Świadczenie wspierające z ZUS problemem w MOPS [Przykład z sądu]

Wioleta Matela-Marszałek
Autorka licznych publikacji o tematyce prawnej
rozwiń więcej
Świadczenie wspierające a opieka z pomocy społecznej / Świadczenie wspierające a opieka z pomocy społecznej / shutterstock

Czy można wstecznie zmienić wysokość opłaty za usługi z MOPS, gdy osoba z niepełnosprawnością otrzymała świadczenie wspierające z wyrównaniem? Okazuje się, że nie. Podkreślił to w swoim orzeczeniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.

Wyższe opłaty z MOPS po uzyskaniu świadczenia wspierającego

W sprawie tej miejski ośrodek pomocy społecznej (MOPS) początkowo ustalił opłatę za usługi opiekuńcze w wysokości 20% pełnego kosztu. Takie rozstrzygnięcie wynikało z aktualnej sytuacji dochodowej beneficjentki. W trakcie realizacji usług zmieniła się sytuacja dochodowa kobiety. W marcu 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) przyznał bowiem świadczenie wspierające w wysokości 220% renty socjalnej. Świadczenie wspierające zostało udzielone od czerwca 2024 r. do czerwca 2031 r., a zatem z wyrównaniem za poprzednie miesiące. W tej sytuacji miasto uznało, iż w okresie, za który kobieta otrzymała świadczenie wstecz (od 1 lipca 2024 r.,) opłaty powinny wynosić nie 20%, a 100% usług opiekuńczych. Ze zmianą decyzji zgodziło się również samorządowe kolegium odwoławcze (SKO).

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że należność za usługi opiekuńcze została wyliczona w prawidłowy sposób i powołując się na art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej podkreślił, że organ pierwszej instancji był uprawniony do zmiany decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody, z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej.

WSA: Nie można wstecznie zmienić wysokości opłaty za usługi opiekuńcze

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał jednak takie rozwiązanie za niedopuszczalne. Sąd pokreślił, iż przepis art. 106 ustawy o pomocy społecznej wywiera skutki jedynie na przyszłość (ex nunc), nie działa zaś wstecz (ex tunc).

„Powołany przepis szczególny art. 106 ust. 5 u.p.s. określa przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji bez zgody strony zarówno wtedy, gdy jest to dla niej korzystne, jak i wówczas, gdy wynikiem tego działania będą negatywne dla strony konsekwencje. Omawiana regulacja obejmuje przypadki obligatoryjnej lub fakultatywnej weryfikacji decyzji. Przesłanki skutkujące związaniem administracyjnym mają miejsce w sytuacji: zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji osobistej lub dochodowej strony i pobrania nienależnego świadczenia. Możliwość zmiany lub uchylenia aktu (przesłanka fakultatywna) otwiera się zaś dla organu w przypadku stwierdzenia okoliczności wymienionych w art. 11, art. 12, i art. 107 ust. 5 ups, do których można m.in. zaliczyć: brak współdziałania świadczeniobiorcy z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej, czy odmowę złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym” – przypomniał sąd.

Jak jednak podkreślił WSA, tryb uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej z art. 106 ust. 5 u.p.s. nie znajdzie zastosowania do decyzji już zrealizowanej, takiej, której skutki zostały już skonsumowane. Tak – zdaniem sądu – było w opisanej sprawie.

Ważne

„Strona skarżąca ponosiła wydatki na świadczone usługi opiekuńcze w znanej wysokości, dysponując pozostałymi środkami na swoje potrzeby, nie będąc zobowiązana do gromadzenia środków na ewentualną podwyższoną odpłatność. Uprawnieniem strony wynikającym z decyzji o określeniu odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze jest określona gwarantowana w decyzji wysokość partycypacji w należności z tego tytułu” – podkreślił WSA w Gdańsku w wyroku z 3 lutego 2026 r. (sygn. II SA/Gd 837/25).

MOPS ponownie rozpatrzy tę sprawę, uwzględniając ocenę prawną sądu administracyjnego.

Dlaczego ZUS przyznaje świadczenie wspierające z wyrównaniem?

Trzeba tu pamiętać, iż procedura przyznawania świadczenia wspierającego jest dwuetapowa. Osoba z niepełnosprawnością musi najpierw uzyskać decyzję wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON) ustalającą poziom potrzeby wsparcia. Dopiero z taką decyzją może złożyć wniosek. ZUS przyzna świadczenie, gdy w decyzji jest odpowiednia ilość punktów. W 2024 r. (poza wyjątkami) świadczenie było przyznawane od 87 punktów, a w 2025 – od 78 punktów. Od początku 2026 r. świadczenie wspierające bez wyjątku ZUS przyznaje począwszy od 70 punktów w decyzji WZON.

