Od 8 lipca 2026 r. korzystając z usług przedsiębiorcy możemy stać się jego pracodawcą. Dlaczego umowa o pracę jest najbardziej dyskryminowaną fiskalnie formą działalności?

Witold Modzelewski
Radca prawny i doradca podatkowy, prezes Instytutu Studiów Podatkowych, profesor Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Jeden z najwybitniejszych specjalistów w zakresie podatków i prawa podatkowego.
rozwiń więcej
Instytut Studiów Podatkowych Modzelewski i Wspólnicy
Doradztwo podatkowe
rozwiń więcej
prawo, przepisy, problemy prawne / Od 8 lipca korzystając z usług przedsiębiorcy możemy stać się przymusowo jego pracodawcą. Dlaczego umowa o pracę jest najbardziej dyskryminowaną fiskalnie formą działalności? / Shutterstock

Uchwalona (i podpisana) przez Prezydenta nowelizacja ustawy o PIP może od 8 lipca 2026 r. zdezorganizować i nawet częściowo zniszczyć nie tylko polski biznes, lecz również tysiące nieprowadzących działalności gospodarczej podmiotów korzystających z usług samozatrudnionych, przy okazji likwidując również ich firmy – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski. Tu wszyscy będą poszkodowani: zleceniodawcy, zleceniobiorcy, budżet państwa, samorząd terytorialny, ZUS, a nawet instytucje publiczne. Pomysł, aby urzędnik mógł arbitralnie narzucać stronom umowy dużo bardziej niekorzystną formę opodatkowania (i „oskładkowania"), jest aktem wrogości wobec obywateli choć na usprawiedliwienie naszej klasy politycznej zasługuje tylko to, że jest to „unijny import regulacyjny”, czyli tak każe Bruksela.

Umowa o pracę to najbardziej dyskryminowana fiskalnie forma działalności

Może warto przypomnieć fakt, który jest znany każdemu przedsiębiorcy, szerzej – wszystkim, którzy chcą lub muszą korzystać z usług wykonywanych bezpośrednio przez osobę fizyczną. Może z tych usług korzystać na trzy sposoby:
- usługodawca może być pracownikiem albo
- zleceniobiorcą albo
- przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą (samozatrudnionym).

Otóż najważniejszym „dorobkiem” III RP jest to, że wykonawca tych usług jako pracownik jest najbardziej dyskryminowaną fiskalnie formą prowadzonej działalności. Dużo łagodniej jest potraktowany zleceniobiorca, a przedsiębiorca będący osobą fizyczną (JDG) jest na tym tle faworyzowany, ale tylko dlatego, że stosunek pracy jest traktowany szczególnie wrogo.

I żeby nie było niedomówień: ten model fiskalny budowano konsekwentnie od samego początku. W podatkach datą inaugurującą był rok 1991, gdy uchwalono ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych. Potem był rok 1998, czyli „wielka reforma” składek na ubezpieczenie społeczne, a potem 2004 r., czyli wprowadzenie obecnego modelu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Istotą tej dyskryminacji jest uznanie tylko w tej pierwszej grupie podatników (jako pracowników), że ich przychód jest jednocześnie ich dochodem podlegającym opodatkowaniu i oskładkowaniu. Mówiąc dokładniej: tylko w grupie trzeciej (przedsiębiorcy) nie opodatkowuje się poniesionych przez nich kosztów uzyskania przychodów, w grupie drugiej koszty te są określane w sposób proporcjonalny do przychodów a w grupie pierwszej mają charakter kwotowy i są to kwoty śladowe.

Podatek dochodowy od wydatków na życie, mieszkanie a nawet od składki zdrowotnej

Mówiąc obrazowo: ten szatański pomysł polega na tym, że pracownik faktycznie płaci podatek i składki również od wszelkich swoich wydatków, w tym nawet od najmniejszych inwestycji zwanych jego aktywnością zawodową oraz wszystkich poniesionych kosztów uzyskania przychodów ze stosunku pracy. Ponadto podatek dochodowy pracownik płaci również od składki na ubezpieczenie zdrowotne, czyli podatek od daniny publicznej.

Warto sobie uświadomić, że pracownik oraz zleceniodawca płacą swoje podatki i składki od wydatków poniesionych na zapłatę podatku od nieruchomości wykorzystanej na cele mieszkaniowe oraz wydatków na zapłatę czynszu w przypadku, gdy wynajmuje nawet najskromniejszy pokój. O wydatkach na remont mieszkania, czy też jego zakup, czy na ochronę zdrowia podatnika nawet nie wspomnę. Po prostu dla pracownika jego przychód jest prawie w całości dochodem i musi obecnie od niego zapłacić aż trzy obciążenia fiskalne (przy czym od 2022 r. płaci podatek PIT od kwoty zapłaconej składki zdrowotnej).

