Dziura Tuska coraz większa. Czy składka zdrowotna powiększy deficyt budżetowy?

Adam Kuchta
rozwiń więcej
Dziura Tuska coraz większa. Czy składka zdrowotna powiększy deficyt budżetowy? / Jacek Dominski/REPORTER / JACEK DOMINSKI/REPORTER

Obniżka składki zdrowotnej dla przedsiębiorców od 2026 roku staje się faktem – Senat przyjął ustawę bez poprawek, a rząd Donalda Tuska zapowiada pokrycie 4,6 miliarda złotych ubytku z budżetu państwa. Tymczasem deficyt budżetowy rośnie w zastraszającym tempie, już po pierwszym kwartale 2025 roku sięgając 76,3 mld zł. Czy nowelizacja przepisów jeszcze bardziej pogłębi „dziurę Tuska” i zagrozi stabilności finansów publicznych?

rozwiń >

Składka zdrowotna 2026 – kosztowna ulga dla przedsiębiorców?

Senat przegłosował (w środę 23 kwietnia) bez poprawek ustawę obniżającą składkę zdrowotną dla przedsiębiorców od 2026 roku. To rozwiązanie, choć z pozoru korzystne dla około 2,5 mln prowadzących działalność gospodarczą, niesie za sobą poważne konsekwencje dla finansów publicznych.

Według rządu, ubytek wpływów do Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) wynoszący około 4,6 miliarda złotych rocznie, zostanie pokryty z budżetu państwa. Czy oznacza to pogłębienie i tak już rekordowego deficytu?

Reforma składki zdrowotnej – co się zmienia?

Nowelizacja wprowadza dwuelementowy model składki zdrowotnej dla przedsiębiorców. Do określonego progu dochodów ma ona mieć charakter ryczałtowy, natomiast powyżej tej granicy – będzie obliczana procentowo. Zmiany nie obejmą pracowników etatowych ani emerytów – dla tych grup składka pozostaje na poziomie 9%.

Nowe przepisy wejdą w życie od stycznia 2026 roku. W założeniach mają uporządkować kontrowersje, jakie pojawiły się po wdrożeniu Polskiego Ładu w 2022 roku. Jednak ich skutki mogą być poważniejsze, niż zakłada rząd.

Składka zdrowotna a budżet: potrzebne 4,6 mld zł dla NFZ

Obniżka składki zdrowotnej to realne, wielomiliardowe ubytki w budżecie Narodowego Funduszu Zdrowia. Rząd deklaruje, że deficyt zostanie pokryty ze środków budżetowych – Ministerstwo Finansów zapowiada, że odpowiednie kwoty zostaną zabezpieczone m.in. w średniookresowym planie finansowym państwa na lata 2025–2028. Plan zakłada przesunięcia i nowe założenia fiskalne, które mają zrównoważyć wpływ reformy na system ochrony zdrowia.

W tym kontekście rodzi się jednak ważne pytanie: czy budżet państwa udźwignie kolejne obciążenie? Już teraz jego kondycja budzi poważne wątpliwości. Reforma, choć politycznie nośna, może jeszcze bardziej pogłębić nierównowagę finansów publicznych i zmusić rząd do dalszego zaciągania długu lub cięć w innych obszarach.

Deficyt budżetowy 2025 – dziura rośnie w niepokojącym tempie

Dane Ministerstwa Finansów za pierwszy kwartał 2025 roku nie napawają optymizmem. Deficyt budżetowy wyniósł już 76,3 mld zł, co stanowi 26,4% planu na cały rok. Dla porównania, dochody wyniosły zaledwie 118,4 mld zł (spadek o 28 mld zł w porównaniu do 2024 roku), a wydatki osiągnęły poziom 194,7 mld zł, czyli o blisko 24 mld zł więcej niż rok wcześniej.

Taki stan rzeczy oznacza, że tempo zadłużania państwa przyspiesza, a rząd będzie musiał znaleźć dodatkowe środki nie tylko na NFZ, ale też na inne, rosnące potrzeby – w tym obronność czy spłatę zobowiązań PFR.

Ważne

Zgodnie z przyjętą przez rząd ustawą budżetową deficyt budżetu państwa na koniec 2025 r. może wynieść ponad 288 mld zł. A deficyt budżetu po marcu br. wyniósł 76,3 mld zł.

Czy NFZ powinien być finansowany z budżetu?

Obniżenie składki zdrowotnej to zmiana systemowa, która nie tylko obciąża budżet, ale też zmienia strukturę finansowania ochrony zdrowia. Eksperci, tacy jak Wojciech Wiśniewski z Federacji Przedsiębiorców Polskich, ostrzegają: uzależnienie NFZ od budżetu państwa może doprowadzić do wewnętrznej konkurencji o ograniczone środki publiczne.

Dotychczas system działał względnie niezależnie – NFZ operował składkami zdrowotnymi, a nie środkami przyznawanymi politycznie. Teraz ta sytuacja może się w sposób istotny zmienić.

Opinie podzielone: polityczny kompromis czy krok w przepaść?