Co do zasady prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do ZUS-u. Jeżeli jednak wniosek zostanie złożony w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji WZON, to prawo do świadczenia wspierającego ZUS przyzna od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.

Dlaczego świadczenie wspierające wpływa na wysokość opłat w MOPS?

Dzieje się tak, ponieważ świadczenie wspierające nie jest wyłączone z dochodu, który jednostki pomocy społecznej uwzględniają, przyznając zasiłki i usługi. Gdy zatem osoba z niepełnosprawnością otrzyma świadczenie wspierające, jej sytuacja dochodowa ulega poprawie. W takiej sytuacji często dochodzi do przekroczenia wymaganych progów dochodowych.

Przykład

Przykładowo, gdy osoba z niepełnosprawnością uzyska od 95 do 100 punktów w skali potrzeby wsparcia, to otrzyma świadczenie wspierające w wysokości 220% renty socjalnej. Od marca 2025 do końca lutego 2026 r. świadczenie wspierające w takim przypadku wynosiło 4134 zł miesięcznie, a od 1 marca 2026 r. wzrosło do 4353 zł.

W tym momencie kryteria w pomocy społecznej wynoszą 823 zł dla osoby w rodzinie i 1010 zł dla osoby samotnej. Każda gmina indywidualnie określa stawki odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalne usługi opiekuńcze oraz kryteria zwolnień z ponoszenia takich kosztów.

Podsumowanie

Sąd administracyjny potwierdził, iż gmina nie może żądać wyższych wstecz, za okres, w którym ZUS przyznał wyrównanie świadczenia wspierającego. To ważna informacja dla osób z niepełnosprawnościami, które i tak w toku ubiegania się o świadczenie muszą zadbać o wiele formalności i nie zawsze pamiętają o przysługujących im prawach.

Polecamy: INFORLEX Pomoc społeczna

Prawo
Nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Co ze świadczeniem wspierającym?
07 cze 2026

Prawo do świadczenia wspierającego nie przedłuża się automatycznie nawet w sytuacji, gdy osoba z niepełnosprawnością otrzyma ponownie taki sam stopień niepełnosprawności. Z czego to wynika? Czy aktualne zasady mogą ulec zmianie?

Koniec z 8 niedzielami w roku bez zakazu handlu, a w sobotę sklepy otwarte tylko do godziny 21 – zakupów nie zrobimy już w niedziele poprzedzające Wigilię i Wielkanoc? Sprawa w Sejmie
07 cze 2026

Likwidacja trzech niedziel handlowych poprzedzających Wigilię Bożego Narodzenia oraz niedzieli handlowej poprzedzającej bezpośrednio pierwszy dzień Wielkiej Nocy, jak również skrócenie czasu pracy sklepów, które obowiązuje zakaz handlu w niedziele, do godziny 21 w soboty – jest postulatem petycji obywatelskiej, w która w dniu 16 lutego 2026 r. została złożona do Sejmu. Jej rozpatrzeniem sejmowa Komisja do Spraw Petycji zajmie się już niebawem, bo 10 czerwca br.

W Sejmie: Propozycja nowego dla niepełnosprawnych i chorych dofinansowania z PFRON. Bez szans na realizację
05 cze 2026

Osoby w ciężkich stanach zdrowia zależne od działania aparatury (np. respiratory i koncentratory tlenu). Dla tych osób stała, niezakłócona dostępność energii elektrycznej jest bezwzględnym warunkiem przetrwania.działającej na prąd nie mają żadnej ochrony przed sytuacją wyłączenia prądu. Jak miałaby działać taka ochrona. Np. pracownicy socjalni z MOPS docieraliby do mieszkania osoby niepełnosprawnej w okolicznościach wyłączenia prądu (planowanego i nieplanowanego). Byłoby to możliwe, gdyby MOPS miał informacje o adresach takich osób oraz o problemach z prądem. Padł nawet postulat programu dofinansowania w PFRON przeznaczonego na dofinansowanie zakupu indywidualnych, alternatywnych źródeł zasilania (agregatów prądotwórczych, medycznych stacji zasilania) dla osób z niepełnosprawnościami korzystających z respiratorów lub koncentratorów tlenu w warunkach domowych. Tak, aby wyeliminować ryzyka związane z wyłączeniem prądu.

Czy wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe uwzględnia się do ustalenia trzynastki czy ekwiwalentu za urlop?
06 cze 2026

Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe jest wynagrodzeniem przestojowym. W związku z tym nie może być zaliczane do ekwiwalentu pieniężnego za urlop, nagrody jubileuszowej i trzynastki. Z tym stanowiskiem Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy nie zgadza się Związek Nauczycielstwa Polskiego.

