Obowiązek instalacji czujników dymu i czadu w nowych budynkach. Kiedy obejmie wcześniej oddane do użytku mieszkania i lokale?

Paweł Huczko
rozwiń więcej
Obowiązek instalacji czujki dymu i czujki czadu w mieszkaniach i budynkach - rozporządzenie MSWiA / MSWiA: Obowiązek montażu czujnika dymu i czadu także w mieszkaniach. Od kiedy? Nowe rozporządzenie już w Dzienniku Ustaw - wchodzi w życie 23 grudnia 2024 r. / Dziennik Ustaw

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 listopada 2024 r. zmieniło rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Zgodnie z nowymi przepisami wprowadzony zostaje obowiązek montażu w mieszkaniach przynajmniej jednej czujki dymu a także czujki czadu w pomieszczeniach, gdzie odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego. Ta nowelizacja weszła w życie 23 grudnia 2024 r. i od tego dnia istnieje obowiązek montażu autonomicznych czujek dymu i autonomicznych czujek tlenku węgla w nowo wznoszonych budynkach mieszkalnych (czyli mieszkaniach lub pomieszczeniach mieszkalnych przeznaczonych do świadczenia usług hotelarskich). W pozostałych budynkach nowy obowiązek montażu czujek zacznie obowiązywać później – od 2026 r. (budynki handlowe, produkcyjne, magazynowe i hotelowe) i od 2030 r. (już istniejące mieszkania).

rozwiń >

Dlaczego trzeba było zmienić przepisy przeciwpożarowe

Chodzi o nowelizację rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2023 r. poz. 822). 
Nowelizacja ta została opublikowana 22 listopada 2024 r. w Dzienniku Ustaw, poz. 1716.

Zdaniem MSWiA nowelizacja ww. rozporządzenia ma na celu poprawę poziomu ochrony przeciwpożarowej w kraju przez wprowadzenie rozwiązań, które powinny spowodować zmniejszenie:
1) liczby osób poszkodowanych w czasie pożarów oraz zdarzeń związanych z uwolnieniem tlenku węgla;
2) skutków pożarów w wielkopowierzchniowych budynkach handlowych, produkcyjnych i magazynowych.

MSWiA zwraca uwagę, że Każdego roku w Polsce w pożarach budynków lub innych obiektów budowlanych śmierć ponosi średnio 455 osób. Wartość ta utrzymuje się pomimo spadku ogólnej liczby pożarów. 
Analizując dane Państwowej Straży Pożarnej stwierdzono m.in., że:
1) około 80% ofiar śmiertelnych notowane jest w pożarach budynków mieszkalnych,
2) do tragicznych skutków pożarów najczęściej dochodzi w sezonie grzewczym,
3) najliczniejszą grupę ofiar śmiertelnych w pożarach (około 50%) stanowią osoby powyżej 55 roku życia,
3) istotny odsetek pożarów występuje w nocy. 

Celem nowych przepisów jest wprowadzenie rozwiązań umożliwiających wczesne wykrycie pożaru oraz skuteczne zaalarmowanie mieszkańców o zagrożeniu (działających również w porze nocnej, w trakcie snu).

Czujki dymu i czujki czadu ratują życie

Autonomiczne czujki dymu, dostępne na rynku krajowym od co najmniej dwóch dekad, charakteryzują się konstrukcją i cechami funkcjonalnymi umożliwiającymi ich samodzielny montaż i uruchomienie. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz podległe mu służby, a także organizacje pozarządowe oraz media, promują stosowanie tych urządzeń już od ponad dekady, podkreślając ich znaczenie dla bezpieczeństwa.

Obecnie używanie autonomicznych czujek dymu w Polsce jest dobrowolne, tymczasem obowiązek stosowania tych urządzeń w budownictwie mieszkalnym istnieje w wielu krajach, np. w Anglii, Austrii, Czechach, Estonii, Francji, Niemczech, Szkocji oraz Szwecji. Cykliczna edukacja społeczeństwa w połączeniu ze stosowaniem czujek w mieszkaniach przyczyniła się w tych państwach do wyraźnego spadku liczby ofiar śmiertelnych w pożarach (o 15-30%).

MSWiA zauważyło, że w pożarach ujawnionych w Polsce w ostatnich latach przez „instalacje wykrywania”, w tym autonomiczne czujki dymu, nie odnotowywano ofiar wśród użytkowników budynków mieszkalnych. Urządzenia te charakteryzują się wysoką skutecznością ostrzegania o zagrożeniu i umożliwiają podjęcie ewakuacji (niejednokrotnie całego budynku mieszkalnego), jeszcze przed przybyciem służb ratowniczych.

