Jak dla seniorów i OzN zmieni się pomoc społeczna od sierpnia 2026? Mówi się o nowym Kodeksie Opieki w Domu

• Jak dla seniorów i OzN zmieni się pomoc społeczna od sierpnia 2026? Mówi się o nowym Kodeksie Opieki w Domu
• Jak dla seniorów i OzN zmieni się pomoc społeczna od sierpnia 2026? Mówi się o nowym Kodeksie Opieki w Domu. Katalog zadań: co tak naprawdę robi opiekun?
• Czas pracy i bezpieczeństwo personelu
• Etyka, kontrola i prywatność użytkownika
• Wyzwania dla samorządów i koszty realizacji

Jak dla seniorów i OzN zmieni się pomoc społeczna od sierpnia 2026? Mówi się o nowym Kodeksie Opieki w Domu

Wejście w życie przepisów dotyczących jakości opieki domowej jest odpowiedzią na rosnące wyzwania demograficzne, przed którymi stoi Polska. W „Przeglądzie strategicznym systemu opieki długoterminowej", przygotowanym m.in. przez Bank Światowy, jednoznacznie wskazano brak standaryzacji jako główne zagrożenie dla bezpieczeństwa osób wymagających wsparcia.

Projekt rozporządzenia wpisuje się w realizację kamienia milowego A70G Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Celem nie jest tylko formalne wypełnienie wymagań unijnych, ale faktyczne zapewnienie dostępu do usług dobrej jakości w każdym zakątku Polski. Projekt stanowi kluczowy element szerszej reformy „Wzrost współczynnika aktywności zawodowej określonych grup poprzez rozwój opieki długoterminowej".

Jak dla seniorów i OzN zmieni się pomoc społeczna od sierpnia 2026? Mówi się o nowym Kodeksie Opieki w Domu. Katalog zadań: co tak naprawdę robi opiekun?

Do tej pory zakres obowiązków opiekuna w domu zależny był często od umów zawartych pomiędzy gminą a podmiotem świadczącym usługi. Projekt wprowadza usystematyzowany katalog działań, podzielony na cztery kluczowe filary życia człowieka:

1. Codzienne potrzeby życiowe: pomoc w samoobsłudze (ubieranie się, higiena), gotowanie posiłków (w tym gorących z diety), sprzątanie mieszkania, zakup produktów niezbędnych do funkcjonowania oraz załatwianie spraw urzędowych i płatnych.
2. Opieka higieniczna: pielęgnacja ciała, kąpiele, toaleta (też w łóżku dla osób leżących), zmiana pieluchomajtek oraz pielęgnacja paznokci. Ważnym aspektem jest tu profilaktyka odleżyn.
3. Pielęgnacja medyczna (według zaleceń): przygotowywanie leków, drobne opatrunki, mierzenie parametrów życiowych takich jak ciśnienie czy temperatura. Tutaj podkreślono granicę – mają to być czynności niewymagające specjalistycznego wykształcenia medycznego.
4. Życie społeczne: pomoc w nawiązywaniu kontaktów z rodziną, stymulacja psychiczna, wspieranie spacerów i wyjść do instytucji kultury.

Katalog ten ma zapobiegać arbitralnemu ograniczaniu pomocy przez świadczeniodawców, gwarantując, że każda osoba otrzyma wsparcie w zaspokajaniu podstawowych, ludzkich potrzeb.

Czas pracy i bezpieczeństwo personelu

Regulacje w zakresie logistyki służą dostosowaniu oferty do rzeczywistych potrzeb użytkowników. Usługi mogą być świadczone codziennie od godziny 6:00 do 21:00 przez cały tydzień. Święta państwowe są dniem wolnym od obowiązków, choć prawo dopuszcza w nich pracę w sytuacjach uzasadnionych.

Nie mniej ważna jest kwestia ergonomii i bezpieczeństwa zarówno dla pacjenta, jak i opiekuna. W § 3 projektu jasno zapisano, że w przypadku wykonywania czynności fizycznych, które obciążają kręgosłup (np. przenoszenie osoby z łóżka na wózek, jeśli osoba ta jest zbyt ciężka), dopuszcza się udział dwóch opiekunów. Co istotne – zgodnie z dokumentacją, obie osoby otrzymują pełne wynagrodzenie za swój czas pracy. Jest to rozwiązanie mające chronić zdrowie pracowników socjalnych i zapewnić komfort bezpieczniejszego podniesienia chorego.

Etyka, kontrola i prywatność użytkownika

Projekt stawia na głowę relacji pomoc–odbiorca. W projekcie wprowadzono ścisłe zasady etyki: pierwszą zasadą jest dobro podopiecznego, szacunek do jego intymności, godności oraz prawo do samostanowienia. Każda czynność wykonywana przez opiekuna musi być potwierdzona w sposób ustalony przez ośrodek pomocy społecznej, co pozwala na weryfikację pracy.

Wyzwania dla samorządów i koszty realizacji

Należy jednak zaznaczyć, że projekt rozporządzenia nie zakłada przekazania dodatkowych środków pieniężnych dla jednostek samorządu terytorialnego na sfinansowanie nowych standardów. W Polsce około 318 gmin wcale nie realizuje jeszcze usług opiekuńczych, a wiele innych obsługuje niewielką liczbę osób. Wdrożenie restrykcyjniejszych zasad kontroli i standaryzacji może więc stanowić dodatkowe wyzwanie kadrowe i organizacyjne dla mniejszych jednostek. Niemniej jednak, wejście w życie planowanych regulacji zaplanowano na dzień 31 sierpnia 2026 roku.