Pod koniec roku powinien zostać skierowany do Sejmu projekt ustawy reformującej zamówienia publiczne. Mają być wyższe wpisy od odwołań, aby zachęcić wykonawców do spierania się tylko wtedy, gdy ich zarzuty są zasadne. Zmieniona będzie instytucja "rażąco niskiej ceny". Interpretacje przepisów i orzecznictwo będą ujednolicone. Nastąpi dalsza elektronizacja zamówień. Warto zwrócić uwagę na pojawienie się wreszcie jednolitej wersji ustawy o zamówieniach publicznych - wreszcie łatwiej będzie przedsiębiorcom, samorządom i administracji pracować z tą ustawą.
- OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 27 maja 2026 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo zamówień publicznych - Dziennik Ustaw - rok 2026 poz. 793
- Rząd: pod koniec 2026 r. reforma zamówień publicznych i KIO
- Coraz więcej odwołań obciąża system
- Wyższe wpisy od odwołań i nowe progi wartości
- KIO ma orzekać bardziej jednolicie
- Szersze uprawnienia prezesa UZP
- Szybsza obsługa spraw przed Izbą
- Zmiany dotyczące rażąco niskiej ceny
- Sąd ma rozstrzygać sprawy co do istoty
Jednolita wersja ustawy - Prawo zamówień publicznych -
OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 27 maja 2026 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo zamówień publicznych - Dziennik Ustaw - rok 2026 poz. 793
Rząd: pod koniec 2026 r. reforma zamówień publicznych i KIO
Na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt nowelizacji ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o kosztach sądowych. Projekt, przygotowany z inicjatywy prezesa Urzędu Zamówień Publicznych (UZP), ma usprawnić funkcjonowanie systemu odwoławczego oraz odciążyć Krajową Izbę Odwoławczą (KIO).
Proponowane rozwiązania obejmują m.in. zmiany dotyczące wpisów od odwołań, zasad postępowania przed KIO, ujednolicenia orzecznictwa oraz nowych kompetencji prezesa UZP.
Coraz więcej odwołań obciąża system
Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, liczba odwołań kierowanych do prezesa KIO systematycznie rośnie, co prowadzi do przeciążenia organizacyjnego Izby i wydłużenia czasu rozpoznawania spraw.
Z danych przedstawionych przez projektodawców wynika, że średni czas przekazania odwołania prezesowi KIO wydłużył się z około 4,4 dnia do około 15 dni w 2025 r. Jednocześnie znacząco spadł odsetek spraw rozpoznawanych w ustawowym terminie 15 dni określonym w art. 544 ust. 1 Pzp – z około 78 proc. w 2023 r. do około 32 proc. w 2024 r. oraz około 11 proc. w 2025 r.
Autorzy projektu podkreślają, że choć prawo wykonawców do wnoszenia odwołań jest jednym z fundamentów systemu zamówień publicznych, to stale rosnąca liczba środków ochrony prawnej negatywnie wpływa na sprawność procedur zakupowych.
W ocenie projektodawców jednym z czynników sprzyjających wzrostowi liczby odwołań jest niezmieniana od 2010 r. wysokość wpisów od odwołań, której realna wartość malała wraz z inflacją.
Wyższe wpisy od odwołań i nowe progi wartości
Projekt zakłada waloryzację wpisów od odwołań oraz wprowadzenie nowych progów dla zamówień o najwyższej wartości. Zgodnie z uzasadnieniem obecne stawki pozostają niezmienione od 2010 r., mimo istotnego wzrostu cen w gospodarce.
Po nowelizacji maksymalne wpisy od odwołań mają wynosić:
- 12 tys. zł dla dostaw i usług oraz konkursów poniżej progów unijnych;
- 15 tys. zł dla robót budowlanych poniżej progów unijnych;
- 24 tys. zł dla dostaw i usług oraz konkursów o wartości równej lub przekraczającej progi unijne;
- 30 tys. zł dla robót budowlanych o wartości równej lub przekraczającej progi unijne;
- 60 tys. zł dla największych zamówień przekraczających równowartość 15 mln euro;
- 150 tys. zł dla robót budowlanych o wartości co najmniej 30 mln euro.
Jednocześnie projekt przewiduje obniżenie opłaty od skargi do sądu – z trzykrotności do dwukrotności wpisu – przy wprowadzeniu górnego limitu wynoszącego 150 tys. zł.
KIO ma orzekać bardziej jednolicie
Jednym z celów reformy jest również ograniczenie rozbieżności w orzecznictwie KIO. W tym celu projekt przewiduje możliwość podejmowania przez zgromadzenie ogólne Izby wiążących uchwał rozstrzygających rozbieżności interpretacyjne.
Zgromadzenie miałby zwoływać prezes KIO z własnej inicjatywy albo na wniosek prezesa UZP. Uchwały rozstrzygające rozbieżności miałyby być publikowane na stronie internetowej UZP.