Ponadto MSWiA wskazuje, że w zdarzeniach związanych z emisją tlenku węgla (czadu), przy których działania ratownicze prowadziły lub asystowały siły krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, każdego roku jest poszkodowanych od kilkuset do blisko dwóch tysięcy osób, a kilkadziesiąt z nich traci życie. 

Do zatruć najczęściej dochodzi w okresie grzewczym. Takie zdarzenia związane są głównie z nieprawidłowym działaniem urządzeń grzewczych lub ich wyposażenia (np. pieców, kotłów, podgrzewaczy wody, kominków), a także z niesprawnością przewodów kominowych (wentylacyjnych, spalinowych i dymowych). Około 6% ofiar śmiertelnych to dzieci, a w ogólnej liczbie poszkodowanych grupa najmłodszych to około 27%. 

W realiach krajowych nadal wykorzystywana jest w lokalach mieszkalnych i użytkowych znaczna liczba urządzeń grzewczych spalających paliwa, które w pewnych warunkach mogą powodować emisję tlenku węgla w niebezpiecznych ilościach. 

Obowiązek instalacji czujki dymu

Omawiana nowelizacja w w rozdziale 6 zmienianego rozporządzenia dodaje § 28a, w którego ust. 1 określono nowy obowiązek wyposażenia lokalu mieszkalnego, a także pomieszczenia mieszkalnego lub jednostki mieszkalnej, w których są świadczone usługi hotelarskie, w co najmniej jedną autonomiczną czujkę dymu spełniającą wymagania Polskiej Normy PN-EN 14604 Autonomiczne czujki dymu.

Wprowadzenie tego przepisu ma na celu zapewnienie właściwych warunków bezpieczeństwa w budynkach, w których ludzie mieszkają i przebywają w porze nocnej. Jego stosowanie powinno w konsekwencji spowodować zmniejszenie liczby ofiar śmiertelnych i rannych w pożarach.

W § 28a ust. 2 wyłączono z tego obowiązku części budynku objęte ochroną przez system sygnalizacji pożarowej, który zapewnia co najmniej równorzędny poziom bezpieczeństwa pożarowego.

Obowiązek instalacji czujki tlenku węgla (czadu)

W § 28a ust. 3 zmienianego rozporządzenia określono nowy obowiązek wyposażenia pomieszczenia, w którym odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego i które wchodzi w skład lokalu mieszkalnego lub lokalu użytkowego przeznaczonego na pobyt ludzi, znajdującego się w strefie pożarowej zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia życia ludzi ZL, w co najmniej jedną autonomiczną czujkę tlenku węgla, spełniającą wymagania Polskiej Normy PN-EN 50291-1 Wykrywacze gazu - Urządzenia elektryczne do wykrywania tlenku węgla w pomieszczeniach domowych - Część 1: Metody badań i wymagania eksploatacyjne

Przepis § 28a ust. 4 wyłącza natomiast obowiązek stosowania autonomicznych czujek tlenku węgla w pomieszczeniach, w których:
a) proces spalania odbywa się w urządzeniu z zamkniętą komorą spalania (odizolowaną od tego pomieszczenia);
b) spalanie ma miejsce w zasilanym paliwem gazowym urządzeniu przeznaczonym do przygotowania posiłków.

Przy stosowaniu elementarnych zasad bezpiecznego użytkowania wskazanych powyżej urządzeń zagrożenie związane z zatruciem tlenkiem węgla jest ograniczone.

Jak wybrać czujkę czadu? Jakie wady mogą mieć czujniki tlenku węgla?

Inspekcja Handlowa informuje, że przy wyborze czujnika czadu trzeba sprawdzić, czy na produkcie są: 
a) nazwa i adres producenta (w tym importera) lub dystrybutora oraz 
b) dane identyfikujące produkt
– ułatwi to dochodzenie praw konsumenta w razie potrzeby (np. awarii lub niesprawności czujnika). 

Trzeba też sprawdzić oznaczenie typu czujnika: 
typ A – emituje alarm wizualny i dźwiękowy, a także może doprowadzić do uruchomienia wentylacji, 
typ B – emituje tylko alarm wizualny i dźwiękowy.

Jak informuje Inspekcja Handlowa, każdy czujnik tlenku węgla powinien mieć wskaźniki optyczne, które muszą być: w odpowiednim kolorze, z opisaną funkcją, widoczne po zainstalowaniu urządzenia w pozycji roboczej, zsynchronizowane z alarmem dźwiękowym. 
Przykładowo: 
Zasilanie - świeci się dioda zielona, 
Alarm - świeci się dioda czerwona, 
Błąd - świeci się dioda żółta.