Cel: zubożenie pracownika?

Po co to zrobiono? Jaki był cel owej dyskryminacji? Tajnych planów elit politycznych nie znam, zresztą nie mają już one żadnego znaczenia. Początkowo oficjalnie chodziło o zniszczenie „socjalistycznych molochów”, czyli polskiego przemysłu, stworzenie sztucznego bezrobocia, bo zatrudnienie miało być (i jest) dla obu stron (pracodawców i pracowników) najbardziej nieopłacalnym zajęciem. I ten plan został „z sukcesem” zrealizowany. Według spiskowej wersji historii rzeczywistym celem tej polityki było maksymalne zubożenie pracowników, aby byli zmuszeni biedą do poszukiwania każdej, nawet najgorszej pracy zwłaszcza w starej Europie. Mało kto pamięta, że przed 35 laty wśród zachodnich elit byliśmy nazywani „niechcianym państwem”, które trzeba było szybko i bezwzględnie wykorzystać.

Tyle wspomnień, które dziś mają już historyczny charakter. Najważniejsze jest to, że również obywatele zachowywali się w pełni racjonalny sposób, wybierając dużo korzystniejsze formy opodatkowania i oskładkowania: każda jest podatkowo lepsza od statusu pracownika.

Co się zmienia 8 lipca 2026 roku?

Od 8 lipca 2026 r. zarówno usługodawcy jak i usługobiorcy będą siłą przepychani do grupy najbardziej dyskryminowanej fiskalnie: przypomnę, że dotyczy to OBU STRON, przy czym koszt tej operacji w większym stopniu poniesie usługobiorca. Jest to klasyczne rozwiązanie „przemocowe” (tak się teraz mówi) i dotyczyć będzie tylko słabych, bo duzi i silni (zwłaszcza „inwestorzy zagraniczni”) zapewne się wybronią.

Co prawda nieco złagodzono restrykcyjność tej nowelizacji, bo zapewniono sądową kontrolę nad działaniami PIP, ale wygląda to bardzo źle, bo ryzyko podatkowe tych kontroli po 8 stycznia 2026 r. jest bardzo duże.

Prof. dr hab. Witold Modzelewski - Instytut Studiów Podatkowych

oprac. Paweł Huczko
rozwiń więcej
Prawo
Można sprawdzić ubezpieczenie OC dowolnego pojazdu online w minutę. Jak? Nowa usługa w mObywatel już działa
30 cze 2026

Zakup używanego samochodu, kolizja drogowa czy korzystanie z auta zastępczego – Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny informuje, że od 30 czerwca 2026 r. w takich sytuacjach można sięgnąć po aplikację mObywatel. Ministerstwo Cyfryzacji udostępniło w niej usługę Sprawdź OC, dzięki której można szybko sprawdzić, czy dany pojazd ma ważne ubezpieczenie OC. Usługa została przygotowana przez Centralny Ośrodek Informatyki oraz Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.

Od 10 lipca 2027 r. będzie limit płatności gotówkowych w całej UE - także dla konsumentów. W Polsce będzie niższy? Polacy lubią gotówkę i jej wartość w obiegu rośnie
30 cze 2026

Z danych Narodowego Banku Polskiego wynika, że wartość pieniądza gotówkowego w obiegu w najbliższym czasie przekroczy w Polsce 500 mld zł. Mimo popularności kart, BLIK-a, bankowości mobilnej i portfeli cyfrowych Polacy nadal chętnie korzystają z gotówki. Ale trwają prace nad przepisami, które częściowo ograniczą możliwość płacenia gotówką przy większych transakcjach. Z badania Rankomat.pl wynika jednak, że 55% Polaków jest przeciw limitom płatności gotówką. Wśród przeciwników limitów 57% nie chce, aby instytucje miały wgląd w ich wydatki.

INFORLEX uruchamia Asystenta AI „z ludzką twarzą”. Dostępne nowe możliwości wyszukiwania informacji
30 cze 2026

INFORLEX rozszerza swoją ofertę o INFORLEX Asystenta AI. Nowe narzędzie, które pozwala w kilka sekund uzyskać odpowiedź na pytania dotyczące prawa pracy, podatków czy finansów publicznych.

