Sądy źle stosowały przepisy o przepadku równowartości pojazdu - są pieniądze do odzyskania, a przykładem kasacja RPO z czerwca 2026

19 cze 2026
Tomasz Piwowarski
Od 2025 roku w redakcji Infor.pl, a od 2017 roku posiada tytuł zawodowy radcy prawnego. Pisze teksty związane głównie z nowościami prawnymi, a także z obszaru prawa cywilnego, gospodarczego, nowych technologii, pracy, ubezpieczeń społecznych, nieruchomości.
rozwiń więcej
Wąski kadr na ręce kierowcy: ujęcie ze środka deski rozdzielczej - lewa dłoń na kierownicy, w prawej butelka piwa. Za szybą w drzwiach kierowcy rozmyte od prędkości tło / Sądy źle stosowały przepisy o przepadku równowartości pojazdu - są pieniądze do odzyskania, przykładem kasacja RPO / ShutterStock

Jeśli dostałeś wyrok na przepadek równowartości pojazdu za prowadzenie po pijaku i wyrok II instancji był po 29 stycznia 2026 r., możesz go zaskarżyć. RPO złożył właśnie w takiej sprawie kasację do Sądu Najwyższego, która dotyczyła kobiety skazanej na przepadek 19,2 tys. zł. Od stycznia 2026 r. przepadku równowartości już się nie orzeka – zamiast tego jest nawiązka. Jak dokładnie to wygląda?

rozwiń >

Czym jest przepadek równowartości pojazdu?

Przepadek równowartości pojazdu to kara majątkowa polegająca na obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kwoty równej wartości auta, którym popełniono przestępstwo (np. jazdę po pijaku). Orzeka się ją, gdy pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy (np. wynajęte auto, pożyczone od rodziny, firmowe).

Jak ustalano kwotę? Według wartości z polisy ubezpieczeniowej lub średniej wartości rynkowej (sprawdzając, jaka to marka, model, rok produkcji, przebieg).

Przykład

Jechałeś po pijaku autem stanowiącym wyłączną własność swojej żony, wartym 50 000 zł. Sąd orzekał przepadek równowartości – musiałeś zapłacić 50 000 zł do Skarbu Państwa, a auto dalej należało do żony.

Co się zmieniło 29 stycznia 2026 r.? Uchylono przepis pozwalający na przepadek równowartości (art. 44b § 2 k.k.). Teraz sąd może orzec nawiązkę 5-500 tys. zł (art. 44b § 6 k.k.) – ale to inna kara, o innej podstawie prawnej.

KODEKS KIEROWCY 2026 - PORADNIK DGP

Co dokładnie się zmieniło 29 stycznia 2026 r.? Nowa ustawa zmieniła zasady dotyczące przepadku równowartości pojazdu za jazdę po alkoholu - teraz nawiązka

29 stycznia 2026 r. weszła w życie ustawa z 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego. Kluczowe zmiany to:

PRZED (do 28.01.2026):

  • Sąd orzekał przepadek równowartości pojazdu (art. 44b § 2 k.k.);
  • Kwota wg wartości rynkowej auta;
  • Dotyczył pojazdów niebędących wyłączną własnością sprawcy.

PO (od 29.01.2026):

  • Przepadku równowartości NIE MOŻNA orzec;
  • Zamiast tego: nawiązka 5-500 tys. zł na rzecz Skarbu Państwa (art. 44b § 6 k.k.);
  • Jeżeli w czasie przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy – przepadku w ogóle się nie orzeka.

Dlaczego to ważne?

Zgodnie z art. 4 § 1 k.k., jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie przestępstwa, stosuje się ustawę nową, chyba że poprzednia jest względniejsza dla sprawcy. W omawianym przypadku zdaniem RPO ustawa z 2026 r. jest względniejsza – nie pozwala na orzeczenie przepadku równowartości.