Nowelizacja: Rozszerzenie w emeryturach po 15 latach służby. Wciąż problem 100 000 mundurowych z emeryturami z ZUS [Projekt]
06 cze 2026

Skorzystają żołnierze, którzy przed służbą w wojsku (rozpoczętą po 2012 r.) byli funkcjonariuszami Służby Celnej (w okresie przed 2013 r.). 11 lat temu Trybunał Konstytucyjny wskazał na konieczność wdrożenia tej zasady. Pozwala ona rozszerzyć listę osób mających prawo do emerytury po 15 latach służby według zasad obowiązujących przed 2013 r. Nie rozwiązany za to zostaje problem około 100 000 mundurowych, którzy po odejściu ze służby pracowali albo pracują w cywilu, płacą od umów zlecenia i pracy składki na ZUS, które są parkowane w ZUS bez możliwości ich wypłacenia w postaci świadczeń emerytalnych.

Ceny paliwa w weekend. Ile zapłacimy za benzynę i olej napędowy w dniach od 6 czerwca do 8 czerwca
05 cze 2026

Znamy ceny benzyny i oleju napędowego, które będą obowiązywać od soboty do poniedziałku. Minister energii wydał nowe obwieszczenie, w którym określił maksymalne ceny detaliczne paliwa obowiązujące w dniach 6 – 9 czerwca. Sprawdzamy, ile trzeba będzie zapłacić na stacjach benzynowych.

Fiskus ogłasza nowy sposób kontroli podatkowej przedsiębiorców – mandaty sięgają nawet 23 tys. zł, a funkcjonariusze urzędów skarbowych podszywają się pod klientów
06 cze 2026

Nabycie sprawdzające, czyli instytucja, która – choć określana jest jako „nowa” – została wprowadzona do ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej od 1 stycznia 2022 r i – jak wyjaśnia KAS – polega na nabyciu towarów lub usług przez pracownika organu podatkowego w celu sprawdzenia wywiązywania się przez przedsiębiorcę z obowiązków prawa podatkowego. Uprawniony pracownik urzędu skarbowego lub funkcjonariusz służby celno-skarbowej „podszywa się” pod klienta lokalu handlowego lub usługowego, celem weryfikacji czy sprzedaż ewidencjonowana jest przy użyciu kasy fiskalnej, a nabywcy towaru lub usługi wydawany jest paragon.

Pracodawcy na tym tracą i nic nie mogą zrobić. Muszą respektować prawa pracowników i wymogi ustawy
05 cze 2026

Choć z założenia to pracownik jest słabszą stroną stosunku pracy, to w niektórych przypadkach to pracodawcom przydałaby się ochrona przed niezgodnymi z prawem działaniami zatrudnionych. To rozwiązanie z 2023 roku budzi kontrowersje. Nic jednak nie wskazuje na to, aby miało się zmienić.

Żebranie w Polsce bez kar? Nowy projekt zmian w przepisach
05 cze 2026

Do laski marszałkowskiej trafił projekt znoszący kary za żebranie. Choć pomysł popiera m.in. rzecznik praw obywatelskich, wciąż budzi spore kontrowersje - podaje „Rz”.

W szkołach fizyk, chemik, biolog, geograf mogą uczuć bez studiów podyplomowych. Ale tylko przyrody
06 cze 2026

W roku szkolnym 2026/2027 w szkołach będą trzy nowe przedmioty. Nie ma dla nich nauczycieli. Ministerstwo rozwiązało problem dopuszczając do nauczania nauczycieli przedmiotów pokrewnych. Odpowiedni projekt rozporządzenia przewiduje, że np. przyrody będą uczyli nauczyciele biologii, geografii, fizyki lub chemii (ministerstwo nie uzasadniło w projekcie dlaczego jest to możliwe bez studiów podyplomowych). W przypadku edukacji zdrowotnej tego przedmiotu może nauczać nauczyciel posiadający kwalifikacje w zakresie edukacji dla bezpieczeństwa lub kształcenia obronnego. Dla laika takiego jak ja nauczanie obronności nijak nie przekłada się na kwestie zdrowia. Ministerstwo widzi to inaczej i argumentuje: "Osoby posiadające kwalifikacje do nauczania tych przedmiotów posiadają wiedzę i umiejętności w zakresie zagadnień związanych ze zdrowiem fizycznym, pierwszą pomocą przedmedyczną, przygotowaniem i efektywnym korzystaniem z apteczki, zagrożeniami społecznymi i środowiskowymi oraz cyberbezpieczeństwem." I zastrzega, że ci nauczyciele nie będą nauczać w ramach przedmiotu "edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne".

pokaż więcej
Proszę czekać...