Centralny Rejestr Umów rusza 1 lipca 2026 r. Dla kogo jest obowiązkowy? Ministerstwo Finansów wyjaśnia jak założyć konto i przeglądać informacje o umowach
30 cze 2026

Ministerstwo Finansów informuje, że 1 lipca 2026 r. wejdą w życie przepisy: zmieniające ustawę z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z 30 marca 2026 r. w sprawie Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU JSFP). Tego samego dnia na kontach użytkowników CRU JSFP pojawią się funkcjonalności tego systemu umożliwiające realizację obowiązku ustawowego w zakresie udostępniania i aktualizacji informacji o umowach zawartych przez jednostki sektora finansów publicznych (jsfp). Również 1 lipca br zostanie uruchomiona strona internetowa, na której będzie zapewniony dostęp publiczny do informacji o umowach udostępnionych przez jsfp.

Trzy warianty dla zadatku. 1) Zatrzymanie 2) Podwójna płatność 3) Zwrot [Przykład]
30 cze 2026

Wyobrażamy sobie zadatek (np 40 000 zł) w ten sposób, że zatrzymamy go (40 000 zł), gdy druga strona nie dotrzyma umowy (np. kupna mieszkania). Jeżeli to my daliśmy 40 000 zł zadatku, to otrzymamy 80 000 zł. Wszystko się komplikuje, gdyż jest jeszcze obok opcji "zatrzymujemy zadatek" albo "płacimy jego podwójną wysokość" opcja trzecia "nikt nie zatrzymuje zadatku, zadatek się zwraca". Jest tak, gdy zachodzą obiektywne przeszkody zawarcia umowy np. kupna mieszkania.

Osoby, które nie zdążą złożyć wniosku o 800+ na czas, stracą prawo do świadczenia za czerwiec 2026 r.
30 cze 2026

Został ostatni dzień na wniosek o świadczenie wychowawcze z ZUS na nowy okres świadczeniowy. Osoby, które nie zdążą złożyć wniosku o 800+ na czas, stracą prawo do świadczenia za czerwiec 2026 r. Otrzymają je od miesiąca złożenia wniosku bez wyrównania.

Milcząca zgoda w 17 ustawach. Prezydent podpisał przepisy upraszczające procedury administracyjne
30 cze 2026

Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę rozszerzającą zakres milczącej zgody w administracji. Od grudnia 2026 r. w 17 różnych sprawach brak odpowiedzi urzędu w terminie będzie oznaczał automatyczne pozytywne załatwienie wniosku. Dotyczy to m.in. umorzenia zaległości podatkowych do wysokości minimalnego wynagrodzenia, zezwoleń na imprezy masowe czy przedłużenia licencji na zbieranie odpadów.

Koniec z własnością balkonów i tarasów – od teraz będą w całości należeć do nieruchomości wspólnej, a właścicielowi mieszkania przysługiwać będzie wyłącznie służebność? Nowy projekt rządowy
30 cze 2026

W rządzie trwają prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o własności lokali, który raz na zawsze ma rozwiązać spory, do których dochodzi pomiędzy właścicielami mieszkań i wspólnotami mieszkaniowymi o to, kto jest właścicielem i w zakresie czyjej odpowiedzialności pozostają poszczególne części balkonów (lub odpowiednio – loggii i tarasów). Ministerstwo Sprawiedliwości postuluje, żeby balkony (loggie i tarasy) we wszystkich budynkach wielorodzinnych zostały zaliczone w całości do nieruchomości wspólnej (czyli – przestały stanowić część składową nieruchomości), a właścicielom mieszkań przysługiwała w stosunku do nich wyłącznie służebność.

Sama diagnoza to za mało. Komisje masowo odrzucają te wnioski o niepełnosprawność
29 cze 2026

Szukanie oficjalnej listy chorób uprawniających do orzeczenia o niepełnosprawności to najczęstszy błąd Polaków. Wielu chorych zakłada, że sama nazwa schorzenia w dokumentacji medycznej automatycznie gwarantuje przyznanie stopnia i wysokich zasiłków. W 2026 roku rzeczywistość na komisjach lekarskich bywa jednak bezwzględna, a urzędnicy masowo odrzucają wnioski.

Przeliczenia po latach. Emerytura wyższa o 2600 zł miesięcznie. Sąd przyznał też wyrównanie ponad 34 tysięcy zł [wyrok TK]
30 cze 2026

Orzecznictwo w sprawach art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. sygn. akt SK 140/20 jest bardzo niejednolite. Wskazana niejednolitość przejawia się na wielu płaszczyznach, przede wszystkim niektóre sądy powszechne orzekają na korzyść emerytów poprzez zmianę decyzji ZUS, inne z kolei orzekają na niekorzyść, oddalając odwołania emerytów. Również w ramach orzeczeń korzystnych, można zaobserwować spore różnice.

pokaż więcej
Proszę czekać...