KALKULATOR DAT

Sprawa z kasacji RPO – przykład błędu sądu, który zapomniał że jest już tylko nawiązka

Stan faktyczny:

  1. 2024: Kobieta prowadzi nie swoje auto po pijaku (1,75 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu). To przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.
  2. 2025: Sąd Rejonowy skazuje ją na:
    1. 5 000 zł grzywny;
    2. Zakaz prowadzenia pojazdów na 4 lata;
    3. 5 000 zł świadczenia na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym;
    4. 19 200 zł przepadku równowartości auta (nie było jej własnością).
  4. 24 lutego 2026: Sąd Okręgowy utrzymuje wyrok w całości (w tym przepadek równowartości).

Problem według Rzecznika Praw Obywatelskich:

Od 29 stycznia 2026 r. (czyli od 26 dni przed wyrokiem SO) art. 44b § 2 k.k. (podstawa przepadku równowartości) już nie obowiązywał. SO nie mógł orzec przepadku równowartości, bo przepis został uchylony. Podtrzymując wyrok I instancji, de facto jednak tak orzekł. Dlatego 11 czerwca 2026 RPO złożył kasację do Sądu Najwyższego, domagając się uchylenia obu wyroków w części dotyczącej przepadku równowartości.

Dlaczego zdaniem RPO sąd popełnił błąd w kwestii przepadku równowartości pojazdu?

Zarzuty kasacji RPO:

  1. Rażące naruszenie art. 433 § 1 k.p.k.: Sąd Okręgowy jest zobowiązany do wszechstronnej kontroli odwoławczej. Powinien z urzędu sprawdzić, czy przepisy zastosowane przez Sąd Rejonowy nadal obowiązują.
  2. Rażąca obraza art. 4 § 1 k.k.: Jeżeli w czasie orzekania obowiązuje inna ustawa – stosuje się tę, która jest względniejsza dla sprawcy. W tym przypadku: ustawa z 2026 r. nie pozwala na przepadek równowartości.

Co powinien zrobić Sąd Okręgowy według RPO?

  • Uchylić przepadek równowartości auta;
  • Ewentualnie rozważyć orzeczenie nawiązki (ale tego nie było w wyroku SR, więc zmiana na niekorzyść byłaby niedopuszczalna – art. 434 § 1 k.p.k.).
Ważne

Wniosek kasacji RPO do Sądu Najwyższego to uchylenie obu wyroków w części dotyczącej przepadku równowartości auta.

Kogo to dotyczy? Sprawdź, czy możesz się bronić przed orzeczonym przepadkiem równowartości pojazdu za jazdę po pijaku

Możesz zakwestionować wyrok, jeśli:

  • Dostałeś wyrok za prowadzenie po pijaku nie swoim autem;
  • Sąd Rejonowy orzekł przepadek równowartości pojazdu;
  • Wyrok w II instancji (po apelacji) zapadł po 29 stycznia 2026 r.;
  • Jeszcze nie zapłaciłeś przepadku równowartości (egzekucja nie jest zakończona).

Nie dotyczy Ciebie, jeśli:

  • Wyrok II instancji zapadł przed 29 stycznia 2026 r. – wtedy przepisy były inne;
  • Już zapłaciłeś i sprawa jest prawomocnie zakończona;
  • Prowadziłeś swoje auto – wtedy orzeka się przepadek pojazdu (nie równowartości), co nadal obowiązuje.
Ważne

Własny pojazd nadal można stracić, prowadząc po alkoholu! Tego nowelizacja nie zmieniła.

Jak się dokładnie bronić przed przepadkiem równowartości pojazdu? Instrukcja krok po kroku oparta na kasacji RPO

WARIANT 1: Wyrok SO jest świeży (nie minęło 30 dni od doręczenia)

  1. Krok 1: Znajdź adwokata lub radcę prawnego (skarga kasacyjna wymaga złożenia przez profesjonalnego prawnika);
  2. Krok 2: Złóż skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego w terminie 30 dni od doręczenia wyroku II instancji;
  3. Krok 3: W kasacji powołaj się na:
    1. Naruszenie art. 4 § 1 k.k. (zasada lex mitior);
    2. Rażące naruszenie art. 433 § 1 k.p.k. (brak kontroli odwoławczej);
    3. Kasację RPO (jako precedens i podobna sprawa);
  5. Krok 4: Czekaj na wyrok SN.

