Odpowiedzialność za nieopublikowanie sprostowania lub odpowiedzi

M. Szulikowski i Partnerzy Kancelaria Prawna
tel./fax: +48 (22) 635 46 00
rozwiń więcej
Zmiana prawa prasowego. /Fot. Fotolia
W dniu 1 grudnia 2010 r. Trybunał Konstytucyjny (dalej „TK”) wydał wyrok w sprawie niezgodności z Konstytucją art. 46 ust. 1, art. 31 oraz art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. z 1984 r. Nr 5, poz. 24 ze zm.; dalej „Prawo prasowe”) -sygnatura akt K 41/07 (dalej „wyrok”). TK orzekł, że powyższe przepisy są niezgodne z art. 2 i art. 42 ust. 1 Konstytucji.

Inicjatorem przedmiotowego postępowania przed TK był Rzecznik Praw Obywatelskich, który wskazał, że przepisy zawarte w Prawie prasowym nie definiują pojęcia „sprostowania” i „odpowiedzi”, a także nie precyzują okoliczności, w których redaktor naczelny odmawia ich opublikowania. Pomimo tego, Prawo prasowe przewiduje sankcję karną za odmowę opublikowania odpowiedzi lub sprostowania bądź też opublikowanie sprostowania lub odpowiedzi wbrew warunkom określonym w Prawie prasowym.

Zagadnienie prawne

Zaskarżone przepisy Prawa prasowego dotyczą obowiązków redaktora naczelnego w przypadku nadesłania do redakcji sprostowania lub odpowiedzi wraz z wnioskiem o ich opublikowanie. Art. 31 Prawa prasowego wskazuje, że na wniosek zainteresowanej osoby fizycznej, prawnej lub innej jednostki organizacyjnej redaktor naczelny redakcji właściwego dziennika lub czasopisma jest obowiązany opublikować bezpłatnie: 1) rzeczowe i odnoszące się do faktów sprostowanie wiadomości nieprawdziwej lub nieścisłej, 2) rzeczową odpowiedź na stwierdzenie zagrażające dobrom osobistym.

Art. 46 ust. 1 Prawa prasowego nakłada zaś na redaktora naczelnego sankcję karną w postaci kary grzywny albo kary ograniczenia wolności za uchylenie się od opublikowania sprostowania, odpowiedzi lub opublikowania ich wbrew warunkom określonym w Prawie prasowym. Jednakże brak jest jednoznacznego określenia przesłanek formalnych i materialnych, które pozwalałyby na stwierdzenie, czy nadesłana do redakcji wypowiedź jest jedną z tych dwóch form – sprostowaniem lub odpowiedzią. Należy przy tym wskazać, że art. 33 Prawa prasowego określa sytuacje, w których redaktor naczelny jest zwolniony z obowiązku publikacji pisma niespełniającego wymogów sprostowania lub odpowiedzi, jednak również w tym artykule brak jest jasnych kryteriów, pozwalających na zakwalifikowanie nadesłanego pisma do
ww. form.

Zobacz: Sprawy karne

Stanowisko TK

Ze względu na powyższe okoliczności, TK w wyroku wskazał, że w świetle obowiązujących przepisów prawnych powstaje sytuacja, w której redaktor naczelny, jako adresat sankcji karnej z art. 46 Prawa prasowego, jednocześnie ocenia czy nadesłane do redakcji pismo jest sprostowaniem bądź odpowiedzią. Dodatkowo, brak precyzji w przepisach wskazujących elementy istotne, pozwalające dostatecznie odróżnić sprostowanie lub odpowiedź od innych nadesłanych pism oraz brak dokładnego określenia sytuacji, w której redaktor naczelny może odmówić ich publikacji, powodują, że staje się on sędzią we własnej sprawie.

W konsekwencji, TK orzekł, że art. 46 ust. 1,  art. 31 oraz art. 33 ust. 1 Prawa prasowego są niezgodne z art. 42 ust. 1 Konstytucji, który nawiązuje do jednej z podstawowych zasad prawa karnego, mianowicie do zasady określoności. Zasada określoności przepisów prawa karnego ma za zadanie ochronę jednostek przed nadużyciami ze strony organów władzy państwowej oraz jest bezpośrednio związana z zasadą państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji. Zasady te formułują postulat konkretyzacji norm prawnych - przepisy przewidujące sankcje za określone zachowanie obywateli powinny w sposób kompletny i precyzyjny określać zachowania karalne.

Odroczenie utraty mocy obowiązującej

Wydając wyrok w tej sprawie, TK odroczył utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów o 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku, co powoduje, że utracą one moc obowiązującą w dniu 14 czerwca 2012 r.