Każdy kto zauważy nieprawidłowości produktu powinien poinformować o tym producenta lub importera (dystrybutora) oraz Inspekcję Handlową w danym województwie.

Od sierpnia do września 2024 r. 5 wojewódzkich inspektoratów Inspekcji Handlowej w Krakowie, Lublinie, Rzeszowie, Warszawie i Wrocławiu sprawdziło oznakowanie 12 modeli czujników tlenku węgla, czyli czadu. Dodatkowo eksperci w laboratorium sprawdzili parametry wpływające na bezpieczeństwo użytkowników, szczególnie czas reakcji alarmowej po wykryciu czadu. 2 modele miały wady konstrukcyjne oraz braki w oznakowaniu, np. w instrukcji. 3 kolejne modele – braki w oznakowaniu.

W szczególności sprawdzono, czy:
-  przy wysokim stężeniu czadu alarm (300 ppm) uruchamia się wystarczająco szybko, tj. po 3 minutach, 
- diody wysyłające sygnały wizualne działają poprawnie – w zakresie wybranych punktów normy PN-EN 50291-1:2018-06/AC:2021-03 Wykrywacze gazu. Urządzenia elektryczne do wykrywania tlenku węgla w pomieszczeniach domowych. Część 1: Metody badań i wymagania eksploatacyjne. 

Wady w tym zakresie wykryto w 2 z 12 modeli czujników. 
1 model – brak wskaźnika sygnalizującego usterkę urządzenia i oznaczeń wskaźników wizualnych na czujniku, niepoprawna sygnalizacja niskiego poziomu baterii, niepoprawny czas reakcji alarmowej po wykryciu tlenku węgla. 
1 model – niepoprawny czas reakcji alarmowej po wykryciu czadu.

Ponadto Inspekcja Handlowa stwierdziła:
- brak lub niepełne ostrzeżenia i oznaczenia bezpośrednio na urządzeniu oraz jego opakowaniu, w tym brak danych przedsiębiorcy wprowadzającego produkt na rynek, numeru modelu, numeru normy, typu urządzenia, daty produkcji, maksymalnego zużycia mocy, typu i wielkości wskazanych baterii, opisów słownych dla symboli, niekompletna instrukcja użytkowania. 
4 modele miały nieprawidłowości w obu zakresach, 1 model – w zakresie oznaczeń na produkcie. 

Efekt: Konsument nie jest wystarczająco poinformowany o sposobie użytkowania produktu i może robić to w nieodpowiedni sposób.

Obowiązek oznakowania miejsc połączenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego ze ścianą zewnętrzną oraz z dachem

Ponadto w § 4 ust. 2 zmienianego rozporządzenia (określającego obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej m.in. właścicieli budynków) dodano pkt 6, wprowadzający obowiązek oznakowania w budynkach handlowych, produkcyjnych oraz magazynowych miejsc połączenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego ze ścianą zewnętrzną oraz z dachem. Obowiązek ten będzie dotyczył przedmiotowych budynków, w przypadku gdy ściana oddzielenia przeciwpożarowego oddziela strefy pożarowe o powierzchni co najmniej 2000 m2 każda, a ściany zewnętrzne co najmniej jednej strefy pożarowej wykonane są z materiałów palnych lub w co najmniej jednej strefie pożarowej gęstość obciążenia ogniowego przekracza 1000 MJ/m2. Każdorazowo będzie on realizowany poprzez oznakowanie budynku w sposób:
- określony w załączniku do rozporządzenia (przewidziano w nim zastosowanie pasa koloru czerwonego lub znaku przedstawiającego schematycznie ścianę oddzielenia przeciwpożarowego) albo
- uzgodniony z właściwym miejscowo komendantem powiatowym (miejskim) Państwowej Straży Pożarnej. 

Zdaniem MSWiA wprowadzenie tego rozwiązania przyczyni się do poprawy skuteczności działań gaśniczych oraz bezpieczeństwa strażaków, a także ograniczenia szkód popożarowych.

Od kiedy trzeba stosować nowe obowiązki

Na podstawie § 3 omawianego rozporządzenia nowelizującego, wejdzie ono w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, czyli 23 grudnia 2024 r. I od tego dnia trzeba montować autonomiczne czujki dymu i autonomiczne czujki tlenku węgla (czadu) w nowo wznoszonych budynkach mieszkalnych oraz nowych pomieszczeniach mieszkalnych lub nowych jednostkach mieszkalnych przeznaczonych do świadczenia usług hotelarskich.

