MOPS wygrywa w sądzie: Dochód 5700 zł nie przeskoczy limitu 3292 zł

• Przyjrzyjmy się dochodom rodziny osoby niepełnosprawnej:
• Sąd powołał się na Konstytucję RP
• Preambuła Konstytucji RP – Zasady pomocniczości i solidarności
• Art. 2 Konstytucji RP – Demokratyczne państwo prawne
• Art. 32 Konstytucji RP – Zasada równości
• Art. 69 Konstytucji RP – Pomoc osobom niepełnosprawnym
• MOPS i tak wypłacił zasiłki

W artykule omawiam wyrok: II SA/Gd 213/26 - Wyrok WSA w Gdańsku, Data orzeczenia 2026-05-27 link do wyroku

Sędziowie: Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/ Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/ Krzysztof Kaszubowski

Wnioskujący o zasiłek jest osobą niepełnosprawną i bezrobotną, utrzymującą się z zasiłku dla bezrobotnych. Ze względu na konieczność stałego leczenia nadciśnienia oraz zaburzeń nerwicowych, w tym zakupu leków i korzystania z psychoterapii, wystąpił o zasiłek okresowy na częściowe pokrycie związanych z tym wydatków.

Przyjrzyjmy się dochodom rodziny osoby niepełnosprawnej:

MOPS ustalił dochód na osobę w rodzinie osoby niepełnosprawnej za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku o zasiłek:

Na dochód rodziny składały się:

• zasiłek dla bezrobotnych osoby niepełnosprawnej – 1551,91 zł,

• zasiłek pielęgnacyjny dla osoby niepełnosprawnej – 215,84 zł,

• zasiłek pielęgnacyjny dla członka rodziny – 215,84 zł,

• zasiłek rodzinny na dziecko – 124 zł,

• świadczenie pielęgnacyjne przysługujące opiekunowi z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem – 3287 zł,

• dodatek mieszkaniowy – 283,73 zł.

Łączny dochód rodziny we wrześniu 2025 r. wyniósł 5678,32 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny dało kwotę 1419,58 zł. MOPS prawidłowo ustalił zatem, że dochód na osobę w rodzinie osoby niepełnosprawnej przekroczył obowiązujące kryterium dochodowe (w ustawie o pomocy społecznej) wynoszące 823 zł na osobę.

Uderza w sytuacji finansowej tej rodziny, że wszystkie dochody pochodzą ze świadczeń. Jak wspomniałem wynikało to z tego, że wnioskujący o zasiłek jest osobą niepełnosprawną i bezrobotną, utrzymującą się z zasiłku dla bezrobotnych.

Sąd powołał się na Konstytucję RP

Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na kilku kluczowych przepisach i zasadach wynikających z Konstytucji RP, które uzasadniają stosowanie kryterium dochodowego w pomocy społecznej.

Preambuła Konstytucji RP – Zasady pomocniczości i solidarności

Sąd podkreśla, że zabezpieczenie społeczne opiera się na zasadach pomocniczości (subsydiarności) oraz solidarności, które są zakotwiczone w Preambule Konstytucji.

• Zasada pomocniczości stanowi jeden z fundamentów ustroju i zakłada, że w pierwszej kolejności to jednostki oraz ich rodziny powinny podejmować wysiłki w celu zaspokojenia swoich potrzeb życiowych. Wsparcie państwa ma charakter uzupełniający i powinno być uruchamiane dopiero wtedy, gdy jednostka nie jest w stanie samodzielnie zadbać o swoje sprawy.
• Zasada solidaryzmu społecznego uzasadnia udzielanie wsparcia przez współobywateli osobom, które nie z własnej winy nie mogą zaspokoić potrzeb niezbędnych do godnego przeżycia. Pomoc ta nie może jednak polegać na pokrywaniu przez społeczeństwo całości wydatków osób w trudnej sytuacji.

Art. 2 Konstytucji RP – Demokratyczne państwo prawne

Artykuł ten, statuujący zasadę demokratycznego państwa prawnego, jest przywoływany w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał wskazuje, że zasada pomocniczości jest jedną z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego, służącą umacnianiu uprawnień obywateli i ich wspólnot. Wprowadzenie kryterium dochodowego przy przyznawaniu świadczeń jest uznawane za zgodne z tą konstytucyjną wartością.

Art. 32 Konstytucji RP – Zasada równości

Sąd analizuje art. 32 w kontekście zarzutu naruszenia zasady równości poprzez stosowanie kryteriów dochodowych.

• Zasada równości nakazuje identyczne traktowanie podmiotów znajdujących się w takiej samej lub podobnej sytuacji prawnie relewantnej.
• Z punktu widzenia pomocy społecznej taką istotną sytuacją jest właśnie sytuacja dochodowa oraz obowiązek państwa do zapewnienia obywatelom minimum egzystencji. Sąd uznał, że stosowanie kryterium dochodowego jest zgodne z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Art. 69 Konstytucji RP – Pomoc osobom niepełnosprawnym

Przepis ten nakłada na władze publiczne obowiązek udzielania osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Sąd wskazuje jednak na istotne ograniczenia wynikające z tego artykułu:

• Pomoc ta ma z założenia charakter częściowy i nie oznacza obowiązku państwa do zaspokajania wszelkich potrzeb osób niepełnosprawnych,.
• Państwo ma realizować funkcję pomocniczą, gwarantując pomoc na poziomie minimum egzystencji (minimum biologicznego), które chroni przed zagrożeniem życia i rozwoju psychofizycznego,.
• Oczekiwanie, że państwo sfinansuje potrzeby wykraczające poza to minimum (np. koszty utrzymania samochodu, specyficznej diety czy psychoterapii), nie znajduje uzasadnienia w świetle art. 69 Konstytucji,

MOPS i tak wypłacił zasiłki

MOPS w sporze w sądzie podkreślał, że mimo braku spełnienia przez rodzinę skarżącego przesłanki kryterium dochodowego, skarżącemu przyznano specjalny zasiłek celowy na leki i leczenie w kwocie 400 zł oraz świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach wieloletniego programu "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 400 zł jednorazowo na miesiąc październik 2025 r. Sąd potraktował to jako dowód na to, że MOPS nie uchyla się więc od udzielenia pomocy, a jedynie ogranicza pomoc stosownie do swych możliwości, uzasadnionych potrzeb osób ubiegających się o pomoc oraz obowiązujących przepisów. Jego decyzja nie przekracza granic uznaniowości i nie nosi cech dowolności.