Zobacz serwis: Odpowiedzialność karna

Podsumowanie

Podsumowując, konsekwencją wskazanego wyroku TK będzie utrata z dniem 14 czerwca 2012 r. mocy obowiązującej art. 46 ust. 1, art. 31, oraz art. 33 ust. 1 Prawa prasowego w dotychczasowym brzmieniu. Wyrok nałożył tym samym na ustawodawcę obowiązek zmiany przepisów Prawa prasowego, a nowa regulacja powinna odpowiadać zasadzie określoności przepisów prawa karnego m.in. poprzez posługiwanie się jasnymi i precyzyjnymi pojęciami. Należy przy tym zaznaczyć, że do dnia 12 czerwca 2012 r. nie została opublikowana nowelizacja przepisów Prawa prasowego, która uzupełniłaby lukę prawną, jaka powstanie po utracie mocy obowiązującej powyższych przepisów. Brak ww. przepisów utrudni zaś karanie osób, które wbrew obowiązkowi wynikającemu z Prawa prasowego uchylają się od opublikowania sprostowania lub odpowiedzi, o których mowa w art. 31 Prawa prasowego albo publikują takie sprostowanie lub odpowiedź wbrew warunkom określonym w Prawie prasowym.

Zobacz serwis: Konstytucja

Prawo
Uważam, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 czerwca 2024 r. niesprawiedliwie pominął grupę emerytów, która złożyła wnioski o wcześniejszą emeryturę między 6 czerwca a 31 grudniem 2012 r.
04 maja 2025

Do naszej redakcji stale trafiają historie emerytów, którzy uważają, że zostali pokrzywdzeni przez niekorzystne przeliczenie wcześniejszych emerytur. Trwa to od 2013 r. aż do dnia dzisiejszego. Mechanizm pokrzywdzenia? Emerytura powszechna jest pomniejszana o np. 1000 zł miesięcznie jako sankcja za pójście na emeryturę wcześniejszą. Miesiąc w miesiąc. W artykule przykład takiego listu – autorem jest emerytowany operator kamery. Opisał, że wprost pytał się w ZUS w 2012 r (pracowników i służby prasowe), czy straci na emeryturze powszechnej za pójście na wcześniejszą emeryturę. Usłyszał, że absolutnie nie. Okazało się, że stracił i traci do teraz (do 2025 r.). Historia emeryta jest więc interesująca bo czuł w 2012 r., że zbyt piękne jest, aby nie było jakiegoś haczyka we wcześniejszej emeryturze. I próbował uniknąć zagrożenia szukając informacji w ZUS. Nie udało mu się (pomimo starań).

Zasiłek nie przez 180 ale nawet przez 365 dni dla wybranych osób. Jest ustawa i czeka na wejście w życie
05 maja 2025

Zasiłek nie przez 180 ale nawet przez 365 dni dla wybranych osób. Jest ustawa i czeka na wejście w życie, ale czy to wpłynie na aktywizację osób bezrobotnych? Raczej nie, tym bardziej, że ustawodawca poszerzył krąg podmiotów mający prawo do zasiłku przez rok.

Kolosalne zmiany dot. takich usług i produktów: bankomaty, terminale płatnicze, wpłatomaty, laptopy, smartfony, tablety, automaty biletowe, routery, modemy, piloty i inne. Już od czerwca 2025 r.
04 maja 2025

Na polskich przedsiębiorców ale i konsumentów, już za miesiąc, bo w czerwcu 2025 r. czekają kolosalne zmiany dot. takich usług i produktów: bankomaty, terminale płatnicze, wpłatomaty, laptopy, smartfony, tablety, automaty biletowe, routery, modemy, piloty i inne. O co chodzi?

Co za profity dla posiadaczy Karty Dużej Rodziny - jest już ustawa
05 maja 2025

Jak się okazuje Karta Dużej Rodziny uprawnia nie tylko do licznych ulg i zniżek, jak i zasad pierwszeństwa w życiu społecznym co do korzystania z tzw. rzeczy powszechnego użytku czy miejsc użyteczności publicznej, ale rodzice - posiadacze Karty Dużej Rodziny mają też specjalne profity na rynku pracy! Czy rzeczywiście będzie to dobre rozwiązanie do ich aktywizacji? Tym bardziej, że będzie to generowało ogromny koszt dla skarbu państwa. Zatem jakie są zasady Karty Dużej Rodziny? I co to jest wyszukiwarka partnerów KDR?

