Świadczenie wspierające z ZUS problemem w MOPS [Przykład z sądu]

• Wyższe opłaty z MOPS po uzyskaniu świadczenia wspierającego
• WSA: Nie można wstecznie zmienić wysokości opłaty za usługi opiekuńcze
• Dlaczego ZUS przyznaje świadczenie wspierające z wyrównaniem?
• Dlaczego świadczenie wspierające wpływa na wysokość opłat w MOPS?
• Podsumowanie

Wyższe opłaty z MOPS po uzyskaniu świadczenia wspierającego

W sprawie tej miejski ośrodek pomocy społecznej (MOPS) początkowo ustalił opłatę za usługi opiekuńcze w wysokości 20% pełnego kosztu. Takie rozstrzygnięcie wynikało z aktualnej sytuacji dochodowej beneficjentki. W trakcie realizacji usług zmieniła się sytuacja dochodowa kobiety. W marcu 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) przyznał bowiem świadczenie wspierające w wysokości 220% renty socjalnej. Świadczenie wspierające zostało udzielone od czerwca 2024 r. do czerwca 2031 r., a zatem z wyrównaniem za poprzednie miesiące. W tej sytuacji miasto uznało, iż w okresie, za który kobieta otrzymała świadczenie wstecz (od 1 lipca 2024 r.,) opłaty powinny wynosić nie 20%, a 100% usług opiekuńczych. Ze zmianą decyzji zgodziło się również samorządowe kolegium odwoławcze (SKO).

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że należność za usługi opiekuńcze została wyliczona w prawidłowy sposób i powołując się na art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej podkreślił, że organ pierwszej instancji był uprawniony do zmiany decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody, z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej.

WSA: Nie można wstecznie zmienić wysokości opłaty za usługi opiekuńcze

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał jednak takie rozwiązanie za niedopuszczalne. Sąd pokreślił, iż przepis art. 106 ustawy o pomocy społecznej wywiera skutki jedynie na przyszłość (ex nunc), nie działa zaś wstecz (ex tunc).

„Powołany przepis szczególny art. 106 ust. 5 u.p.s. określa przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji bez zgody strony zarówno wtedy, gdy jest to dla niej korzystne, jak i wówczas, gdy wynikiem tego działania będą negatywne dla strony konsekwencje. Omawiana regulacja obejmuje przypadki obligatoryjnej lub fakultatywnej weryfikacji decyzji. Przesłanki skutkujące związaniem administracyjnym mają miejsce w sytuacji: zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji osobistej lub dochodowej strony i pobrania nienależnego świadczenia. Możliwość zmiany lub uchylenia aktu (przesłanka fakultatywna) otwiera się zaś dla organu w przypadku stwierdzenia okoliczności wymienionych w art. 11, art. 12, i art. 107 ust. 5 ups, do których można m.in. zaliczyć: brak współdziałania świadczeniobiorcy z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej, czy odmowę złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym” – przypomniał sąd.

Jak jednak podkreślił WSA, tryb uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej z art. 106 ust. 5 u.p.s. nie znajdzie zastosowania do decyzji już zrealizowanej, takiej, której skutki zostały już skonsumowane. Tak – zdaniem sądu – było w opisanej sprawie.

MOPS ponownie rozpatrzy tę sprawę, uwzględniając ocenę prawną sądu administracyjnego.

Dlaczego ZUS przyznaje świadczenie wspierające z wyrównaniem?

Trzeba tu pamiętać, iż procedura przyznawania świadczenia wspierającego jest dwuetapowa. Osoba z niepełnosprawnością musi najpierw uzyskać decyzję wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON) ustalającą poziom potrzeby wsparcia. Dopiero z taką decyzją może złożyć wniosek. ZUS przyzna świadczenie, gdy w decyzji jest odpowiednia ilość punktów. W 2024 r. (poza wyjątkami) świadczenie było przyznawane od 87 punktów, a w 2025 – od 78 punktów. Od początku 2026 r. świadczenie wspierające bez wyjątku ZUS przyznaje począwszy od 70 punktów w decyzji WZON.

Co do zasady prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do ZUS-u. Jeżeli jednak wniosek zostanie złożony w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji WZON, to prawo do świadczenia wspierającego ZUS przyzna od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.

Dlaczego świadczenie wspierające wpływa na wysokość opłat w MOPS?

Dzieje się tak, ponieważ świadczenie wspierające nie jest wyłączone z dochodu, który jednostki pomocy społecznej uwzględniają, przyznając zasiłki i usługi. Gdy zatem osoba z niepełnosprawnością otrzyma świadczenie wspierające, jej sytuacja dochodowa ulega poprawie. W takiej sytuacji często dochodzi do przekroczenia wymaganych progów dochodowych.

W tym momencie kryteria w pomocy społecznej wynoszą 823 zł dla osoby w rodzinie i 1010 zł dla osoby samotnej. Każda gmina indywidualnie określa stawki odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalne usługi opiekuńcze oraz kryteria zwolnień z ponoszenia takich kosztów.

Podsumowanie

Sąd administracyjny potwierdził, iż gmina nie może żądać wyższych wstecz, za okres, w którym ZUS przyznał wyrównanie świadczenia wspierającego. To ważna informacja dla osób z niepełnosprawnościami, które i tak w toku ubiegania się o świadczenie muszą zadbać o wiele formalności i nie zawsze pamiętają o przysługujących im prawach.

Polecamy: INFORLEX Pomoc społeczna