Kto dostanie spadek po ojcu? Przykłady po zmianach

• Kto dziedziczy, gdy ojciec zostawił testament?
• Spadek po ojcu bez testamentu, czyli dziedziczenie z ustawy
• Po zmianie przepisów łatwiej o uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia

Kto dziedziczy, gdy ojciec zostawił testament?

Dziedziczenie testamentowe ma pierwszeństwo przed ustawowym. Jeżeli zatem ojciec zostawił testament i jest on ważny, to w pierwszej kolejności szansę na dziedziczenie mają osoby wskazane w takim dokumencie.

Co ważne, iż istnieje kilka sytuacji, gdy spadkobiercy nie otrzymają zachowku. Przykładowo jest to wydziedziczenie czy uznanie spadkobiercy niegodnym dziedziczenia.

O niegodności dziedziczenia piszemy w dalszej części artykułu. Przy okazji testamentu warto wspomnieć o wydziedziczeniu. W praktyce jest to nic innego jak pozbawienie spadkobiercy zachowku. Co ważne, dotyczy ono tylko określonych osób (m.in. dzieci spadkodawcy) i konkretnych powodów.

Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku, jeżeli uprawniony do zachowku:

• wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

• dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

• uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Przyczyna wydziedziczenia powinna wynikać z treści testamentu i być prawdziwa.

Jak zatem widać, gdy ojciec sporządzi ważny testament i pominie w nim swoje dzieci, to mogą one dochodzić zapłaty zachowku. Co do zasady wynosi on połowę wartości udziału, jaki przypadałby im, gdyby doszło do dziedziczenia ustawowego. Gdy uprawnione dziecko jest małoletnie albo trwale niezdolne do pracy, udział spadkowy jest wyższy i wynosi 2/3 takiego udziału. Możliwość pozbawienia dziecka nawet zachowku wprawdzie istnieje, ale trzeba spełnić wyżej wymienione warunki.

Spadek po ojcu bez testamentu, czyli dziedziczenie z ustawy

Gdy nie ma testamentu bądź okaże się on nieważny albo żadna ze wskazanych w nim osób nie chce lub nie może objąć spadku, to dochodzi do dziedziczenia ustawowego. Jak wygląda ono w praktyce?

Spadek po ojcu, gdy żyje matka

W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Spadek po ojcu a wspólnota małżeńska

Spadek po ojcu, który podlega dziedziczeniu może być różny w zależności od małżeńskiego ustroju majątkowego, w którym pozostawał spadkodawca. Jeżeli ojciec i matka mieli wspólność majątkową, to w praktyce dziedziczeniu po jednym z nich będzie podlegała połowa ich wspólnego majątku.

Spadek po ojcu, gdy nie żyje matka

Może się również zdarzyć sytuacja, gdy w chwili śmierci spadkodawcy nie żyje już jego małżonek.

Spadek po ojcu po rozwodzie

Podobna sytuacja zachodzi, gdy małżonkowie są po rozwodzie. Jednym ze skutków rozwodu jest brak możliwości dziedziczenia ustawowego po byłym małżonku. Jeżeli zmarły był rozwiedziony i zostawił dzieci, to zgodnie z Kodeksem cywilnym właśnie one są w pierwszej kolejności uprawnione do dziedziczenia.

Po zmianie przepisów łatwiej o uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia

Pod koniec 2023 r. w Kodeksie cywilnym pojawiły się nowe przesłanki uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia. Chodzi głównie o niewywiązywanie się z obowiązków alimentacyjnych i sprawowania opieki nad osobą bliską. Aktualnie zatem, sąd może uznać spadkobiercę za niegodnego, jeżeli:

• dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;

• podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;

• umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego;

• uporczywie uchylał się od wykonywania wobec spadkodawcy obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową;

• uporczywie uchylał się od wykonywania obowiązku pieczy nad spadkodawcą, w szczególności wynikającego z władzy rodzicielskiej, opieki, sprawowania funkcji rodzica zastępczego, małżeńskiego obowiązku wzajemnej pomocy albo obowiązku wzajemnego szacunku i wspierania się rodzica i dziecka.

Spadkobierca niegodny jest bowiem traktowany tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Pamiętajmy jednak, iż tylko sąd może zdecydować czy ktoś na spadek nie zasłużył. Uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes. Osoba, która na to się zdecyduje, musi działać szybko. Powinna pozew do sądu złożyć w ciągu roku od dnia, w którym dowiedziała się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku. Spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca mu przebaczył.

Spadek po ojcu [FAQ]

Czy spadek po ojcu wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków?

Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym do majątku osobistego małżonków należą m.in. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił. Co do zasady zatem taki spadek nie wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby spadkodawca w testamencie wskazał obydwoje małżonków jako spadkobierców.

Jak otrzymać spadek po ojcu?

Formalności związane z nabyciem spadku można załatwić w sądzie, składając wniosek o stwierdzenie nabycia spadku lub u notariusza, który sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia.

Chcę odrzucić spadek po ojcu. Czy jest na to jakiś termin?

Tak, oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku powinno być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Jeżeli w tym czasie spadkobierca spadku nie odrzuci, to zostanie on przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.

Polecamy: Darowizny, testamenty, spadki