Z dniem 19 maja 2026 roku weszły w życie zmodyfikowane przepisy dotyczące rzeczy znalezionych. Nastąpiło dostosowanie regulacji prawnych do aktualnych realiów. Jakie są najważniejsze zmiany oraz o czym należy pamiętać, będąc znalazcą?
- Obowiązki i prawa znalazcy
- Rzecz znaleziona w budynku publicznym albo środku transportu zbiorowego
- Zadania starosty
Ustawodawca zauważył, iż istnieje potrzeba wyodrębnienia kategorii dokumentów stanowiącymi dane osobowe oraz takich, które umożliwiają dostęp do pomieszczeń, pojazdów i innych zamykanych przedmiotów oraz wskazania odrębnego sposobu postępowania z tego rodzaju rzeczami. Zostały też wyłączone z przepisów ustawy te rzeczy, co do których sposób postępowania w przypadku ich znalezienia został uregulowany w przepisach innych ustaw, w szczególności dowodów osobistych i dokumentów paszportowych.
Obowiązki i prawa znalazcy
Znalazca powinien oddać rzecz znalezioną, jeśli nie wie, do kogo należy lub nie zna miejsca pobytu tej osoby staroście (w miastach na prawach powiatu prezydentowi miasta) właściwemu ze względu na miejsce znalezienia rzeczy. Tak samo znalazca powinien postąpić z dokumentami zawierającymi dane osobowe, chyba że dokument ten zawiera informacje o innym sposobie postępowania w przypadku jego znalezienia np. legitymacja służbowa pracownika urzędu gminy. Nie ma obowiązku oddawania pieniędzy w kwocie nie przekraczającej 5 % minimalnego wynagrodzenia za pracę lub równowartości w walutach obcych – obecnie 240 zł . Wcześniej kwota wynikająca z ustawy wynosiła 100 zł.
Znalazca może się stać właścicielem znalezionej rzeczy najpóźniej w ciągu roku, o ile odbierze ją na wezwanie starosty. W przeciwnym razie właścicielem staje się powiat ( albo gmina w miastach na prawach powiatu ). Do zabytków, materiałów archiwalnych, dokumentów zawierających dane osobowe ani rzeczy umożliwiających dostęp do pomieszczeń, pojazdów i innych zamykanych przedmiotów, w szczególności kluczy, kart dostępu ani pilotów te zasady nie mają zastosowanie.
Rzecz znaleziona w budynku publicznym albo środku transportu zbiorowego
Rozbudowano zasady postępowania dotyczącego rzeczy znalezionych w budynku publicznym, otwartym dla publiczności oraz środku transportu zbiorowego. Należy je oddać zarządcy, który jeśli zna właściciela wzywa go do odbioru, w przeciwnym razie zamieszcza ogłoszenie na swojej stronie internetowej jeśli ją prowadzi. Po upływie 30 dni zarządca przekazuje rzecz staroście.
Zadania starosty
Starosta powinien przyjąć na przechowanie znalezioną rzecz i pieniądze ponad kwotę 240 zł. Starosta może odmówić przyjęcia na przechowanie rzeczy poniżej tej wartości chyba, że ma ona wartość historyczną, naukową lub artystyczną albo zawiera dane osobowe.
Zadaniem starosty jest ustalenie adresu zamieszkania osoby uprawnionej do odbioru rzeczy, a następnie wezwanie jej do tego działania. Gdy jest to niemożliwe dokonuje wezwania poprzez wywieszenia wezwania na tablicy oraz zamieszczenia ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej.
W przypadku znalezienia pieniędzy sporządza się ich opis zawierający liczbę banknotów lub monet, a także ich waluty i nominały oraz wpłaca na rachunek bankowy sum depozytowych. Jeśli są to waluty obce mogą być przechowane w sejfie.
Gdy istnieje podejrzenie, że rzecz znaleziona stanowi zabytek lub materiał archiwalny, starosta w terminie 7 dni zawiadamia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Znalezione dokumenty zawierające dane osobowe lub umożliwiające dostęp do pomieszczeń, pojazdów i innych zamykanych przedmiotów, w szczególności klucze, karty dostępu i piloty które stały się własnością powiatu podlegają protokolarnemu zniszczeniu.