MOPS obliczają średnią wysokość wypłacanych świadczeń "na swoim terenie". Jeżeli potrzebujący przekracza ten poziom, to jest to legalny sposób na odmowę przyznawania kolejnych świadczeń. Pomimo tego, że osoba potrzebująca jest w dużych tarapatach i spełnia wszystkie przesłanki otrzymania pomocy z MOPS. Decyzje tego typu składają się z dwóch elementów. Pierwszym jest potwierdzenie, że osoba potrzebująca spełnia przesłanki otrzymania np. zasiłku celowego. Drugi element to "przekroczona jest średnia wartość zasiłku w danym MOPS" oraz możliwości budżetowe danego MOPS.
- W MOPS limity świadczeń. Metoda na „średnią wysokość”. NSA potwierdził legalność
- MOPS ma prawo limitować wysokość przyznawanych świadczeń
- Zasiłki z MOPS a zasiłek pielęgnacyjny
Przykładem działania MOPS, których legalność potwierdził NSA w wyroku NSA z 5 marca 2026 r. (I OSK 939/25). Link do wyroku:
W MOPS limity świadczeń. Metoda na „średnią wysokość”. NSA potwierdził legalność
Wyrok NSA rozstrzygnął sprawę odmowy przyznania zasiłku celowego na opłacenie rachunków za telefon i internet. Sąd oddalił skargę kasacyjną beneficjenta. NSA potwierdził, że limity finansowe MOPS są zgodną z prawem podstawą do odmowy wypłaty dodatkowych funduszy.
Wnioskodawca to osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie jest osobą niepełnosprawną, otrzymuje zasiłek okresowy.
Np. w październiku otrzymał pomoc w łącznej kwocie około 1 080,66 zł, w tym 476,66 zł to zasiłki celowe - na żywność 150 zł, na pokrycie kosztów leków i leczenia 76,66 zł, na zakup środków czystości 100 zł, na zakup środków higienicznych, w tym druciaków i zmywaków 100 zł, zakup środków kosmetycznych (w tym pianki i nożyki do golenia) 50 zł. A także zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia – 600 zł. We wrześniu kwota przyznanych zasiłków celowych to prawie 1200 zł i zasiłek okresowy 600 zł. MOPS wskazał, że średnia wysokość zasiłku celowego w gminie wynosi 388,72 zł. Burmistrz podał, że wnioskodawca spełnia warunki określone w ustawie do przyznania zasiłku celowego. MOPS jednak uwzględnia nie tylko jego sytuację życiową, ale i wysokość środków finansowych, jakimi dysponuje oraz potrzeby innych podopiecznych. MOPS wyliczył, że nie jest w stanie spełniać wszystkich żądań wnioskodawcy.
Polecamy: Pomoc społeczna. Komentarz do ustawy
MOPS ma prawo limitować wysokość przyznawanych świadczeń
NSA przyjął, że MOPS działa w oparciu o ściśle określone środki finansowe i w ich granicach musi realizować zadania z zakresu pomocy społecznej. Powszechnie wiadomo, że możliwości finansowe MOPS są ograniczone, a posiadane fundusze muszą być dzielone pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Dlatego MOPS ma prawo limitować wysokość przyznawanych świadczeń i nie jest w stanie zaspokoić wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do pomocy. Ustawa o pomocy społecznej nie nakłada także obowiązku przedstawiania w uzasadnieniu decyzji szczegółowych danych dotyczących budżetu MOPS i wysokości wypłacanych świadczeń.
W uzasadnieniu wyroku czytamy:
"Pamiętać należy, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować zadania z zakresu pomocy społecznej. Okolicznością powszechnie znaną są ograniczone możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe, dysponując ograniczoną pulą środków finansowych, mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Organy pomocy społecznej są więc upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń."
Zasiłki z MOPS a zasiłek pielęgnacyjny
NSA stwierdził też, że: "rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy w ramach uznania administracyjnego. Obejmuje ono prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Sam zatem fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Natomiast kontrola sądowa decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Ogranicza się bowiem do zbadania, czy organ wydający decyzję nie przekroczył granic uznania oraz czy wydana w sprawie decyzja nie nosi cech dowolności. Zaś sam wybór rozstrzygnięcia w zakresie przyznanego przez ustawę luzu decyzyjnego, nie może być kwestionowany w ramach kontroli zgodności z prawem, gdyż zgodne z prawem są wszystkie możliwe w tym zakresie rozstrzygnięcia."
Zestawmy zasiłki uznaniowe wypłacane przez z zasiłkiem pielęgnacyjnym (otrzymuje go 1 mln osób). Do jego otrzymania wystarczy spełnić poniższe przesłanki. Żaden urzędnik nie może powiedzieć "owszem spełnia Pan przesłanki do tego zasiłku, ale z uwagi na brak środków, nie otrzyma go Pan"
Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego wynosi 215,84 zł miesięcznie (brak waloryzacji w okresie 2019 - 2027 r.)
Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
- niepełnosprawnemu dziecku;
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia;
- osobie, która ukończyła 75 lat.
Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje:
- osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego;
- osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej nieodpłatnie całodobowe utrzymanie;
- jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tej osoby, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.