Pracownicy sfery budżetowej czekają na dodatkowe wynagrodzenie roczne. Niektórzy jednak nie będą mieli okazji się nim cieszyć. Dlaczego wobec różnych osób obowiązują różne zasady i niektórzy będą musieli pogodzić się z tym, że stracą trzynastkę?
Ile można potrącić z wynagrodzenia
Początek roku kalendarzowego to czas, w którym pracownicy zatrudnieni w sferze budżetowej niecierpliwie czekają na wypłatę dodatkowego wynagrodzenia rocznego, czyli tzw. trzynastki. Jednak w praktyce nie każdy, kto ma do niej prawo, będzie miał okazję cieszyć się z wpływu na konto. Nie powinni się na to nastawiać w szczególności ci pracownicy, których wynagrodzenie jest objęte egzekucją.
Wynagrodzenie za pracę podlega szczególnej ochronie. Przejawia się ona m.in. w tym, że można z niego dokonywać potrąceń tylko określonych w przepisach należności. Po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego są to należności wymienione w art. 87 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, czyli:
1) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych;
2) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;
3) zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi;
4) kary pieniężne przewidziane w art. 108 Kodeks pracy.
Potrąceń dokonuje się we wskazanej przez ustawodawcę kolejności i w określonych przez niego granicach:
1) w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych – do wysokości trzech piątych wynagrodzenia;
2) w razie egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych – do wysokości połowy wynagrodzenia.
Jednocześnie potrącenia sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne i zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi nie mogą w sumie przekraczać połowy wynagrodzenia, a łącznie z potrąceniami na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych – trzech piątych.
Do tej „układanki” trzeba jeszcze dołączyć określone w art. 871 Kodeksu pracy kwoty wolne od potrąceń, czyli minimum, które pracownik musi otrzymać z tytułu przysługującego mu wynagrodzenia. Jest ono obliczane w oparciu o wysokość minimalnego wynagrodzenia.
Polecamy: Kalendarz 2026
Niektórym komornik zabierze całą trzynastkę
Jednak czy te wynikające z przepisów zasady i ograniczania mają zastosowanie również do dodatkowego wynagrodzenia rocznego? W tym kontekście należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na to, że jak wynika z art. 87 § 5 Kodeksu pracy, nagroda z zakładowego funduszu nagród, dodatkowe wynagrodzenie roczne oraz należności przysługujące pracownikom z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej podlegają egzekucji na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych do pełnej wysokości. Oznacza to, że jeśli z wynagrodzenia pracownika jest prowadzona egzekucja za zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, to pracownik może stracić całe dodatkowe wynagrodzenie roczne (w zależności od tego, jak duża kwota pozostała do wyegzekwowania). W przypadku egzekucji na zaspokojenie innych świadczeń, trzynastka jako część wynagrodzenia za pracę na ogólnych zasadach podlega ochronie przewidzianej w przepisach. Należy wówczas pamiętać o tym, że stanowi ona jeden ze składników wynagrodzenia należnego pracownikowi. Jeżeli więc w tym samym miesiącu pracodawca dokonuje wypłat różnych świadczeń w ramach umowy o pracę, w tym w szczególności wynagrodzenia zasadniczego i trzynastki, to wówczas poszczególne świadczenia należy zsumować i od tak ustalonej sumy dokonać potrącenia, stosując jedną kwotę wolną (pismo Głównego Inspektoratu Pracy z 19 listopada 2012 r., nr GNP-364/306-072-43-1/12).
art. 87, art. 871 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 277)