Zanim świadek zostanie wezwany do składania zeznań, musi dotrzeć pod salę rozpraw. Czego można się spodziewać w budynku sądu i w jaki sposób można się zorientować, ile czasu będzie trzeba w nim spędzić?
Kiedy trzeba zjawić się w sądzie?
W budynku sądu należy się stawić z co najmniej kilkunastominutowym wyprzedzeniem. Dobrze jest zawczasu zorientować się w możliwościach dojazdu komunikacją publiczną czy w dostępności miejsc parkingowych. Najpierw osoba wchodząca musi przejść przez kontrolę bezpieczeństwa analogiczną jak na lotnisku. Bagaż zostanie prześwietlony, z kieszeni trzeba wyjąć wszystkie metalowe przedmioty. Do sądu nie można wnosić rzeczy niebezpiecznych - broni, noży, kastetów.
Gdy wynika to z pogody, po przejściu kontroli bezpieczeństwa należy się udać do szatni celem pozostawienia okryć wierzchnich i parasoli. W szczególności w większych budynkach sądów znajduje się informacja o piętrach, na których znajdują się poszczególne sale rozpraw, gdy układ budynków jest bardziej skomplikowany również na piętrach są rozrysowane położenia pomieszczeń ze wskazaniem aktualnego miejsca, w którym osoba zapoznająca się z mapką się znajduje.
Po odnalezieniu właściwej sali, osoba wezwana na rozprawę powinna zweryfikować, czy istotnie sprawa, na której ma zeznawać będzie w tej sali rozpoznawana – w tym celu dobrze jest mieć ze sobą wezwanie na rozprawę. Może się zdarzyć, że dojdzie do zmiany sali posiedzeń sądu - taka informacja będzie znajdowała się na drzwiach tej wskazanej na wezwaniu. Pojawienie się w sądzie z zapasem czasowym umożliwi odszukanie właściwego pomieszczenia.
Świadek pod salą rozpraw
Po upewnieniu się w zakresie sali rozpraw świadek powinien oczekiwać pod drzwiami. Z zachowania innych osób, które też się tam znajdują może się zorientować odnośnie do liczby świadków, których sąd chce przesłuchać danego dnia. Wynikać to może również z wokandy, która może się znajdować na drzwiach w formie papierowej albo na ścianie obok drzwi na ekranie wyświetlacza. Z wokandy wynika też, ile spraw sąd planuje rozpoznać oraz ile czasu zamierza przeznaczyć na każdą z nich. Na niej odznaczane są sprawy, które się rozpoczęły. Jeśli więc będąc wezwanym na godzinę 13 jest odznaczona jest jako ostatnia sprawa z godziny 10, a następnie jest jeszcze zaplanowana na godzinę 12, to należy się liczyć z opóźnieniem w rozpoznaniu sprawy, a tym samym w wezwaniu na rozprawę.
Świadek na rozprawie
Świadek powinien oczekiwać pod salą rozpraw, aż zostanie wezwany na tą salę przez protokolanta. Po wejściu powinien stanąć za barierką dla świadków, która znajduje się naprzeciwko stołu sędziowskiego. Rzeczy, które ma ze sobą należy odłożyć na wolną ławę, wyciszyć telefon komórkowy oraz przygotować dowód tożsamości.
Z punktu widzenia świadka po lewej stronie znajduje się strona powodowa a po prawej pozwana. Świadek zeznaje na stojąco twarzą do sądu. Świadek może zwrócić się z prośbą do sądu o umożliwienie mu zeznawania na siedząco z uwagi na wiek czy stan zdrowia np. kobieta w ciąży. Za zgodą sądu w szczególności przy dłużej trwających wypowiedziach, czy gdy jest gorąco świadek może się napić, więc dobrze aby miał ze sobą wodę. Osoba zeznająca kieruje swoje wypowiedzi do sądu, niedopuszczalne jest w tym czasie rzucie gumy czy ssanie cukierka. Najpierw sąd przyjmuje dane osobowe od świadka - pyta o imię, nazwisko, miejsca zamieszkania, wiek oraz jego relacje ze stronami postępowania np. czy jest z nimi spokrewniony czy może pracownikiem.
Następnie sąd zadaje pytanie obecnym na sali, czy świadek powinien zeznawać po odebraniu przyrzeczenia. Dzieje się tak zawsze, gdy nie ma którejkolwiek ze stron postępowania. Wtedy wszyscy poza sądem wstają i świadek za sądem powtarza słowa przysięgi. W dalszej kolejności sąd poucza świadka, że zatajanie prawdy albo mówienie nieprawdy jest zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 8.
Pytania do świadka
Sąd zazwyczaj zaczyna od pytania, czy wie w jakiej sprawie został wezwany. Sąd albo może pozwolić świadkowi na swobodną wypowiedź albo zadaje pytania. Kolejną osobą, która może zadawać pytania świadkowi jest strona, która wniosła o przesłuchanie tego świadka, a na końcu strona przeciwna.
Świadek powinien wypowiadać się w sposób precyzyjny. Jeśli jakiś faktów czy zdarzeń nie pamięta - ma prawo to powiedzieć zamiast snuć przypuszczenia. Jeśli pewnych informacji nie posiada bezpośrednio czy czegoś osobiście nie widział - powinien to podkreślić np. nie widziałem zdarzenia, ale opowiadał mi o nim powód czy pozwany ewentualnie inna osoba.
Jeśli zaistnieje taka potrzeba, po pytania od stron, również sąd ma prawo coś sprecyzować czy uściślić. Mogą również o to poprosić strony. Należy pamiętać również, że w razie rozbieżności w zeznaniach świadków mogą oni być ze sobą konfrontowani. W praktyce oznacza to jednoczesne zadawanie tych samych pytań świadkom na kolejnej rozprawie.
Świadek może opuścić salę rozpraw jedynie za zgodą sądu. Oddalenie się bez takiej zgody podlega karze grzywny.