ZUS informuje, że osoba, która już ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, może w pewnych przypadkach złożyć do ZUS wniosek (na druku ERPO) o przeliczenie wysokości świadczenia. W takim przypadku ZUS sprawdzi, czy może emeryturę lub rentę podwyższyć. Po złożeniu wniosku ERPO ZUS na pewno nie może świadczenia zmniejszyć - może tylko podwyższyć. W komunikacie z 17 marca 2026 r. ZUS poinformował, że w portalu eZUS pojawiła się elektroniczna wersja wniosku ERPO o przeliczenie emerytury lub renty.
- Kto może liczyć na ponowne przeliczenie przez ZUS emerytury lub renty?
- Przeliczenie emerytury ustalonej według starych zasad albo renty z tytułu niezdolności do pracy
- Przeliczenie emerytury przyznanej według nowych zasad
Kto może liczyć na ponowne przeliczenie przez ZUS emerytury lub renty?
ZUS wyjaśnia, że może przeliczyć (i ew. podwyższyć) emeryturę lub rentę jeśli:
1) przy składaniu wniosku o przyznanie świadczenia emeryt lub rencista nie dysponował wszystkimi dokumentami za okresy ubezpieczenia, które można uwzględnić przy obliczaniu świadczenia;
2) obecnie emeryt lub rencista może udokumentować zarobki za lata sprzed roku przejścia na emeryturę lub rentę, lub zarobki, jakie uzyskiwał po przyznaniu świadczenia;
3) po przyznaniu świadczenia emeryt lub rencista pracował lub opłacał składki na ubezpieczenie społeczne.
ZUS zastrzega, że możliwości przeliczenia emerytury lub renty różnią się w zależności od tego, według jakich zasad senior przyznane świadczenie.
Przeliczenie świadczenia następuje na wniosek emeryta lub rencisty złożony na druku ERPO. ZUS przeliczyć emeryturę lub rentę od miesiąca, w którym został złożony wniosek. Jeśli okazałoby się, że po przeliczeniu przysługuje niższe świadczenie, to ZUS nadal będzie wypłacał świadczenie w dotychczasowej wysokości.
Przeliczenie emerytury ustalonej według starych zasad albo renty z tytułu niezdolności do pracy
ZUS może przeliczyć emeryturę lub rentę, jeśli po jego przyznaniu emeryt lub rencista nie był aktywny zawodowo
ZUS informuje, że 1 stycznia 2022 r. zostały wprowadzone w życie przepisy zmieniające zasady przeliczania emerytury ustalonej według starych zasad lub renty z tytułu niezdolności do pracy:
- uchylono art. 110 i 110 a ustawy emerytalnej,
- zniesiono zasady doliczania okresów ubezpieczenia - ZUS może doliczyć wyłącznie nieuwzględnione dotychczas w wymiarze świadczenia - okresy składkowe. ZUS nie uwzględni zatem okresów nieskładkowych, niezależnie od tego, czy zostały przebyte przed przyznaniem emerytury lub renty, czy po ich przyznaniu.
ZUS może przeliczyć emeryturę lub rentę, jeśli do wniosku ERPO emeryt lub rencista dołączy dowody, których dotąd nie przedłożył, a które dokumentują jego okresy składkowe przebyte przed przyznaniem mu emerytury lub renty. W takim przypadku ZUS do uwzględnionego już stażu pracy doliczy te okresy ubezpieczenia. Za każdy miesiąc okresu składkowego ZUS doliczy 1,3% podstawy wymiaru świadczenia.
Wniosek o doliczenie do stażu okresów składkowych sprzed przyznania emerytury lub renty emeryt lub rencista może złożyć w każdym momencie, np. gdy uzyska dokumentację z archiwum po zlikwidowanym zakładzie pracy lub odnajdziesz ją w domu.
Gdy dokumenty, które emeryt lub rencista dołączy do wniosku ERPO, będą potwierdzały jedynie okres zatrudnienia na umowę o pracę, to ZUS będzie mógł za ten okres przyjąć tylko wynagrodzenie minimalne – proporcjonalnie do czasu zatrudnienia i wymiaru etatu.