Ale w § 2 projektowanego rozporządzenia określono przepisy przejściowe. Zgodnie z tymi przepisami:

1) W przypadku lokali mieszkalnych oraz wchodzących w skład lokali mieszkalnych pomieszczeń, w którym odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego, użytkowanych jako takie lokale lub pomieszczenia w dniu wejścia w życie omawianego rozporządzenia, wymagania określone w § 28a (obowiązek montażu czujek dymu i czadu) obowiązywać mają od dnia 1 stycznia 2030 r.

2) W przypadku pomieszczeń mieszkalnych i jednostek mieszkalnych, w których (już teraz - przed dniem wejścia w życie omawianego rozporządzenia) są świadczone usługi hotelarskie (tj. związanych z krótkotrwałym, ogólnie dostępnym wynajmowaniem domów, mieszkań, pokoi, miejsc noclegowych etc.), a także wchodzących w skład lokali użytkowych pomieszczeń, w których odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego, użytkowanych jako takie pomieszczenia lub jednostki w dniu wejścia w życie rozporządzenia, przewiduje się okres przejściowy na wprowadzenie obowiązków określonych w § 28a – czyli obowiązek montażu czujek dymu i czadu będzie istniał od dnia 30 czerwca 2026 r. 

3) W budynkach handlowych, produkcyjnych oraz magazynowych, dla których przed wejściem w życie rozporządzenia (czyli przed 23 grudnia 2024 r.) wydano decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie albo został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów z zakresu ochrony przeciwpożarowej albo zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonania robót budowlanych, wymagania, o których mowa w nowym § 4 ust. 2 pkt 6 (tj. Obowiązek oznakowania miejsc połączenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego ze ścianą zewnętrzną oraz z dachem), obowiązywać mają od dnia 1 stycznia 2026 r.

W pozostałych przypadkach wymagania określone w nowych przepisach § 4 ust. 2 pkt 6 oraz § 28a należy spełnić po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia rozporządzenia (tj. 23 grudnia 2024 r.). Czyli - w szczególności - już od 23 grudnia 2024 r. trzeba wypełnić obowiązki dotyczące instalowania autonomicznych czujek dymu i autonomicznych czujek tlenku węgla w nowo wznoszonych budynkach mieszkalnych oraz nowych pomieszczeniach mieszkalne lub nowych jednostkach mieszkalnych przeznaczonych do świadczenia usług hotelarskich.

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 listopada 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów - Dz.U. poz. 1716. Rozporządzenie to weszło w życie 23 grudnia 2024 r.

Źródło: Projekt rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zmieniającego rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów

Prawo
Rewolucja w urlopach: im więcej dzieci (i to nie tylko własnych) – tym więcej dni wolnych, a dla pracodawców, którzy nie będą się stosować – 30 tys. zł kary
03 maja 2025

Na 1 dziecko – 2 dni wolnego, na 2 dzieci – 3 dni wolnego, na 3 dzieci – 4 dni wolnego, a na 4 i więcej – 5 dni wolnego, z zachowaniem prawa do pełnego wynagrodzenia, a za odmowę zwolnienia od pracy w ramach ww. puli – 30 tys. zł kary dla pracodawcy. O zmianę art. 188 kodeksu pracy – w dniu 12 kwietnia br., zawnioskowały do Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Rzeczniczka Praw Dziecka i Okręgowa Rada Adwokacka, powołując się m.in. na naruszenie przez ww. przepis konstytucyjnej zasady równości. Czy położy to kres absurdowi tylko 2 dni zwolnienia od pracy na wszystkie dzieci i obojga rodziców?

MRPiPS: nowe rozwiązania na rzecz osób z niepełnosprawnościami i przebudowa modelu orzekania o niepełnosprawności. Termin do 20 maja 2025 r. na składanie dokumentów
02 maja 2025

Rok 2025 jest wyjątkowo obfitujący w zmiany prawa czy też projekty zmian w zakresie uprawnień dla osób z niepełnosprawnościami i ogólnie dla całego systemu orzecznictwa. Ale to nie koniec! Idą kolejne zmiany i to na z góry określone lata: na 2026, 2027 a nawet 2028 r. Perspektywa odległa - to fakt, ale takie działania jak zapowiada resort pracy wymagają długiej perspektywy. Udało się dotrzeć do informacji, z których wynika, że MRPiPS ogłasza program: "Przebudowa modelu orzekania o niepełnosprawności". Co będzie obejmował program, do kogo jest skierowany i co można zyskać?