WARIANT 2: Minęło 30 dni, ale wyrok nie jest wykonany (nie zapłaciłeś ani komornik nie ściągnął)

  1. Krok 1: Skontaktuj się z RPO (brpo.gov.pl) – napisz wniosek o kasację przez RPO (RPO nie jest związany krótkim terminem 30 dni);
  2. Krok 2: Opisz swoją sprawę, dołącz:
    1. Wyrok SR;
    2. Wyrok SO;
    3. Uzasadnienia wyroków;
    4. Datę doręczenia.
  4. Krok 3: RPO może złożyć kasację w Twojej sprawie(jeśli uzna za zasadną).

Co robić teraz, gdy jest kasacja RPO, a od 29 stycznia 2026 są nowe przepisy?

Jeśli dostałeś wyrok po 29 stycznia 2026:

  • Sprawdź datę wyroku II instancji oraz doręczenia;
  • Jeśli jest wydany po 29.01.2026 – natychmiast skontaktuj się z adwokatem;
  • Termin na kasację to 30 dni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem, ale RPO może wnieść w Twojej sprawie później.

Jeśli sprawa jest w toku:

  • Poinformuj swojego obrońcę o kasacji RPO i argumentach tam zawartych;
  • Powołaj się na zmianę przepisów z 29 stycznia 2026 r.
Ważne

Kasacja RPO to ważny precedens – kwestionuje wyroki oparte na przepisach, które już nie obowiązywały w chwili orzekania przepadku równowartości pojazdu. Jeśli SN przychyli się do argumentów Rzecznika, tysiące osób mogłyby zakwestionować własne wyroki w podobnej sytuacji.

Najważniejsze w 30 sekund

  • Kogo dotyczy: Osoby skazane za jazdę po pijaku nie swoim autem (art. 178a § 1 k.k.).
  • Co się zmieniło: Od 29 stycznia 2026 r. sąd nie może orzec przepadku równowartości pojazdu.
  • Kiedy możesz się bronić: Jeśli wyrok odwoławczy zapadł po 29.01.2026.
  • Jak: Skarga kasacyjna do SN wnoszona przez adwokata/radcę prawnego.
  • Dlaczego: Sąd błędnie zastosował nieobowiązujące już przepisy.
  • Termin: 30 dni od doręczenia wyroku II instancji (jeśli minął – potrzebna kasacja RPO lub prokuratora).

Przepadek równowartości pojazdu a nawiązka - najważniejsze pytania i odpowiedzi (FAQ)

Czy kasacja RPO oznacza, że wszystkie wyroki w podobnych sprawach zostaną uchylone?

Nie. Kasacja RPO to działanie w konkretnej sprawie – jeśli SN przychyli się do argumentów RPO, inne sądy będą pewnie orzekać podobnie. Ale każda sprawa wymaga indywidualnej skargi kasacyjnej.

Co jeśli wyrok II instancji orzekający przepadek równowartości pojazdu zapadł przed 29 stycznia 2026 r.?

Wtedy sąd prawidłowo zastosował obowiązujące wówczas przepisy. Nie ma podstaw do kasacji.

Czy mogę sam złożyć skargę kasacyjną?

Nie. Skargę kasacyjną może złożyć tylko adwokat, radca prawny, prokurator lub RPO.

Co jeśli SN oddali kasację?

Wtedy musisz zapłacić przepadek równowartości. Ale precedens wszczęty przez RPO zwiększa szanse na sukces.

Czy nawiązka 5-500 tys. zł to nie gorsza kara niż przepadek równowartości?

