Unikalna przyroda Cypla Helskiego na razie uratowana – decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

• Cypel Helski
• Decyzje Burmistrza Helu
• Aktywności na szczeblu lokalnym i międzynarodowym
• Postępowania organów
• Stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej

Cypel Helski

Cypel Helski to wyjątkowe pod względem cech przyrodniczych miejsce będące jednym z trzech europejskich obszarów koncentracji ptaków podczas corocznych migracji. Jest to również obszar zamieszkały przez gatunki tych zwierząt objęte ścisłą ochroną.

Cypel Helski stanowi obszar: Natura 2000, Nadmorskiego Parku Krajobrazowego, Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego „Helski Cypel”, ochrony siedliska przyrodniczego i gatunkowej, mający szczególne znaczenie dla Wspólnoty (Zatoka Pucka i Półwysep Helski) oraz szczególnie zagrożony zalewaniem przez wody morskie.

Decyzje Burmistrza Helu

Mimo tego w roku 2020 Burmistrz Helu wydał na wniosek inwestora decyzje: środowiskową, w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz o wycince 433 drzew. Wśród nich znajdowało się kilka spełniających kryterium przewidziane dla pomników przyrody w tym dąb o obwodzie pnia 310 cm. Decyzja środowiskowa tj. w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia stanowi podstawowy dokument umożliwiającą podjęcia działalności inwestycyjnej na terenie.

Aktywności na szczeblu lokalnym i międzynarodowym

W wakacje 2025 roku mieszkańcy Helu zaobserwowali grodzenie terenu Cypla Helskiego oraz oznaczanie drzew do wycinki. Wraz z przyrodnikami w tym Ogólnopolskim Towarzystwem Ochrony Ptaków podjęli energiczne działania m.in. petycja do władz mające na celu powstrzymanie degradacji przyrody na tym terenie, włączając w to lokalne i ogólnopolskie media.

W listopadzie 2025 roku grupa posłów do Parlamentu Europejskiego wystąpiła z zapytaniem do Komisji Europejskiej w sprawie możliwego naruszenia prawodawstwa Unii w zakresie ochrony środowiska. Z udzielonej odpowiedzi wynika, iż Komisja będzie monitorować sytuację i może podjąć decyzję o wszczęciu odpowiednich działań. Dodatkowo podejmowana są kroki mające na celu wpisanie Cypla Helskiego na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Inicjatywa Społeczna „Ratujmy Cypel Helski” została wyróżniona w plebiscycie Pomorski Sztorm 2026 w kategorii Sztorm Ekologiczny.

Postępowania organów

Na skutek pojawiających się informacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku na początku października 2025 roku wszczęło z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności wszystkich trzech wydanych przez Burmistrza Helu w 2020 roku decyzji oraz postanowiło o wstrzymaniu wykonalności tych decyzji. Działania podjęła również Prokuratura Okręgowa w Gdańsku.

W marcu 2026 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku stwierdziło z urzędu nieważność decyzji Burmistrza Helu o zezwoleniu na usunięciu drzew na działkach pod inwestycję.

Stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej

Prowadzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postępowanie prowadzone z urzędu dotyczące decyzji środowiskowej doprowadziło do wniosku, że Burmistrz Helu, a wcześniej Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku w sposób oczywisty przekroczył granice swobodnego uznania, działając w sposób arbitralny, dowolny, nie mający rzeczowego oparcia w stanie prawnym lub zebranym materiale dowodowym, a w szczególności dokonywał ocen wbrew treści przepisów. Nastąpiło to poprzez przyjęcie, iż zaproponowana inwestycja nie doprowadzi do trwałego zniekształcenia terenu, zmiany stosunków wodnych czy niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obszaru przyrodniczo-krajobrazowego „Helski Cypel”, mimo że na terenie znajdują się miejsca schronienia i przebywania zwierząt w tym podlegających ochronie gatunkowej. Dodatkowo zgodnie z uchwałą Sejmiku Województwa Pomorskiego w sprawie Nadmorskiego Parku Krajobrazowego na tym obszarze obowiązuje co do zasady zakaz realizacji przedsięwzięć mogących niekorzystnie oddziaływać na środowisko w jakimkolwiek zakresie. Tym samym wydanie przez Burmistrza Helu decyzji środowiskowej wyrażających zgodę na przedsięwzięcie nastąpiło z rażącym, oczywistym naruszeniem prawa.