Znieważenie flagi państwowej – co grozi za obrazę symboli narodowych?
02 maja 2025

Flaga państwowa to jeden z najważniejszych symboli każdego kraju – wyraża tożsamość narodową, suwerenność, a także dumę z historii i wspólnoty obywatelskiej. W Polsce ochrona flagi jest zagwarantowana przepisami prawa, a jej znieważenie jest przestępstwem. Warto więc wiedzieć, czym jest znieważenie flagi Rzeczypospolitej Polskiej, jakie formy może przybrać oraz jakie sankcje grożą za tego rodzaju działanie.

2610,72 zł w maju z ZUS dla prawie 130 tys. osób [NOWE ŚWIADCZENIE]. Dodatkowo wyrównanie od stycznia 2025
03 maja 2025

2610,72 zł w maju z ZUS dla prawie 130 tys. osób. Co istotne osoby, który mają prawo do tego nowe dodatku dostaną również wyrównanie od 1 stycznia 2025 r. Wysokość dodatku wynosiła w styczniu i lutym 2025 r. 2520 zł, a od marca jest to 2610,72 zł. Na konta świadczeniobiorców wpłyną więc w maju spore pieniądze.

Powstaje kompletnie nowa gałąź gospodarki, kompletnie nowy zawód: tylko czy będą chętni [PROJEKT skierowany do stałej komisji]
02 maja 2025

Powstaje kompletnie nowa gałąź gospodarki, kompletnie nowy zawód - podkreśla Łukasz Krasoń. Jednak czy będą chętni na tą specyficzną i wymagającą dużego wysiłku psychicznego i fizycznego pracę?: Nie wiadomo też jak będzie z wynagrodzeniem, a nie wydaje się, żeby byli chętni do tej pracy tylko za minimalną krajową.

Donald Trump spotkał się z Karolem Nawrockim w Gabinecie Owalnym Białego Domu. "You will win"
02 maja 2025

Prezydent Stanów Donald Trump spotkał się w czwartek 1 maja 2025 r. z kandydatem na prezydenta RP Karolem Nawrockim - podał Biały Dom. Nawrocki relacjonował, że D. Trump przepowiadał mu wygraną w wyborach.

7 lat ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności i inne zmiany. Nowelizacja rozporządzenia dot. orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności
02 maja 2025

W dniu 30 kwietnia 2025 r. opublikowano projekt rozporządzenia ministra rodziny, pracy i polityki społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Celem tej nowelizacji jest doprecyzowanie zasad wydawania orzeczeń o niepełnosprawności oraz o stopniu niepełnosprawności, a także wydłużenie okresów ważności tych orzeczeń. Co się dokładnie zmieni i od kiedy?

Grill na balkonie? Uważaj - może kosztować Cię nawet 5 500 zł, a ognisko w ogrodzie - nawet 11 500 zł
02 maja 2025

Można śmiało powiedzieć, że majówka to narodowe święto grilla (a w nieco mniejszym zakresie - również ogniska). Mieszkańcy bloków - z przyczyn oczywistych - mogą zdecydować się wyłącznie na to pierwsze, a posiadacze własnych ogródków - rozniecić nieco większy płomień. Czy jednak takie przyjemności - w obrębie własnych balkonów i ogródków są legalne? Okazuje się, że nie w każdym przypadku, a ich nieroztropnych amatorów, mogą niekiedy spotkać niemiłe konsekwencje.

Rząd szykuje zmiany w emeryturach – grupa pracowników popracuje do 70 roku życia
01 maja 2025

Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad projektem zmian w przepisach, które mają wydłużyć maksymalny wiek pełnienia funkcji przez komorników sądowych oraz ich asesorów. Zgodnie z planowanymi regulacjami, osoby wykonujące te zawody miałyby obowiązek pozostawać aktywne zawodowo nawet do 70. roku życia.

Prawne ryzyka używania AI przez pracowników. Odpowiedzialność pracodawcy wobec osób trzecich. Prawo pracy, prawo autorskie, ochrona danych poufnych i osobowych
30 kwi 2025

Sztuczna inteligencja (AI) stanowi dużą pomoc w pracy, ułatwiając ją i przyspieszając w znacznym stopniu. Zdają sobie z tego sprawę zarówno pracodawcy, jak i pracownicy. Tak jednak ze strony pracodawców lub potencjalnych pracodawców wobec pracowników lub kandydatów, jak po ze strony pracowników, nieodpowiedzialne korzystania z AI może rodzić określone ryzyka prawne, które możemy ocenić przez pryzmat prawa pracy. Świadomość tych ryzyk jest ważna pod kątem znalezienia rozwiązań przed nimi zabezpieczających w sytuacji w której prawo powszechne takiego zabezpieczenia nie przewiduje.

pokaż więcej
Proszę czekać...