Decyzją z dnia 25 czerwca 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w stwierdziło nieważność decyzji środowiskowej Burmistrza Helu z 2020 roku umożliwiającej budowę centrum zdrowotnego, apartamentowca oraz garażu podziemnego wraz z infrastrukturą towarzyszącą, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. To efekt zaangażowania obrońców przyrody i mieszkańców. Co się wydarzyło?
- Cypel Helski
- Decyzje Burmistrza Helu
- Aktywności na szczeblu lokalnym i międzynarodowym
- Postępowania organów
- Stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej
Cypel Helski
Cypel Helski to wyjątkowe pod względem cech przyrodniczych miejsce będące jednym z trzech europejskich obszarów koncentracji ptaków podczas corocznych migracji. Jest to również obszar zamieszkały przez gatunki tych zwierząt objęte ścisłą ochroną.
Cypel Helski stanowi obszar: Natura 2000, Nadmorskiego Parku Krajobrazowego, Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego „Helski Cypel”, ochrony siedliska przyrodniczego i gatunkowej, mający szczególne znaczenie dla Wspólnoty (Zatoka Pucka i Półwysep Helski) oraz szczególnie zagrożony zalewaniem przez wody morskie.
Decyzje Burmistrza Helu
Mimo tego w roku 2020 Burmistrz Helu wydał na wniosek inwestora decyzje: środowiskową, w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz o wycince 433 drzew. Wśród nich znajdowało się kilka spełniających kryterium przewidziane dla pomników przyrody w tym dąb o obwodzie pnia 310 cm. Decyzja środowiskowa tj. w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia stanowi podstawowy dokument umożliwiającą podjęcia działalności inwestycyjnej na terenie.
Aktywności na szczeblu lokalnym i międzynarodowym
W wakacje 2025 roku mieszkańcy Helu zaobserwowali grodzenie terenu Cypla Helskiego oraz oznaczanie drzew do wycinki. Wraz z przyrodnikami w tym Ogólnopolskim Towarzystwem Ochrony Ptaków podjęli energiczne działania m.in. petycja do władz mające na celu powstrzymanie degradacji przyrody na tym terenie, włączając w to lokalne i ogólnopolskie media.
W listopadzie 2025 roku grupa posłów do Parlamentu Europejskiego wystąpiła z zapytaniem do Komisji Europejskiej w sprawie możliwego naruszenia prawodawstwa Unii w zakresie ochrony środowiska. Z udzielonej odpowiedzi wynika, iż Komisja będzie monitorować sytuację i może podjąć decyzję o wszczęciu odpowiednich działań. Dodatkowo podejmowana są kroki mające na celu wpisanie Cypla Helskiego na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Inicjatywa Społeczna „Ratujmy Cypel Helski” została wyróżniona w plebiscycie Pomorski Sztorm 2026 w kategorii Sztorm Ekologiczny.
Postępowania organów
Na skutek pojawiających się informacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku na początku października 2025 roku wszczęło z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności wszystkich trzech wydanych przez Burmistrza Helu w 2020 roku decyzji oraz postanowiło o wstrzymaniu wykonalności tych decyzji. Działania podjęła również Prokuratura Okręgowa w Gdańsku.
W marcu 2026 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku stwierdziło z urzędu nieważność decyzji Burmistrza Helu o zezwoleniu na usunięciu drzew na działkach pod inwestycję.
Stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej
Prowadzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postępowanie prowadzone z urzędu dotyczące decyzji środowiskowej doprowadziło do wniosku, że Burmistrz Helu, a wcześniej Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku w sposób oczywisty przekroczył granice swobodnego uznania, działając w sposób arbitralny, dowolny, nie mający rzeczowego oparcia w stanie prawnym lub zebranym materiale dowodowym, a w szczególności dokonywał ocen wbrew treści przepisów. Nastąpiło to poprzez przyjęcie, iż zaproponowana inwestycja nie doprowadzi do trwałego zniekształcenia terenu, zmiany stosunków wodnych czy niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obszaru przyrodniczo-krajobrazowego „Helski Cypel”, mimo że na terenie znajdują się miejsca schronienia i przebywania zwierząt w tym podlegających ochronie gatunkowej. Dodatkowo zgodnie z uchwałą Sejmiku Województwa Pomorskiego w sprawie Nadmorskiego Parku Krajobrazowego na tym obszarze obowiązuje co do zasady zakaz realizacji przedsięwzięć mogących niekorzystnie oddziaływać na środowisko w jakimkolwiek zakresie. Tym samym wydanie przez Burmistrza Helu decyzji środowiskowej wyrażających zgodę na przedsięwzięcie nastąpiło z rażącym, oczywistym naruszeniem prawa.