Nie wszyscy parlamentarzyści przyklasnęli reformie. Obniżkę składki zdrowotnej dla przedsiębiorców Sejm uchwalił 4 kwietnia głosami KO, Polski 2050-TD i PSL-TD. Przeciwko byli posłowie PiS, Lewicy i koła Razem. Konfederacja wstrzymała się od głosu. Przeciwnicy zmian wskazują, że obniżka pogłębi problemy w ochronie zdrowia i może doprowadzić do jeszcze większego kryzysu z dostępnością do usług medycznych.

Wiceminister zdrowia i senatora Lewicy Wojciech Konieczny stwierdził: „To jest według mnie smutny dzień”. W jego ocenie, decyzja ma więcej wspólnego z polityką niż troską o system zdrowia. Podobnego zdania są przedstawiciele środowisk medycznych, m.in. Naczelna Izba Lekarska czy Porozumienie Rezydentów.

Apel do prezydenta i zapowiedź Tuska

Nowelizacja została przyjęta przez Senat, a teraz trafiła na biurko prezydenta Andrzeja Dudy. Ma on 21 dni na jej podpisanie, zawetowanie lub skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku weta, premier Donald Tusk zapowiedział, że temat wróci po wyborach prezydenckich.

Ten ruch pokazuje, że reforma składki zdrowotnej może pełnić rolę karty przetargowej w politycznej grze. Nie musi więc wynikać ze spójnego i długofalowego planu finansowego.

Dziura Tuska: deficyt może przekroczyć 305 mld zł?

Według posła PiS Zbigniewa Kuźmiuka, jeśli obecne tempo utrzyma się, deficyt budżetowy może w 2025 roku przekroczyć nawet 305 miliardów złotych. Tak dramatyczna prognoza to efekt nie tylko mniejszych dochodów, ale też sztywnych wydatków, które państwo musi ponieść – niezależnie od wpływów.

„Załamanie dochodów budżetowych i konieczność realizacji sztywnych wydatków budżetowych, doprowadzi już po wyborach prezydenckich do poważnego kryzysu w finansach publicznych” - napisał Kuźmiuk na swoim koncie na platformie X.

Czy stać nas na taką ulgę dla przedsiębiorców?

Zwolennicy reformy twierdzą, że ulga dla przedsiębiorców jest konieczna, bo porządkuje bałagan po Polskim Ładzie. Przeciwnicy podnoszą, że ulga ta kosztuje zbyt wiele – nie tylko w złotówkach, ale też w utracie niezależności NFZ, w ryzyku ograniczenia finansowania ochrony zdrowia i zwiększającym się uzależnieniu od politycznych decyzji budżetowych.

Obciążenie budżetu państwa o dodatkowe 4,6 mld zł może okazać się punktem zwrotnym. Zwłaszcza że już teraz wykonanie budżetu wskazuje na rosnący deficyt i spadające dochody. W takim kontekście każde dodatkowe obciążenie może mieć nieproporcjonalnie duży wpływ.

Co dalej? Prezydent ma głos

Z jednej strony, przedsiębiorcy mogą odetchnąć z ulgą, bo nowa składka będzie dla nich bardziej korzystna. Z drugiej – obywatele mogą obawiać się cięć w służbie zdrowia czy opóźnień w świadczeniach medycznych, gdy NFZ nie otrzyma w porę potrzebnych środków z budżetu.

Wciąż czekamy na decyzję prezydenta Andrzeja Dudy, ale jedno jest pewne: dyskusja o finansowaniu ochrony zdrowia i odpowiedzialnym zarządzaniu budżetem dopiero się zaczyna. O zawetowanie przepisów zaapelowali do prezydenta m.in. kandydatka Lewicy na prezydenta Magdalena Biejat, kandydat Partii Razem Adam Zandberg, Porozumienie Rezydentów OZZL i Naczelna Izba Lekarska. Argumentują, że obniżenie składki pogorszy sytuację pacjentów i pogłębi kryzys ochrony zdrowia.

Tabela: Deficyt budżetu państwa w latach 2018–2025

Poniżej tabela przedstawiająca wysokość deficytu budżetu państwa w latach 2018–2025. Podane wartości są przybliżone.

Rok

Dochody (mld zł)

Wydatki (mld zł)

Deficyt (mld zł)

2018

380,0

390,5

10,4

2019

400,5

414,3

13,7

2020

419,8

504,8

85,0

2021

494,8

521,2

26,4

2022

504,8

517,4

12,6

2023

574,0

659,6

85,6

2024

623,4

834,3

210,9

2025*

632,6

921,6

289,0

*Dane na 2025 rok są prognozowane zgodnie z ustawą budżetową.​ Źródło: Ministerstwo Finansów (sprawozdania roczne dotyczące wykonania budżetu państwa).