Emeryt lub rencista może także wnioskować o przeliczenie swojej emerytury lub renty, jeśli ZUS przyznał mu świadczenie przed 2009 r., a nie mógł dotąd udokumentować zarobków za lata, w których byłeś zatrudniony na etacie. Do takiego wniosku nie musisz dołączać żadnych dokumentów. Przeliczymy Twoje świadczenie i uwzględnimy wynagrodzenie minimalne za te okresy.
Jeśli emeryturę lub rentę ZUS przyznał po 31 grudnia 2008 r., to emeryt lub rencista nie musi składać wniosku o jej przeliczenie, żeby uwzględnić wynagrodzenie minimalne. Gdy ZUS obliczał wysokość takiego świadczenia, uwzględnił kwotę minimalnego wynagrodzenia pracowników zamiast wynagrodzenia zerowego – każdej osobie, która nie dostarczyła dokumentów o zarobkach, a udokumentowała zatrudnienie.
Jeśli emeryt lub rencista odnajdzie lub uzyska dokumenty dotyczące jego faktycznego wynagrodzenia za lata sprzed przyznania świadczenia, to przeliczenie zarobków może mieć również wpływ na wysokość jego emerytury lub renty. W takim wypadku ZUS przeliczy podstawę wymiaru.
Tak ZUS ustala podstawę wymiaru emerytury lub renty
ZUS może także przeliczyć świadczenie, gdy po jego przyznaniu emeryt lub rencista był aktywny zawodowo
Jeśli emeryt lub rencista wykonuje pracę zarobkową i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, może zgłosić wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia z doliczeniem okresów składkowych. Wniosek o doliczenie okresu ubezpieczenia emeryt lub rencista może złożyć po zakończeniu kwartału kalendarzowego nie częściej niż raz w roku.
ZUS może także przeliczyć emeryturę lub rentę świadczenie, jeśli po jego przyznaniu emeryt lub rencista nadal pracuje i osiąga wynagrodzenie, które będzie miało wpływ na wysokość podstawy wymiaru emerytury lub renty. Emeryt lub rencista może zgłosić wniosek o przeliczenie podstawy wymiaru od zarobków:
- z dowolnie wybranych 20 lat kalendarzowych, w których podlegałeś ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom społecznym;
- z 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z ostatnich 20 lat kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłosiłeś wniosek o emeryturę albo o przeliczenie podstawy jej wymiaru.
Do wniosku o przeliczenie podstawy wymiaru świadczenia emeryt lub rencista może wskazać zarobki, które przypadają w części lub w całości w latach po przyznaniu mu emerytury lub renty. Na tej podstawie ZUS ponownie obliczymy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru i – jeśli będzie wyższy niż dotychczasowy – podwyższy emeryturę lub rentę.
ZUS obliczy w takim przypadku podstawę wymiaru oraz wysokość świadczenia przy zastosowaniu kwoty bazowej ostatnio przyjętej do obliczenia świadczenia.
Wniosek ERPO - o przeliczenie emerytury lub renty
Do wniosku o przeliczenie emeryt lub rencista powinien dołączyć dokumenty, których wcześniej nie złożył, a które są konieczne do ponownego obliczenia wysokości emerytury lub renty (np. zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach – druk ERP-7, legitymację ubezpieczeniową, świadectwo pracy lub zaświadczenie płatnika składek, potwierdzające przebyte okresy ubezpieczenia itd.).
Wniosek ERPO o zmianę wysokości świadczenia można pobrać ze strony www.zus.pl. Formularz wniosku jest również dostępny w punkcie informacyjnym w sali obsługi klientów w każdej jednostce organizacyjnej ZUS. Do wniosku trzeba dołączyć
- dokumenty potwierdzające okresy m.in.: pracy/ prowadzenia działalności pozarolniczej/ służby wojskowej/ pobierania zasiłku dla bezrobotnych/ urlopu wychowawczego/ nauki w szkole wyższej,
- dokumenty potwierdzające osiągane wynagrodzenie,
- zaświadczenie o stanie zdrowia OL-9 wystawione nie wcześniej niż na miesiąc przed złożeniem wniosku oraz ewentualnie dokumentacja medyczna.