Projekt rozszerza także kompetencje prezesa KIO, powierzając mu obowiązek czuwania nad jednolitością orzecznictwa.
Szersze uprawnienia prezesa UZP
Projektowane zmiany wzmacniają również rolę prezesa UZP w zakresie interpretacji przepisów. Doprecyzowano, że wydawane przez niego opinie mają odnosić się do konkretnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
Ponadto prezes UZP miałby uzyskać możliwość wydawania objaśnień prawnych dotyczących stosowania przepisów ustawy, również na wniosek organów kontroli. Projekt przewiduje także opracowywanie wytycznych wskazujących kierunki działania przy udzielaniu zamówień publicznych.
Szybsza obsługa spraw przed Izbą
Nowelizacja ma usprawnić etap formalnego badania odwołań. Zamawiający będą zobowiązani do przekazywania prezesowi KIO podstawowych informacji o postępowaniu w terminie dwóch dni roboczych od otrzymania kopii odwołania, bez konieczności oczekiwania na odrębne wezwanie.
Projekt przewiduje również uporządkowanie zasad komunikacji elektronicznej. Strony postępowania będą wskazywać jeden adres do doręczeń elektronicznych oraz jeden adres e-mail, które staną się wyłącznymi kanałami komunikacji z KIO.
Zmiany dotyczące rażąco niskiej ceny
Projekt modyfikuje także regulacje odnoszące się do rażąco niskiej ceny. Planowane jest uchylenie obowiązku automatycznego wzywania wykonawcy do wyjaśnień, gdy cena oferty jest niższa o 30 proc. od średniej cen złożonych ofert albo wartości zamówienia powiększonej o VAT.
Jednocześnie doprecyzowane mają zostać przesłanki odrzucenia oferty z powodu rażąco niskiej ceny.
Zmianie ulegną także zasady rozkładu ciężaru dowodu. Co do zasady to odwołujący będzie musiał wykazać, że oferta zawiera rażąco niską cenę. Wyjątek przewidziano dla sytuacji, gdy wyjaśnienia wykonawcy zostały objęte tajemnicą przedsiębiorstwa – wówczas ciężar dowodu nadal będzie spoczywał na wykonawcy.
Z uzasadnienia projektu ustawy:
"Rząd przewiduje uchylenie w art. 224 ustawy Pzp ust. 2, regulacji która wprowadziła automatyczny obowiązek wzywania wykonawcy przez zamawiającego do wyjaśnień, jeżeli oferta jest tańsza o 30 % od średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert lub wartości zamówienia powiększonej o podatek od towarów i usług (VAT). Ponadto w projektowanej ustawie przewiduje się doprecyzowanie, w jakich okolicznościach oferta podlegać będzie odrzuceniu jako oferta z rażąco niską ceną lub kosztem (art. 224 ust. 6 ustawy Pzp). W zaproponowanym brzmieniu, przepis art. 224 ust. 6 ustawy Pzp uzupełniony będzie o dodatkową okoliczność odrzucenia oferty jako rażąco niskiej. W przepisie wskazane będzie wprost, że podstawą odrzucenia oferty będzie również dokonana ocena wyjaśnień wykonawcy, która nie pozwala na uznanie, iż zaoferowana cena lub koszt umożliwia wykonanie przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia lub wynikającymi z odrębnych przepisów."
Ciężar udowodnienia, że oferta zawiera rażąco niską cenę lub koszt spoczywał będzie, w myśl art. 6 Kodeksu cywilnego, na tym, kto z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym, w przypadku odwołania na zaniechanie odrzucenia oferty zawierającej rażąco niską cenę lub koszt, ciężar dowodu, spoczywał będzie na odwołującym oraz uczestniku postępowania odwoławczego, który przystąpił do postępowania po stronie odwołującego. Wyjątek w tym względzie wprowadzony zostanie w przypadku, gdy wyjaśnienia, o których mowa w art. 224 ust. 1 ustawy Pzp, lub inne informacje mające wpływ na cenę lub koszt, zostały zastrzeżone przez wykonawcę jako informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa, zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy Pzp, lub stanowią inne informacje podlegające ochronie na podstawie odrębnych przepisów.
Sąd ma rozstrzygać sprawy co do istoty
Projekt zakłada również zmiany w postępowaniach skargowych przed Sądem Zamówień Publicznych. Jeżeli sąd uwzględni skargę na orzeczenie KIO, będzie zobowiązany do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, także wtedy, gdy skarga dotyczyła postanowienia Izby, np. o odrzuceniu odwołania.
Rozwiązanie to ma ograniczyć przypadki uchylania orzeczeń i ponownego kierowania spraw do KIO bez rozstrzygnięcia ich meritum.
Z oceny skutków regulacji wynika, że uchwalenie nowelizacji planowane jest na IV kwartał 2026 r.