Prawo
Więzi rodzinne w świetle ochrony dóbr osobistych
21 maja 2025

Więzi rodzinne opierają się na emocjach i wspólnie budowanych przez lata relacjach. W sytuacjach konfliktowych – takich jak rozwód, spory o kontakty z dzieckiem czy alimenty – więzi te mogą zostać poważnie naruszone. Warto wtedy pamiętać, że prawo może nas realnie chronić w takich przypadkach. Jak to działa w praktyce?

Do której godziny jest głosowanie na prezydenta?
21 maja 2025

Cząstkowe, orientacyjne wyniki głosowania na Prezydenta Polski w wyborach 2025 r. znane są już w trakcie dnia, w którym wyborcy oddają głosy. Niektórzy niezdecydowani mogą pod ich wpływem zmienić zdanie i wybrać się do komisji wyborczej. Inni ze względu na plan dnia mogą zagłosować tylko późnym wieczorem. Czy zdążą? Do której godziny można głosować?

WIBOR w umowach kredytowych. Czy wyrok TSUE ujednolici orzeczenia polskich sądów? Złotówkowicze będą triumfować jak frankowicze?
21 maja 2025

Czy będzie przełom w sprawach WIBOR? Czy zbliżający wielkimi krokami wyrok TSUE w sprawie polskiej okaże się korzystny dla posiadaczy kredytów złotówkowych opartych o wskaźnik referencyjny WIBOR i czy wpłynie to na ukształtowanie się linii orzeczniczej polskich sądów. Na te pytania odpowiada Wojciech Ostrowski, radca prawny z Kancelarii Rachelski i Wspólnicy.

Świadczenia dla osób z niepełnosprawnościami. Nie wszystkie można łączyć [Przykłady 2025]
21 maja 2025

Czy można pobierać jednocześnie różne zasiłki i dodatki? To ważne zagadnienie dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. Postaramy się pokazać je na kilku ważnych przykładach. W rzeczywistości takich sytuacji jest znacznie więcej.

ZUS: Nadużywanie alkoholu jako przyczyna niezdolności do pracy. Zwolnienie lekarskie z kodem C to brak zasiłku chorobowego przez pierwsze 5 dni
21 maja 2025

W 2024 r. do Rejestru zaświadczeń lekarskich wpłynęło 27,4 mln zaświadczeń chorobowych wystawionych dla ubezpieczonych w ZUS, KRUS i innych organach emerytalno-rentowych. Ze zwolnień tych przynajmniej raz skorzystało 7,7 mln ubezpieczonych w tych instytucjach. Źródłem części z nich było nadużywanie alkoholu - informuje Sebastian Szczurek, regionalny rzecznik prasowy ZUS województwa opolskiego.

Debata Trzaskowski – Nawrocki już w piątek o 20:00. Sześć tematów, jeden pojedynek, jedna decyzja
21 maja 2025

W piątek, 24 maja, punktualnie o godzinie 20:00, oczy całej Polski skierują się na debatę prezydencką pomiędzy Rafałem Trzaskowskim, kandydatem Koalicji Obywatelskiej, a popieranym przez Prawo i Sprawiedliwość Karolem Nawrockim. To jedyne potwierdzone bezpośrednie starcie przed II turą wyborów zaplanowaną na 1 czerwca.

Dodatek za pracę w nocy od 1 czerwca 2025 r.
21 maja 2025

Osoby pracujące w porze nocnej mogą liczyć na dodatek z tego tytułu. Ile będzie wynosił dodatek za pracę w nocy w czerwcu? jak się go oblicza? Czym jest praca w porze nocnej? Za pracę w jakich godzinach przysługuje dodatek?

Czy zachowek po rodzicach przepada?
20 maja 2025

Kto ma prawo do zachowku po rodzicach i od czego zależy jego wysokość? Czy roszczenie o zachowek się przedawnia? Oto najważniejsze przepisy i terminy!

Rozprawa przed TSUE ws. WIBOR-u. Nie będzie przełomu?
20 maja 2025

W dniu 11 czerwca 2025 r. w Luksemburgu odbędzie się rozprawa przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-471/24. Jest to wynik pytań prejudycjalnych skierowanych przez Sąd Okręgowy w Częstochowie, dotyczących interpretacji przepisów prawa unijnego w kontekście kredytów opartych na wskaźniku referencyjnym WIBOR. Pierwsza sprawa w TSUE dotycząca WIBOR-u budzi zrozumiałe zainteresowanie kredytobiorców, prawników i sektora bankowego. Warto jednak rozróżnić realny zakres tej sprawy od medialnych uproszczeń. Nadchodząca rozprawa nie przyniesie jeszcze żadnego rozstrzygnięcia.

Kiedy ostatnia debata prezydencka 2025? Jacek Prusinowski poprowadzi spotkanie
21 maja 2025

Zapowiadana jest ostatnia wielka debata prezydencka przed drugą turą wyborów w 2025 roku. Kiedy odbędzie się debata Karola Nawrockiego i Rafała Trzaskowskiego? Gdzie będzie można obejrzeć debatę? Spotkanie poprowadzi Jacek Prusinowski, dziennikarz SE i Radia Plus.

pokaż więcej
Proszę czekać...