Podnoszenie kwalifikacji zawodowych to inwestycja w przyszłość. Jednak leży to nie tylko w interesie pracownika, ale również pracodawcy. To dlatego przepisy przewidują, że osobom, które się na to zdecydują, przysługują szczególne uprawnienia.
Gdy pracownik decyduje się podnieść swoje kwalifikacje, przysługują mu w związku z tym szczególne uprawnienia. Dotyczy to jednak tylko tych przypadków, w których dochodzi do tego z inicjatywy lub za zgodą pracodawcy. Na co można liczyć w takiej sytuacji? Na:
1) urlop szkoleniowy;
2) zwolnienie z całości lub części dnia pracy, na czas niezbędny, by punktualnie przybyć na obowiązkowe zajęcia oraz na czas ich trwania.
Nawet 21 dni urlopu szkoleniowego
Urlop szkoleniowy przysługuje pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje w wymiarze:
- 6 dni – dla pracownika przystępującego do egzaminów eksternistycznych;
- 6 dni – dla pracownika przystępującego do egzaminu maturalnego;
- 6 dni – dla pracownika przystępującego do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie lub egzaminu zawodowego;
- 21 dni w ostatnim roku studiów – na przygotowanie pracy dyplomowej oraz przygotowanie się i przystąpienie do egzaminu dyplomowego.
Jak widać, prawo do urlopu szkoleniowego jest ściśle powiązane z tym, czy proces kształcenia pracownika kończy się przystąpieniem do egzaminu. Przysługuje on w wymiarze 6 dni, a jedynie w przypadku studiów, które kończą się przygotowaniem pracy dyplomowej, może wynosić 21 dni. Oznacza to, że aby ocenić, ile wolnego od pracy będzie przysługiwało pracownikowi w konkretnej sytuacji, trzeba dokonać odpowiedniej kwalifikacji egzaminu, który będzie zdawał po zakończeniu nauki. Egzaminy eksternistyczne, czy też egzamin maturalny raczej nie budzą w tym zakresie wątpliwości, jednak często pojawiają się one w odniesieniu do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie lub egzaminu zawodowego. W takich przypadkach warto skorzystać ze wskazówek zawartych w piśmie Departamentu Prawnego Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 27 października 2010 r.
(…) ze względu na różny charakter i zakres norm prawnych, które mogą dotyczyć szeroko rozumianego podnoszenia przez pracowników kwalifikacji zawodowych czy też potwierdzania takich kwalifikacji, należałoby każdorazowo dokonywać analizy konkretnych przepisów, pod kątem ewentualnego uprawnienia pracownika do korzystania z urlopu szkoleniowego (…). W ocenie departamentu, przy takiej analizie może być pomocne następujące założenie. Jeżeli przepisy regulują proces uzyskiwania określonych kwalifikacji zawodowych, prawo do urlopu szkoleniowego należałoby zwłaszcza wiązać z wymogiem zakończenia procesu nauki, nakierowanego na podniesienie kwalifikacji zawodowych przez pracownika oraz z koniecznością zdania – przewidzianego w tych przepisach – egzaminu, który w sposób niebudzący wątpliwości mógłby być uznany za egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe i stanowiący podstawę do uzyskania uprawnień do wykonywania określonego zawodu.
Formą w jakiej pracownicy często podnoszą kwalifikacje zawodowe są studia podyplomowe. Czy w takim wypadku mają oni prawo do urlopu szkoleniowego w wymiarze 21 dni? Długo budziło to wątpliwości, które były związane z niejednoznacznym brzmieniem przepisów przewidujących na ich zakończenie składanie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. Jednak obecnie tych wątpliwości już nie ma – przepisy jasno wskazują, że w takich przypadkach chodzi o pracę końcową i egzamin końcowy. To zaś oznacza, że pracownikowi nie przysługuje prawo do 21 dni urlopu.
Polecamy: Kalendarz 2026
Za to zwolnienie od pracy należy się wynagrodzenie
Urlopu szkoleniowego udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Nie musi on być nieprzerwany i można udzielać go w częściach. Co ważne, jego wymiar nie jest uzależniony od tego, w ciągu ilu dni jest przeprowadzany egzamin.
(…) Należy zwrócić uwagę, że wymiar urlopu szkoleniowego został określony w sposób sztywny, zatem można założyć, że nie jest on uzależniony od liczby dni, w które przeprowadzany jest egzamin, i w konkretnych przypadkach może być od tej liczby zarówno wyższy, jak i niższy. Biorąc pod uwagę cel urlopu szkoleniowego określony w art. 1032 § 1 pkt 1, 2 i 3 k.p., wydaje się, że powinien on być udzielany w dni, w które przeprowadzany jest egzamin (egzaminy), jeżeli są to dni pracy pracownika, ewentualnie w dni pracy pracownika bezpośrednio poprzedzające dzień egzaminu (egzaminów). W ocenie MPiPS może zatem wystąpić konieczność udzielenia urlopu szkoleniowego „w częściach”, zgodnie z terminami egzaminów.
Pismo Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie udzielanie urlopów szkoleniowych i katalog dodatkowych świadczeń
Należy pamiętać o tym, że pracownik nie może sam wyznaczyć terminu skorzystania z urlopu. To zwolnienie od pracy ma charakter celowy, a więc wykorzystanie go niezgodnie z przeznaczeniem stanowi naruszenie obowiązków pracowniczych. Co więcej, wraz z ustaniem celu urlopu, ustaje prawo do niego, a jeśli pracownik nie wykorzysta przysługującego mu wolnego, nie będzie mu w związku z tym przysługiwało prawo do ekwiwalentu.
Niezależnie od urlopu szkoleniowego pracownik podnoszący kwalifikacje z inicjatywy lub za zgodą pracodawcy ma prawo do zwolnienia z całości lub części dnia pracy na czas niezbędny, by punktualnie przybyć na obowiązkowe zajęcia oraz na czas ich trwania. Trzeba jednak pamiętać, że zwolnienie to dotyczy tylko zajęć obowiązkowych, a pracodawca nie musi zwalniać pracownika na zajęcia, w których uczestnictwo jest dobrowolne.
Polecamy: Dokumentacja kadrowa 2025
Za czas urlopu szkoleniowego oraz za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie. Z przepisów nie wynika jak należy je obliczać. Stosuje się więc przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy. To zaś oznacza, że stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop, z tym że składniki wynagrodzenia ustalane w wysokości przeciętnej oblicza się z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie od pracy lub okres niewykonywania pracy.
art. 1031–1032 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 277)