Wybory prezydenckie 2025 coraz bliżej. Sprawdź, jak głosować poza miejscem zamieszkania. Nie przegap terminów!
03 maja 2025

Już 18 maja odbędzie się pierwsza tura wyborów prezydenckich. Jeśli w dniu głosowania nie będziesz w swoim miejscu zameldowania, masz jeszcze kilka dni, by złożyć odpowiednie wnioski. Wyjaśniamy, jak zagłosować korespondencyjnie, przez pełnomocnika lub w innym lokalu – i do kiedy trzeba to załatwić.

Zmiany w urlopach: 2 dni wolne na 1 dziecko, 3 na 2 dzieci, 4 na 3 dzieci, 5 na 4 dzieci, a za odmowę udzielenia – 30 tys. zł kary dla pracodawcy
05 maja 2025

Na 1 dziecko – 2 dni wolne, na 2 dzieci – 3 dni wolne, na 3 dzieci – 4 dni wolne, a na 4 i więcej – 5 dni wolnych, z zachowaniem prawa do pełnego wynagrodzenia, a za odmowę zwolnienia od pracy w ramach ww. puli – 30 tys. zł kary dla pracodawcy. O zmianę art. 188 kodeksu pracy – w dniu 12 kwietnia br., zawnioskowały do Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Rzeczniczka Praw Dziecka i Okręgowa Rada Adwokacka, poddając pod wątpliwość zgodność ww. przepisu z konstytucyjną zasadą równości oraz zasadą ochrony praw dziecka. Czy położy to kres absurdowi tylko 2 dni zwolnienia od pracy w roku kalendarzowym, na wszystkie dzieci i łącznie dla obojga rodziców?

MRPiPS: nowe rozwiązania na rzecz osób z niepełnosprawnościami i przebudowa modelu orzekania o niepełnosprawności. Termin do 20 maja 2025 r. na składanie dokumentów
02 maja 2025

Rok 2025 jest wyjątkowo obfitujący w zmiany prawa czy też projekty zmian w zakresie uprawnień dla osób z niepełnosprawnościami i ogólnie dla całego systemu orzecznictwa. Ale to nie koniec! Idą kolejne zmiany i to na z góry określone lata: na 2026, 2027 a nawet 2028 r. Perspektywa odległa - to fakt, ale takie działania jak zapowiada resort pracy wymagają długiej perspektywy. Udało się dotrzeć do informacji, z których wynika, że MRPiPS ogłasza program: "Przebudowa modelu orzekania o niepełnosprawności". Co będzie obejmował program, do kogo jest skierowany i co można zyskać?

Znieważenie flagi państwowej – co grozi za obrazę symboli narodowych?
02 maja 2025

Flaga państwowa to jeden z najważniejszych symboli każdego kraju – wyraża tożsamość narodową, suwerenność, a także dumę z historii i wspólnoty obywatelskiej. W Polsce ochrona flagi jest zagwarantowana przepisami prawa, a jej znieważenie jest przestępstwem. Warto więc wiedzieć, czym jest znieważenie flagi Rzeczypospolitej Polskiej, jakie formy może przybrać oraz jakie sankcje grożą za tego rodzaju działanie.

2610,72 zł w maju z ZUS dla prawie 130 tys. osób [NOWE ŚWIADCZENIE]. Dodatkowo wyrównanie od stycznia 2025
04 maja 2025

2610,72 zł w maju z ZUS dla prawie 130 tys. osób. Co istotne osoby, który mają prawo do tego nowe dodatku dostaną również wyrównanie od 1 stycznia 2025 r. Wysokość dodatku wynosiła w styczniu i lutym 2025 r. 2520 zł, a od marca jest to 2610,72 zł. Na konta świadczeniobiorców wpłyną więc w maju spore pieniądze - i słusznie bo było to długo wyczekiwane świadczenie.

Powstaje kompletnie nowa gałąź gospodarki, kompletnie nowy zawód: tylko czy będą chętni [PROJEKT skierowany do stałej komisji]
04 maja 2025

Powstaje kompletnie nowa gałąź gospodarki, kompletnie nowy zawód - podkreśla Łukasz Krasoń. Jednak czy będą chętni na tą specyficzną i wymagającą dużego wysiłku psychicznego i fizycznego pracę? Nie wiadomo też jak będzie z wynagrodzeniem, a nie wydaje się, żeby byli chętni do tej pracy tylko za minimalną krajową. Osoby z niepełnosprawnościami same podkreślają, że nie jest to zajęcia dla wszystkich i łatwe.

pokaż więcej
Proszę czekać...