Jak zabezpieczyć wykonanie zawieranej umowy?

M. Szulikowski i Partnerzy Kancelaria Prawna
tel./fax: +48 (22) 635 46 00
rozwiń więcej
Jak zabezpieczyć wykonanie umowy? Fot. Fotolia / Fotolia / Fotolia
Zastrzeżenie kary umownej, odsetek, czy zadatku może być wygodnym sposobem na zabezpieczenie wykonania umowy. Co warto wiedzieć o dodatkowych zastrzeżeniach umownych?

Gdy zawieramy umowę, na której wykonaniu bardzo nam zależy, dobrze jest odpowiednio zabezpieczyć się, aby umowa została wykonana również przez drugą stronę. Pomocne w tym mogą okazać się odpowiednie postanowienia zawarte w umowie.

Kara umowna

Jednym z takich postanowień jest zastrzeżenie kary umownej. Zastrzega się ją na wypadek niewykonania, nienależytego wykonania bądź wskazanych, konkretnych uchybień przy wykonywaniu zobowiązania niepieniężnego. Kara umowna ma najczęściej postać sankcji pieniężnej. Określić ją można przez podanie konkretnej kwoty, jaką naruszający zobowiązanie będzie musiał zapłacić lub jako procent wartości świadczenia wynikającego z umowy. W przypadku zwłoki w wykonaniu zobowiązania, wysokość kary umownej można określić jako iloczyn określonej kwoty oraz ilości dni zwłoki.

Kara umowna należy się wierzycielowi niezależnie od tego, czy poniósł szkodę w wyniku niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania przez kontrahenta i niezależnie od jej ewentualnej wysokości. Jednakże w przypadku wystąpienia po stronie wierzyciela szkody, której kara umowna nie pokryje (wysokość szkody przekracza wysokość zastrzeżonej kary umownej), wierzyciel nie będzie mógł domagać się odszkodowania ponad zastrzeżoną karę umowną. W takich sytuacjach pomocna może okazać się dodatkowa klauzula umowna, której treścią jest umożliwienie wierzycielowi wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym na zasadach ogólnych, wynikających z ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, dalej „Kodeks cywilny”), mimo zastrzeżenia kary umownej. Jeśli taka klauzula zostanie w umowie zamieszczona, wówczas wierzyciel będzie mógł dochodzić odszkodowania przekraczającego wysokość kary umownej.

Zobacz: Kara umowna w umowie o dzieło

Odsetki

Wykonanie zobowiązań pieniężnych nie może być zabezpieczane przez zastrzeżenie kary umownej. W razie opóźnienia w ich wykonaniu przysługują odsetki, niezależnie od tego, czy opóźnienie było zawinione czy też nie oraz niezależnie od tego, czy wierzyciel poniósł szkodę. Stopa procentowa odsetek jest ustawowo określona (obecnie 13 % w stosunku rocznym), w umowie można jednak zastrzec wyższe odsetki. Nie mogą one jednak przewyższać odsetek maksymalnych (obecnie 24 % w stosunku rocznym).

Zadatek

Innym sposobem zabezpieczenia wykonania umowy jest zadatek, który jedna strona umowy daje drugiej przy zawarciu umowy. Z instytucji tej można skorzystać zarówno w wypadku świadczenia pieniężnego, jak i niepieniężnego. Zadatek najczęściej stanowi określoną kwotę pieniężną. W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju, w razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała. Jeśli zaliczenie zadatku na poczet świadczenia jest niemożliwe, zostaje on zwrócony. Natomiast, w przypadku niewykonania umowy przez jedną ze stron, druga strona umowy może bez wyznaczania terminu dodatkowego, odstąpić od umowy. Wówczas zatrzymuje ona zadatek,  a jeżeli to ona dała zadatek, może domagać się jego dwukrotnej wartości. Zadatek musi być zwrócony w razie rozwiązania umowy, albo jej niewykonania z powodu, za który żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności lub obie strony ją ponoszą.

Zobacz: Zadatek a zaliczka

Kaucja

Inną formą zabezpieczającą należyte wykonanie zobowiązania jest kaucja. Nie została ona uregulowana przepisami prawnymi, można ją jednak wprowadzić do umowy dzięki zasadzie swobody umów. Kaucja polega na wpłacie przez jedną ze stron umowy określonej sumy pieniężnej, która nie stanowi zaliczki na poczet zobowiązania. Ze względu na brak regulacji ustawowych, w umowie należy określić dokładnie zasady dotyczące wpłaty kaucji, jej przechowywania oraz zwrotu, a także sposobu, w jaki zabezpiecza ona roszczenie. Kaucja bardzo często pojawia się w umowach najmu i wówczas może ona zabezpieczać roszczenia właściciela wynajmowanego lokalu m. in. z tytułu zapłaty czynszu lub szkód wyrządzonych przez najemcę w lokalu.

Na koniec warto zaznaczyć, że nawet w braku wymienionych wyżej klauzul umownych w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przysługuje wierzycielowi odszkodowanie za wynikłą z tego szkodę na zasadach ogólnych, wynikających z Kodeksu cywilnego.

Zobacz: Czy wynajmujący musi zwrócić kaucję zabezpieczającą?