To zależy. Sąd może orzec 5 tys. zł (mniej niż przepadek) albo 500 tys. zł (więcej). Ale to nowa podstawa prawna – nie można automatycznie zamienić przepadku na nawiązkę. Poza tym jeżeli tylko skazany wnosi kasację, obowiązuje zasada zakazu zmiany wyroku na niekorzyść, więc jednoczesne wymierzenie nawiązki na innej podstawie prawnej byłoby kontrowersyjne.

Czy prowadzenie swoim autem po pijaku też podlega zmianie?

Nie. Przepadek pojazdu (gdy jest Twoją własnością) nadal obowiązuje (art. 44b § 1 k.k.). Nadal możesz stracić własny pojazd.

Kiedy SN wyda wyrok w sprawie kasacji RPO?

Zazwyczaj 6-12 miesięcy od złożenia kasacji. Pierwsza rozprawa może być już w grudniu 2026 r.

Źródło: Biuro RPO (komunikat z 11.06.2026 r.)

Prawo
W 2026 r. ZUS zablokował wyrównania. On ma art. 5 jednej ustawy. Ale art. 26 ust. 2 innej ustawy mają osoby niepełnosprawne
19 cze 2026

Fora internetowe osób niepełnosprawnych zalane są informacjami o zaprzestaniu w 2026 r. przez ZUS wypłaty wyrównań w świadczeniu wspierającym. Większa część osób wiąże to z nowelizacją przepisów. Nie było takiej. ZUS powołuje się na art. 5 jednej ustawy. Można w drodze wykładni systemowej wyprowadzić podstawę do blokady wyrównać przez ZUS. Ale jednocześnie ZUS nie stosuje art. 26 ust. 2 innej ustawy, który nakazuje wypłatę wyrównań za okres między datą złożenia wniosku do WZON a datą wydania przez WZON decyzji o przyznaniu punktów w świadczeniu wspierającym. Okres między tymi datami może wynosić 3 miesiące, 6 miesięcy, rok itd. I tak samo zmienia się wartość wyrównania - 4000 zł, 8000 zł, 12 000 zł, 30 000 zł, 50 000 zł ....

Od 1,5 nawet do 22 tys. złotych na hektar. O takie wsparcie można wnioskować do końca lipca 2026 r.
19 cze 2026

Z początkiem czerwca wystartował nabór wniosków o wsparcie na inwestycje leśno-zadrzewieniowe. W zależności od rodzaju inwestycji można zyskać od 1,5 do 22 tysięcy złotych na hektar m.in. na zwiększenie bioróżnorodności lasów prywatnych i tworzenie zalesień śródpolnych.

Nieważność kredytu - od kiedy liczyć odsetki? TSUE: decyduje data wezwania do zapłaty i wskazanie konkretnej kwoty roszczenia
19 cze 2026

W dniu 11 czerwca 2026 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-903/24 (Zmarka), istotny dla kredytobiorców frankowych. Tym razem przedmiotem rozstrzygnięcia nie była kwestia abuzywności klauzul przeliczeniowych ani nieważności umowy - te sprawy zostały rozstrzygnięte wcześniej i linia orzecznicza jest tu ugruntowana. TSUE wypowiedział się w kwestii, która w praktyce sądowej generuje liczne spory: od kiedy naliczać odsetki ustawowe za opóźnienie po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu?

Cena benzyny i oleju napędowego od 20 do 22 czerwca. Podajemy ceny paliw na weekend
19 cze 2026

Minister energii podjął decyzję w sprawie wysokości maksymalnych cen detalicznych benzyny 95, benzyny 98 i oleju napędowego w dniach od 20 do 22 czerwca. Ile kierowcy zapłacą za paliwo na stacjach benzynowych w weekend?

