miała miejsce liturgiczna celebracja, a z powodu pominięcia jakiegoś wymogu prawa przypisanego do ważności związek nie zaistniał, mówiąc inaczej: został zawarty nieważnie. Z całą stanowczością podkreślić jednak trzeba, że brak u jednego lub obojga nupturientów świadomości pominięcia określonego wymogu przypisanego do ważności małżeństwa nie ma żadnego znaczenia dla waloru prawnego ich związku. Znaczenie nie mają także wszelkie okoliczności, które zaistniały dopiero po zawarciu ważnego małżeństwa. 

Zobacz: Porada prawna

Ustawodawca kościelny jednak, stojąc na straży małżeństwa, ze względu na doniosłość prawną i sakramentalność małżeństwa wprowadził domniemanie, w myśl którego każde małżeństwo zawarte w formie kanonicznej należy uważać za ważne tak długo, aż nie udowodni się czegoś przeciwnego. Dlatego też sprawa dowodzenia nieważności małżeństwa oddana jest instytucji i instancji obiektywnej – sądowi kościelnemu, ponieważ subiektywne oceny co do ważności zawartego małżeństwa nie mają żadnej mocy prawnej. Tym samym jedynie trybunały kościelne są wyłącznie uprawnione i kompetentne do prowadzenia spraw, w drodze kanonicznego procesu sądowego o stwierdzenie nieważność małżeństwa, a nie często błędnie nazywanego „rozwodu kościelnego”.

Zobacz: Rozwiązanie małżeństwa pełnią władzy papieskiej

Kościół bowiem czuje się kompetentny do prowadzenia takiego procesu, gdyż jego przedmiotem pozostaje istnienie małżeństwa co najmniej jednego z jego wiernych, a przede wszystkim fakt, iż małżeństwo jest jednym z siedmiu sakramentów ustanowionych przez Chrystusa. Dlatego też uprawniony trybunał, ze względu na doniosłość sprawy i jej ewentualne skutki każdy proces prowadzi zawsze kolegialnie, tj. w składzie trzech sędziów zawodowych z oficjałem ( wikariuszem sądowym ) lub wice oficjałem ( wikariuszem pomocniczym ) jako przewodniczącym. Cechą charakterystyczną procesu jest także fakt, iż występuje w nim obrońca węzła małżeńskiego, którego zadaniem jest przedkładanie sądowi argumentów świadczących za ważnością małżeństwa, którego celem pozostają trzy dobra: potomstwo, wiara i sakrament. Tym samym ewentualny brak zainteresowania tymi sprawami przez Kościół byłby szczególnie groźny ze względu na dostrzegane przeze mnie, w codzienne praktyce adwokackiej,  nieporozumienia dotyczące naturalnej tożsamości małżeństwa i rodziny.

Zobacz serwis: Rozwody

Prawo
Majówkowa noc w lesie. Czy to legalne?
29 kwi 2024

Tegoroczna majówka jest wyjątkowo długa i… wyjątkowo ciepła. To może być pierwsza dobra okazja do przenocowania na zewnątrz, czyli na przykład w lesie. A czy to jest w ogóle legalne? Sprawdzamy.

Boże Ciało w 2024 roku. Kiedy wypada i czy jest dniem wolnym od pracy?
29 kwi 2024

Boże Ciało już niebawem. W 2024 r. święto to wypada dość nietypowo. Czy uda się zorganizować tzw. długi weekend? Co z zakupami?

Dokument potwierdzający tożsamość Ukraińca - zmiany w ustawie pomocowej
29 kwi 2024

Dokumentem potwierdzającym tożsamość Ukraińca ma być okazanie ważnego dokumentu podróży. RPO ma wiele wątpliwości co do zamian w ustawie pomocowej dla obywateli Ukrainy przebywających w Polsce.

1000 zł świadczenia na dziecko już od 1 października 2024 r. Także dla pełnoletnich dzieci, które się uczą. Sprawdź zasady.
29 kwi 2024

Rodzice mają powody do radości – po raz pierwszy od 2008 r. wzrośnie wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Podstawowe kryteria, które muszą być spełnione, by można było starać się o przyznanie tego świadczenia, to kryterium dochodowe i bezskuteczność egzekucji.

Rząd ma pomysł na niż demograficzny i puste szkoły? Przyjdą do nich wieczorami emeryci uczyć się i integrować?
29 kwi 2024

MEN: Projekt "Szkoły międzypokoleniowej", to otwarcie placówek na zajęcia z udziałem seniorów oraz integracja międzypokoleniowa.

Wieloletni plan finansowy państwa. Motorem wzrostu gospodarczego będzie konsumpcja i środki z KPO; powstanie Rada Fiskalna
29 kwi 2024

Wieloletni plan finansowy państwa będzie omawiany we wtorek 30 kwietnia przez Radę Ministrów. Motorem wzrostu gospodarczego ma być konsumpcja i środki z Krajowego Planu Odbudowy (KPO). W wieloletnim planie finansowym zostaną przedstawione założenia dotyczące funkcjonowania niezależnej Rady Fiskalnej. W 2024 r. wzrost gospodarczy wyniesie 3,1 proc., a w roku 2025 przyspieszy do 3,7 proc. 

Rozporządzenie DORA od 2025 roku. Skala zmian podobna do RODO. Surowe kary dla firm za niedostosowanie
29 kwi 2024

Rozporządzenie DORA to wciąż dla wielu podmiotów finansowych oraz ich dostawców usług z sektora ICT pieśń przyszłości. Tymczasem zegar tyka i do stycznia 2025 r., kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać, zostało coraz mniej czasu. Te podmioty sektora finansowego, które nie będą zgodne z rozporządzeniem w godzinie zero, boleśnie odczują to m. in. w swoich bilansach. Właśnie opublikowano projekt dostosowujący polskie ustawy do nowego prawa, gdzie określono surowe kary za nieprzestrzeganie DORA. 

Kumulacja wypłat: bon energetyczny nakłada się na inne świadczenia. Będą pieniądze?
29 kwi 2024

Ministerstwo klimatu przeniosło do przepisów o bonie energetycznym znane wszystkim zasady z ustawy o dodatku osłonowym. Oznacza to konieczność rozpatrzenia przez gminy 3 - 4,5 mln wniosków o bon energetyczny (i sprawdzenie dochodów każdego wnioskodawcy. W taki sposób jak to znamy z dodatku osłonowego.

Jak błąd we wniosku 800 plus wpływa na termin 30 kwietnia? Masz jeszcze czas na poprawę
29 kwi 2024

Jak błąd we wniosku o 800 plus wpływa na termin złożenia wniosku? Czy złożenie wniosku z błędem do 30 kwietnia uznaje się za złożenie wniosku w terminie czy po terminie? Najczęstsze błędy są w numerze rachunku bankowego i peselu dziecka. Jest jeszcze czas na poprawę błędów. Sprawdź poprawność danych we wniosku na PUE ZUS.

Projekt szkoły międzypokoleniowej ruszy jesienią 2024 r. Szkoły będą otwarte na zajęcia z udziałem seniorów i integrację międzypokoleniową
29 kwi 2024

Projekt "Szkoła międzypokoleniowa" oznacza otwarcie szkół na zajęcia z udziałem seniorów i integrację międzypokoleniową. - Od jesieni 2024 roku rozpoczynamy działania na rzecz szkoły międzypokoleniowej, szkoły otwartej, w której edukacja polega na włączaniu osób starszych - zapowiedziała ministra edukacji Barbara Nowacka w Europejski Dzień Solidarności Międzypokoleniowej.

pokaż więcej
Proszę czekać...