Gdy matka przebaczyła, syn nie może być niegodny dziedziczenia
REKLAMA
REKLAMA
Czasami pomimo spełnienia przesłanki niegodności, krewny spadek dostanie. Nie można bowiem uznać kogoś za niegodnego dziedziczenia, gdy w grę wchodzi skuteczne przebaczenie. To ważna zasada, o której nie każdy pamięta.
- Kiedy spadkobierca jest niegodny, aby dostać spadek?
- Co trzeba wiedzieć o uznaniu spadkobiercy niegodnym dziedziczenia?
- Niegodność dziedziczenia a przebaczenie [Przykłady z sądów]
- Podsumowanie
Kiedy spadkobierca jest niegodny, aby dostać spadek?
Najprościej rzecz ujmując spadkobierca niegodny, to taki, który na spadek nie zasłużył. Skutkiem uznania spadkobiercy niegodnym dziedziczenia jest pozbawienie go nie tylko spadku, ale i zachowku. Wówczas do dziedziczenia zostaną powołani spadkobiercy w dalszej kolejności. Przykładowo mogą to być dzieci niegodnego spadkobiercy.
REKLAMA
REKLAMA
Od dwóch lat w Kodeksie cywilnym mamy 5 przesłanek niegodności dziedziczenia (wcześniej były tylko trzy pierwsze).
Zgodnie z art. 928 Kodeksu cywilnego, spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:
1) dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
2) podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;
3) umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego;
4) uporczywie uchylał się od wykonywania wobec spadkodawcy obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową;
5) uporczywie uchylał się od wykonywania obowiązku pieczy nad spadkodawcą, w szczególności wynikającego z władzy rodzicielskiej, opieki, sprawowania funkcji rodzica zastępczego, małżeńskiego obowiązku wzajemnej pomocy albo obowiązku wzajemnego szacunku i wspierania się rodzica i dziecka.
Co trzeba wiedzieć o uznaniu spadkobiercy niegodnym dziedziczenia?
Warto tu pamiętać o kilku ważnych regułach:
REKLAMA
- Po pierwsze, w prawie istnieją ściśle określone przesłanki uznania kogoś niegodnym dziedziczenia. Tylko spełnienie którejś z nich będzie umożliwiało zastosowanie tej instytucji prawa spadkowego.
- Po drugie, uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia następuję na mocy orzeczenia sądu. Osoba mająca interes (w ciągu roku od dnia, w którym dowiedziała się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku) musi wnieść pozew do sądu.
- Po trzecie, spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca mu przebaczył. Jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.
Niegodność dziedziczenia a przebaczenie [Przykłady z sądów]
„Z przepisu zaś art. 930§1 k.c. wynika, że spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca mu przebaczył. Ustawa nie określa formy tego wybaczenia” – przypomniał przykładowo Sąd Apelacyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z 18 marca 2025 r. (sygn. I ACa 1787/22).
„Upływ czasu oraz w miarę poprawne stosunki pomiędzy spadkodawcą i spadkobiercą, wskazujące na to, że spadkodawca nie czuł urazy lub puścił urazę w niepamięć, rozrządzenie testamentowe na rzecz spadkobiercy uczynione po dokonaniu określonego czynu, mogą wskazywać na to, że spadkodawca - przynajmniej w sposób dorozumiany - przebaczył spadkobiercy” – stwierdził Sąd Apelacyjny w Gdańsku (wyrok z 11 stycznia 2017 r. sygn. I ACa 215/16).
„Wskazać bowiem należy, iż przebaczenie może nastąpić dopiero po zaistnieniu przesłanki niegodności. Tym samym jeżeli spadkobierca dopuścił się kilku zachowań wypełniających znamiona opisane w art. 928 § 1 pkt 1, to do wyłączenia niegodności konieczne jest, aby przebaczenie spadkodawcy obejmowało wszystkie te zachowania.” – podkreślił Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2016 r. (I ACa 1365/15).
Podsumowanie
Przepisy nie określają formy, w jakiej powinno nastąpić przebaczenie. Sądy często podkreślają, iż dla swojej skuteczności przebaczenie powinno mieć chociaż dorozumiany charakter. Ciężar udowodnienia przebaczenia ciąży zaś na spadkobiercy.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (j. t. Dz. U. z 2025 r., poz. 1071; ost. zm. Dz. U. z 2025 r., poz. 1508)
Polecamy: Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA
