Kamery nasobne dla ratowników medycznych a RODO [Ochrona danych osobowych]

• Ataki na ratowników medycznych a kamery nasobne
• Kamery nasobne a RODO
• Kiedy można ograniczać prawa jednostki?
• Ocena skutków dla ochrony danych
• Kamery nasobne dla ratowników medycznych zgodne z RODO i Konstytucją?

Ataki na ratowników medycznych a kamery nasobne

Ataki na ratowników medycznych, w tym agresja fizyczna i słowna, są poważnym problemem w Polsce. Według statystyk rocznie dochodzi do nawet 350 tysięcy ataków na ratowników. W 2024 roku ratownicy sami wzywali pomoc medyczną około 3080 razy. Jak powiedział rzecznik Polskiego Towarzystwa Ratowników Medycznych, rocznie ratownicy wyjeżdżają do 3,5 mln interwencji, a nawet od 10 do 15 procent z nich kończy się agresją skierowaną przeciwko służbom.

Wszyscy mamy jeszcze w pamięci atak ze stycznia tego roku, gdzie w Siedlcach zginął ratownik medyczny – został on zabity przez pacjenta w trakcie udzielania mu pomocy. To tragiczne zdarzenie wywołało dyskusję na temat tego, w jaki sposób zapewnić ratownikom medycznym bezpieczeństwo w trakcie dyżurów.

Coraz głośniej mówi się o wprowadzeniu kamer nasobnych dla ratowników medycznych. Kamery nasobne mają poprawić bezpieczeństwo ratowników w czasie interwencji, zwłaszcza w sytuacjach zagrożenia ich zdrowia a często nawet życia. Jednak ich stosowanie wiąże się z rejestracją danych osobowych – w tym danych szczególnych kategorii, takich jak informacje o stanie zdrowia pacjentów.

Kamery nasobne a RODO

To oznacza, że administrator danych osobowych musi spełnić określone wymogi wynikające z RODO, Konstytucji RP oraz Karty Praw Podstawowych UE. Kamerki nasobne a więc monitoring audiowizyjny w tak wrażliwym środowisku, jakim jest ratownictwo medyczne, może naruszać prywatność pacjentów, osób trzecich, a także samych ratowników – dlatego jego wdrożenie wymaga szczególnej rozwagi, oceny skutków dla ochrony danych oraz prawidłowego wyważenia praw jednostki i interesu publicznego.

Musimy pamiętać że monitoring audiowizyjny ratowników medycznych to nie tylko narzędzie ochrony, ale również potencjalnie głęboka ingerencja w prawo do prywatności. Na potrzebę ostrożnego podejścia zwrócił uwagę Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, który skierował w tej sprawie oficjalne wystąpienie do Minister Zdrowia. Krajowa Sekcja Pogotowia Ratunkowego i Ratownictwa Medycznego NSZZ „Solidarność” w piśmie do UODO również wskazała, że zastosowanie kamer narusza konstytucyjne prawa pracowników i pacjentów.

Musimy pamiętać o tym, iż zgodnie z RODO, dane osobowe dotyczące zdrowia należą do szczególnych kategorii danych. Ich przetwarzanie jest dopuszczalne m.in. na podstawie:

• art. 6 ust. 1 lit. c i e w zw. z art. 6 ust. 3 RODO – obowiązek prawny lub zadania realizowane w interesie publicznym,
• art. 9 ust. 2 i 3 RODO – w tym przypadku: zapewnienie opieki zdrowotnej, bezpieczeństwa publicznego lub obrony roszczeń.

To jednak nie wszystko, ponieważ nawet jeśli przetwarzanie jest uzasadnione to administrator danych osobowych(ADO) musi zapewnić, że rozwiązanie jest konieczne, proporcjonalne i zgodne z Konstytucją RP oraz Kartą Praw Podstawowych UE.

Kiedy można ograniczać prawa jednostki?

Konstytucja RP jasno określa warunki ograniczenia praw jednostki:

• art. 31 ust. 3 – ograniczenia mogą być wprowadzane tylko wtedy, gdy są konieczne i proporcjonalne,
• art. 51 ust. 2 i 5 – ochrona danych osobowych, w tym obowiązek ustawowego określenia zasad ich gromadzenia i przetwarzania,
• art. 30 – nakaz poszanowania godności człowieka.

Z kolei Karta Praw Podstawowych UE (art. 7 i 8) chroni prawo do prywatności i ochrony danych osobowych, które mogą być ograniczone wyłącznie wtedy, gdy jest to niezbędne i służy realizacji uzasadnionego interesu publicznego. To jednak nadal nie koniec wytycznych, ponieważ każde planowane rozwiązanie prawne w zakresie monitoringu audiowizyjnego powinno być poprzedzone oceną skutków dla ochrony danych (DPIA) zgodnie z art. 35 RODO.

Ocena skutków dla ochrony danych

Ocena skutków dla ochrony danych (DPIA) pozwala:

• opisać procesy przetwarzania danych osobowych,
• ocenić ich konieczność i proporcjonalność,
• oszacować ryzyko dla praw i wolności osób fizycznych.

Zgodnie z art. 35 ust. 10 RODO, przeprowadzenie DPIA jest szczególnie istotne w procesie legislacyjnym.

Zgodzicie się zapewne że monitoring podczas działań ratowniczych może ujawniać dane osobowe dotyczące zdrowia, sytuacje domowe, rodzinne, emocjonalne – bardzo często w trudnych okolicznościach. Musimy pamiętać zawsze o tym iż ochrona godności pacjenta wynika zarówno z ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, jak i z przepisów Konstytucji RP. Po drugiej stronie mamy ratownika medycznego, który jako pracownik również ma prawo do prywatności oraz ochrony danych osobowych – gwarantowane m.in. przez Kodeks pracy, ale ma również prawo do własnego bezpieczeństwa. Wprowadzenie kamer nasobnych musi więc uwzględniać wyważenie interesu publicznego jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa interwencji z prawem do ochrony danych osobowych i prawem do prywatności.

Kamery nasobne dla ratowników medycznych zgodne z RODO i Konstytucją?

Monitoring audiowizyjny przy pracy ratowników medycznych może być wprowadzany wyłącznie wtedy, gdy inne, mniej inwazyjne metody zapewniania bezpieczeństwa pacjentom i pracownikom medycznym są niewystarczające. Konieczne jest również zapewnienie wysokich standardów bezpieczeństwa danych w związku z wykorzystywaniem urządzeń monitorujących. To niewątpliwie bardzo trudne zadanie lecz bez tego trudno będzie uznać takie rozwiązanie za zgodne z przepisami RODO i Konstytucji.