MOPS wygrywa w sądzie: Dochód 5700 zł nie przeskoczy limitu 3292 zł
19 cze 2026

MOPS wygrywa w sądzie sprawę o zasiłek: Dochód rodziny 5700 zł nie przeskoczy limitu dochodowego 3292 zł. Zasiłku nie będzie. łMOPS odmówił jego przyznania. Bo osoba niepełnosprawna ma dochód 1420 zł na osobę w rodzinie. Zasiłki są według kryterium dochodowego dla osób poniżej 823 zł. Przekroczenie kryterium dochodowego jeszcze lepiej pokazuje suma dochodów rodziny osoby niepełnosprawnej – w sprawie rozstrzygniętej przez sąd dochód rodziny to aż 5700 zł (wszystko z zasiłków). Limit z ustawy o pomocy społecznej wynosił dla rodziny 3292 zł.

Czy czas, w którym pracownik przygotowuje się do wykonywania pracy, zalicza się do jego czasu pracy? SN nie miał wątpliwości
19 cze 2026

Czy przebieranie się i kąpiel należy zaliczać do czasu pracy pracownika? To pytanie z perspektywy jednych pracowników (i pracodawców) może być uznane za sztuczne tworzenie problemów, a z perspektywy innych stanowić istotny problem we wzajemnych relacjach. Nawet sądy nie są zgodne udzielając na nie odpowiedzi.

Sądy źle stosowały przepisy o przepadku równowartości pojazdu - są pieniądze do odzyskania, a przykładem kasacja RPO z czerwca 2026
19 cze 2026

Jeśli dostałeś wyrok na przepadek równowartości pojazdu za prowadzenie po pijaku i wyrok II instancji był po 29 stycznia 2026 r., możesz go zaskarżyć. RPO złożył właśnie w takiej sprawie kasację do Sądu Najwyższego, która dotyczyła kobiety skazanej na przepadek 19,2 tys. zł. Od stycznia 2026 r. przepadku równowartości już się nie orzeka – zamiast tego jest nawiązka. Jak dokładnie to wygląda?

Polacy nie ufają sztucznej inteligencji. Ponad 70 proc. obawia się o swoje dane
19 cze 2026

Ponad 70 proc. Polaków obawia się o prywatność swoich danych w związku z rozwojem sztucznej inteligencji - wynika z raportu firmy Future Mind. Wielu dostrzega też m.in. ryzyko dla demokracji związane z dezinformacją napędzaną przez AI oraz obawia się zastosowań wojskowych tej technologii.

PZON odbierają świadczenia niepełnosprawnym. Takie są przepisy. Komisje z restrykcyjną interpretacją
18 cze 2026

Stale widzę skargi rodziców, których dzieci straciły pkt 7 w PZON - oznacza to utratę cennego świadczenia pielęgnacyjnego. Rodzice są oburzeni procedurą stosowaną przez PZON wobec ich niepełnosprawnych dzieci. Niestety wynika to z przepisów (choć trzeba przyznać restrykcyjnie interpretowanych w PZON). Dla otrzymania świadczenia dziecko w relacji do otoczenia musi spełnić wymogi tej definicji: "Całkowita zależność osoby od otoczenia, polegająca na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych". Jeżeli dziecko wykonuje choć część tych czynności samodzielnie (np. myje sobie zęby, wiąże buty, ubiera się, utrzymuje kontakty z rówieśnikami), to PZON odbiera pkt 7 w orzeczeniu o niepełnosprawności. Orzeczenie potwierdza niepełnosprawność, ale nie wynika z niego niesamodzielność.

Przepisy upokorzyły stopień znaczny. Osoby niepełnosprawne symulują na komisjach orzeczniczych
18 cze 2026

Na czym polega to upokorzenie? Do mieszkania osoby niepełnosprawnej przychodzi komisja z WZON. Chodzi o świadczenie wspierające. Nawet 4353 zł miesięcznie. Osoba niewidoma będzie sprawdzana co do samodzielności w swoim mieszkaniu (określenie poziomu potrzeby wsparcia). Doskonale wie jak otworzyć drzwi (mieszka w tym mieszkaniu od urodzenia - 45 lat). Ale specjalnie nie wykonuje płynnie tej czynności. Wie, że jeżeli ją wykona to komisja natychmiast to wykorzysta do przyznania jej mniejszej liczby punktów.

pokaż więcej
Proszę czekać...