Dotychczas emeryci i renciści składali wniosek ERPO przede wszystkim w formie papierowej. Część skanowała formularz i wysyłała go przez internet, dołączając do ogólnego pisma. Teraz wysłanie wniosku o ponowne obliczenie emerytury lub renty przez internet będzie zdecydowanie wygodniejsze i szybsze - można to zrobić w portalu eZUS przez internet – bez konieczności drukowania, podpisywania i wysyłania pocztą czy wizyty w placówce ZUS. Klienci, którzy wolą składać wniosek w tradycyjnej papierowej formie, nadal mogą to robić.
- Otrzymywaliśmy od naszych klientów sygnały, że oczekują możliwości wysyłania tego wniosku w sposób elektroniczny, bez konieczności drukowania, podpisywania i wysyłania pocztą czy osobistej wizyty w placówce. Wprowadzenie elektronicznej wersji spełnia te oczekiwania i wpisuje się w strategię zwiększania poziomu elektronizacji usług. Dzięki temu obsługa spraw będzie szybsza i mniej obciążająca obie strony – informuje Sebastian Szczurek z opolskiego ZUS-u.
ERPO to jeden z najczęściej kierowanych wniosków do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Rocznie wpływa ponad 700 tysięcy takich dokumentów od osób na emeryturze lub rencie z tytułu niezdolności do pracy. Przeliczenie często powoduje wzrost świadczenia.
Przeliczenie emerytury przyznanej według nowych zasad
Emeryturę przyznaną na nowych zasadach ZUS może przeliczyć, jeśli:
- po jej przyznaniu emeryt dalej pracował lub podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innego tytułu;
- emeryt uzyskał nowe dowody, które mają wpływ na wysokość jego kapitału początkowego, bo dotyczą okresów składkowych i nieskładkowych lub wynagrodzenia za okres, który przypada przed przyznaniem emerytury.
Jeśli po przyznaniu emerytury emeryt pracował lub podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innego tytułu, może złożyć wniosek o ponowne obliczenie emerytury z uwzględnieniem składek zapisanych na jego koncie po przyznaniu emerytury.
W takich przypadkach ZUS obliczy emeryturę ponownie w następujący sposób:
- Składki, które zostały zapisane na koncie emeryta po tym, jak zaczął pobierać emeryturę, ZUS podzieli przez średnie dalsze trwanie życia, które ustala dla emeryta w dniu złożenia wniosku o przeliczenie wysokości emerytury.
- ZUS weźmie pod uwagę tylko te składki, które były zapisywane na koncie ubezpieczonego od miesiąca, w którym pierwszy raz pobrał emeryturę, do miesiąca, w którym złożył wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia. Składki te podlegają waloryzacji.
Te zasady przeliczania ZUS zastosuje do emerytur obliczonych według nowych zasad (tj. dla osób, które urodziły się po 1948 roku) lub według mieszanego sposobu.
Wniosek o przeliczenie świadczenia emeryt może złożyć po upływie roku kalendarzowego, jeśli nadal kontynuuje zatrudnienie. Jeśli zakończył zatrudnienie, to wniosek o przeliczenie emerytury z uwzględnieniem składek zapisanych na koncie po przyznaniu emerytury może złożyć bezpośrednio po zakończeniu zatrudnienia. ZUS przeliczy emeryturę od miesiąca, w którym emeryt złożył wniosek.
Wniosek o przeliczenie emerytury przyznanej według nowych zasad to ten sam Wniosek ERPO który został opisany wyżej. Wniosek ten można pobrać ze strony www.zus.pl. Formularz wniosku jest również dostępny w punkcie informacyjnym w sali obsługi klientów w każdej jednostce organizacyjnej ZUS.
Jeśli emeryt uzyska dokumenty potwierdzające jego aktywność zawodową sprzed 1999 r., to ZUS może przeliczyć jego kapitał początkowy, który jest częścią emerytury. Wniosek o ponowne ustalenie kapitału początkowego (wniosek EKP) można złożyć w dowolnym momencie.
Można także wnioskować o ponowne obliczenie emerytury z przyjęciem wartości prognozowanej dalszej długości życia z najkorzystniejszej tablicy, jeśli dotąd nie skorzystałeś z tej możliwości przeliczenia.
Podstawa prawna: Art. 108 – 113 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.