Podsumowanie

Podsumowując, zawierając umowę warto pamiętać o powyżej wskazanych klauzulach, które będą mobilizować kontrahenta do jej należytego wykonania. Służyć może temu zadatek lub kaucja, a w przypadku zobowiązań niepieniężnych – kara umowna. Jeżeli oczekiwane świadczenie ma charakter pieniężny, można zastrzec odsetki wyższe, niż przewidziane w ustawie, jednak nieprzewyższające odsetek maksymalnych. Widząc powyższe klauzule w umowie, nasz kontrahent będzie miał większą świadomość konsekwencji niewykonania bądź nienależytego wykonania przez niego zobowiązania, co powinno oczywiście wpłynąć pozytywnie na łączący strony stosunek umowny.

Prawo
Rząd szykuje zmiany w emeryturach – grupa pracowników popracuje do 70 roku życia
01 maja 2025

Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad projektem zmian w przepisach, które mają wydłużyć maksymalny wiek pełnienia funkcji przez komorników sądowych oraz ich asesorów. Zgodnie z planowanymi regulacjami, osoby wykonujące te zawody miałyby obowiązek pozostawać aktywne zawodowo nawet do 70. roku życia.

Prawne ryzyka używania AI przez pracowników. Odpowiedzialność pracodawcy wobec osób trzecich. Prawo pracy, prawo autorskie, ochrona danych poufnych i osobowych
30 kwi 2025

Sztuczna inteligencja (AI) stanowi dużą pomoc w pracy, ułatwiając ją i przyspieszając w znacznym stopniu. Zdają sobie z tego sprawę zarówno pracodawcy, jak i pracownicy. Tak jednak ze strony pracodawców lub potencjalnych pracodawców wobec pracowników lub kandydatów, jak po ze strony pracowników, nieodpowiedzialne korzystania z AI może rodzić określone ryzyka prawne, które możemy ocenić przez pryzmat prawa pracy. Świadomość tych ryzyk jest ważna pod kątem znalezienia rozwiązań przed nimi zabezpieczających w sytuacji w której prawo powszechne takiego zabezpieczenia nie przewiduje.

Zmiana miejsca głosowania. Wybory 2025. Jak zagłosować w innym obwodzie?
30 kwi 2025

Zmiana miejsca głosowania w wyborach na Prezydenta RP w dniu 18 maja 2025 r. jest możliwa. Co zrobić, aby zagłosować w obwodzie poza stałym miejscem zamieszkania? Niezbędne jest zaświadczenie o zmianie miejsca głosowania.

Ostatni dzień na rozliczenie PIT 2024 Sprawdź, co musisz zrobić, zanim system zamknie dostęp
30 kwi 2025

Ministerstwo Finansów przypomina: 30 kwietnia mija termin składania zeznań podatkowych za 2024 rok. Ponad 8 milionów Polaków skorzystało już z usługi Twój e-PIT. Sprawdź, co zrobić, by nie zapłacić kary, jak uniknąć błędów i co grozi za brak reakcji.

Specustawa o przeliczeniu emerytur: Bez wniosku, bez wyrównania i bez waloryzacji. I dopiero od połowy 2026 r.
30 kwi 2025

Specustawa: ZUS załatwi sam ponowne przeliczenie emerytur. Bez wniosku, bez wyrównania i bez waloryzacji. I niestety dopiero od połowy 2026 r.

Artur Bartoszewicz – partia, program, wiek, zawód, wykształcenie [Kandydat na Prezydenta RP 2025]
30 kwi 2025

Artur Bartoszewicz – czy należy do partii politycznej? Przedstawiamy program wyborczy kandydata na Prezydenta RP w 2025 roku, wiek, zawód oraz wykształcenie. Sprawdź pełną listę kandydatów w wyborach 2025 r. i wyniki najnowszego sondażu.

Kamery nasobne dla ratowników medycznych a RODO [Ochrona danych osobowych]
30 kwi 2025

Z pewnością zgodzicie się że ratownicy medyczni są bardzo często narażeni na brutalne ataki ze strony agresywnych pacjentów. Coraz głośniej mówi się o wprowadzeniu kamer nasobnych dla ratowników medycznych. Co na to przepisy RODO i Konstytucja?

Koniec z wypłacaniem przez pracodawcę 140 zł, za okulary które kosztowały 900 zł i limitowaniem częstotliwości refundacji? Nareszcie jest decyzja A. Dziemianowicz-Bąk
01 maja 2025

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, przedstawiło swoje stanowisko w sprawie uregulowania minimalnej kwoty refundacji okularów (lub soczewek kontaktowych) korygujących wzrok dla osób pracujących przy komputerze oraz częstotliwości przysługiwania tegoż dofinansowania od pracodawcy. Wynika ono z odpowiedzi na interpelację poselską nr 4813 posłanki Marta Stożek, z dnia 12 września 2024 r.

Praca w majówkę. Czy należy się dodatek?
30 kwi 2025

Zbliżają się 3 ważne dni w roku 2025: 1 maja, 2 maja, 3 maja. Niektórzy w tym czasie pracują. Czy zatem za pracę w majówkę należy się dodatek pieniężny czy inna rekompensata?

Kto nowym papieżem? Media kreują „papabile”, a Kościół przygotowuje się do konklawe 2025
30 kwi 2025

7 maja rozpoczyna się konklawe, które wybierze nowego papieża. Papież Franciszek niestety już nie żyje, a świat katolicki z napięciem śledzi możliwych następców. Media już teraz lansują swoich faworytów – tzw. papabili. Kim są kandydaci na nowego papieża? Jakie poglądy reprezentują? Czy Kościół czeka kontynuacja, czy radykalna zmiana?

pokaż więcej
Proszę czekać...