W 2026 r. ZUS zablokował wyrównania. On ma art. 5 jednej ustawy. Ale art. 26 ust. 2 innej ustawy mają osoby niepełnosprawne

• Przepis ZUS-u to art. 5 ustawy z dnia 25 września 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - przepis jest adresowany do WZON, a nie do ZUS (pomimo to ZUS go wykorzystuje w swojej pracy).
• Argumenty osób niepełnosprawnych za otrzymaniem wyrównania w świadczeniu wspierającym
• Osoby niepełnosprawne i opiekunowie - decydujcie (najlepiej po konsultacji z adwokatem albo radcą prawnym, ale nie kancelarią pobierającą prowizje od Waszych pieniędzy), idziecie do sądu, czy nie?

Spodziewam się, że gdy osoby niepełnosprawne przeczytają o art. 26 ust. 2, po prostu seryjnie złożą wnioski o wyrównania w ZUS, a po odmowie pójdą do sądów. Czy czeka więc nas kolejna fala spraw w sądach przeciwko ZUS? Ostatnia dotyczyła przeliczania emerytur, ale ta miała podstawę w wyroku TK. Wyrównania to co innego – nikt dziś nie wie tak naprawdę, czy rację ma ZUS, czy osoby niepełnosprawne. Każda ze stron ma swój przepis – tyle, że są one sprzeczne (albo pozornie sprzeczne), O tym, kto ma rację zadecydują sądy.

Poniżej przedstawiam pierwszego bohatera sporów sądowych - art. 5.

Przepis ZUS-u to art. 5 ustawy z dnia 25 września 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - przepis jest adresowany do WZON, a nie do ZUS (pomimo to ZUS go wykorzystuje w swojej pracy).

Wyrównania wypłacane przez ZUS osobom niepełnosprawnym powstawały w latach poprzednich w ten sposób, że ich podstawą była data złożenia wniosku we WZON. Od tej daty obliczano należności. Jak wspomniałem mogły one sięgać 50 000 zł i więcej (choć częściej były to kwoty rzędu 8000–20 000 zł).

ZUS wskazuje, że art. 5 nakazując uwzględniać datę złożenia wniosku we WZON (od niej zależą wyrównania) działał tylko w 2025 r. Zdaniem ZUS w 2026 r. nie mogą już być wypłacane wyrównania liczone od momentu złożenia wniosku we WZON bo moment ten nie ma znaczenia - chyba, że sam WZON wskaże tą datę w decyzji (nie wiadomo po co WZON miałby to robić).

Za argumentacją ZUS przemawia wykładnia systemowa (czyli taka, w której nie analizuje się jednego przepisu w oderwaniu od innych, lecz uwzględnia się całokształt regulacji, w tym także Konstytucję RP). W ramach tej wykładni ZUS może powoływać się na art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym. Przepis ten stanowi, że świadczenie wspierające przysługuje osobie „posiadającej decyzję ustalającą poziom potrzeby". Za okres wcześniejszy niż wskazany w decyzji, świadczenie nie przysługuje. Nie ma więc wyrównania. Wydaje się to logiczne, ale logiki tej nie chce słuchać przepis, który wskazywać będą osoby niepełnosprawne.

Pismo ZUS przedstawiające jego stanowisko opublikowaliśmy już w maju 2026 r. w poniższym artykule:

Argumenty osób niepełnosprawnych za otrzymaniem wyrównania w świadczeniu wspierającym

Tu wchodzi drugi bohater fali spraw w sądach, która w mojej ocenie (być może mylnej) nas czeka. Jest to art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym. Przepis jest adresowany do ZUS, a nie WZON i stanowi:

Przepis ten pozostaje w sprzeczności z art. 5 w tym znaczeniu, że w przypadku dotrzymania wymogu złożenia dokumentów w ZUS w terminie 3 miesięcy od wydania przez WZON decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, bez żadnych dodatkowych warunków nakazuje ZUS-owi wypłacić wyrównanie poczynając od dnia złożenia wniosku we WZON. Art. 26 ust. 2 w ogóle nie odnosi się ani jednym słowem do dat wskazanych przez WZON w decyzji.

Dla zastosowania art. 26 ust. 2 istotne są wyłącznie:

1. data złożenia wniosku we WZON oraz
2. data złożenia dokumentów w ZUS.

Ważne! Przepis nakazuje także ZUS-owi działać z urzędu. ZUS tego nie robi, gdyż interpretuje prawo w ten sposób, że zastosowanie art. 26 ust. 2 jest zależne od dat wskazanych w decyzji WZON, choć w samym przepisie nie zawarto takiego warunku.

Zapytanie:

"Przygotowuję artykuł o zasadach wypłaty wyrównań przez ZUS na podstawie art. 26 ust 2 ustawy o świadczeniu wspierającym. Dołączę do artykułu Państwa odpowiedź.

Art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym stanowi, że „Jeżeli w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, zostanie złożony wniosek, prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia”.

 W decyzjach WZON o poziomie potrzeby wsparcia jest podana data, od której ustala się potrzebę wsparcia. W przykładzie poniżej jest to data „od 3 czerwca 2026 r.” Załóżmy, że wniosek w WZON został złożony w marcu 2026 r.  Jest to więc wniosek złożony w tym roku. Jest to pierwszy wniosek o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia, a nie o jego przedłużenie.

Czy ZUS wypłaci osobie niepełnosprawnej wyrównanie od marca 2026 r. z urzędu działając na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym, czy też wypłaci świadczenie wspierające od czerwca 2026 r. (kierując się datą 3 czerwca)? Czy aby otrzymać wyrównanie od marca 2026 r. potrzebny jest osobny wniosek osoby niepełnosprawnej z wyraźnym żądaniem wypłaty przez ZUS świadczenia wspierającego od marca 2026 r.

z poważaniem

Tomasz Król

dziennikarz Infor.pl

ZUS odpowiedział krótko i zdecydowanie:

Osoby niepełnosprawne i opiekunowie - decydujcie (najlepiej po konsultacji z adwokatem albo radcą prawnym, ale nie kancelarią pobierającą prowizje od Waszych pieniędzy), idziecie do sądu, czy nie?

Osoby niepełnosprawne znają teraz stanowisko ZUS i mogą je zaakceptować. Mogą też uznać, że złożenie wniosku o wypłatę wyrównania nic nie kosztuje i złożyć go, a następnie – po odmowie ZUS – uznać, że odwołanie do sądu również nic nie kosztuje.

Osoby niepełnosprawne, które zdecydują się jednak pójść tą ścieżką, powinny odróżnić tę sytuację od jednoznacznej sprawy np. przeliczania emerytur. Tam był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2024 r., którego ZUS nie może wykonać, bo nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw. Dlatego ZUS ma związane ręce przy jednoznacznym stanie prawnym. W efekcie w Polsce zapadają seryjnie niekorzystne dla ZUS wyroki w sprawach emerytów, którzy uzyskują podwyżki emerytur.

W sprawie opisanej w artykule argumenty ZUS dotyczące odmowy wypłaty wyrównania świadczenia wspierającego są poważne. Nie zmieniają one jednak tego, że - równie poważnie - art. 26 ust. 2 w sposób bezwarunkowy nakazuje wypłatę wyrównania.

Jeżeli ZUS ma rację, to Sejm powinien dokonać nowelizacji ustawy o świadczeniu wspierającym i usunąć wątpliwości opisane w tym artykule. Prawdopodobnie wcześniej zrobią to sądy, do których trafią osoby niepełnosprawne i ich opiekunowie.