Sądy: lawina sporów z MOPS. O świadczenie pielęgnacyjne, gdy niepełnosprawność (stopień znaczny) powstała po 18 roku życia

oprac. Tomasz Król
prawnik - prawo pracy, cywilne, gospodarcze, administracyjne, podatki, ubezpieczenia społeczne, sektor publiczny
rozwiń więcej
Lawina sporów z MOPS w sądach. O świadczenie pielęgnacyjne, gdy niepełnosprawność (stopień znaczny) powstała po 18 roku życia / Shutterstock

Nie wiadomo dlaczego świadczenia dla niepełnosprawnych są zależne od wieku nabycia niepełnosprawności (tak jest np. w rencie socjalnej). Najbardziej drastyczna sytuacja była w świadczeniu pielęgnacyjnym (starym). Przepisy mówiły, że niepełnosprawność musi powstać generalnie przed pełnoletniością (wyjątki dla nauki). Jednak w 2014 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że jest to niezgodne z Konstytucją RP - nie ma żadnego uzasadnienia, aby starego świadczenia pielęgnacyjnego nie dostał opiekun osoby niepełnosprawnej niewidomej albo jeżdżącej na wózku od trzydziestego roku życia.

Przepisy o świadczeniu wspierającym wprowadziły nowe świadczenie pielęgnacyjne (do 18. roku życia). Stare świadczenie pielęgnacyjne będzie obecne jeszcze przez wiele lat. Dlatego jest tak dużo sporów z MOPS w sądach o to świadczenie.

Wyrok TK 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) - świadczenie pielęgnacyjne nie tylko dla niepełnosprawności (stopień znaczny) powstałej w młodości

Formalnie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej u.ś.r.) stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Nigdy nie został usunięty z przepisów (aż do nowelizującej mocy ustawy o świadczeniu wspierającym). Pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13

Ważne

W TK doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Dlatego przepis nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W MOPS jest jednak inaczej. Poniżej przykład

Świadczenie pielęgnacyjne a udar, cukrzyca, nadciśnienie i wiek nabycia niepełnosprawności

III SA/Kr 1384/24 - Wyrok WSA w Krakowie z 19 marca 2025 r. Link do wyroku

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 5 stycznia 2024 r. nr SO-04.8252.632.2023-1/24 odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawna matką.

MOPS ocenił, że jest faktyczna opieka nad niepełnosprawną matką. Ale jest też negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia i po ukończeniu 25 roku życia.

Co z tym zrobił sąd? Stwierdził tak:

"Skoro zatem TK kategorycznie przyjął, że art. 17 ust. 1b ustawy narusza prawa opiekunów osób, których niepełnosprawność́ powstała odpowiednio po ukończeniu 18 oraz 25 roku życia, to nie sposób uznać, iż orzeczenie to nie ma wpływu na sytuację prawną skarżącej. Wręcz przeciwnie - data ustalenia niepełnosprawności jej matki nie mogła być negatywną przesłanką do przyznania świadczenia".

Nie wiemy, czy zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Bo MOPS utrącając wniosek o świadczenie pielęgnacyjna (na bazie kryterium wieku osoby niepełnosprawnej) nie analizował już dokładnie jej niepełnosprawności (stopień znaczny) i niesamodzielności. MOPS uwzględni takie zdarzenia medyczne jak:

  • Cukrzyca - mierzenie poziomu cukru, podawanie leków/insuliny, odpowiednia dieta,
  • Ciśnienie – mierzenie ciśnienia, dawkowanie leków celem podwyższenia lub obniżenia ciśnienia,
  • Stan po udarze
  • Problemy z poruszaniem się
  • Chore serce
  • Astma

Zadanie dla MOPS zlecone przez WSA? Dokładna analiza aktualnej dokumentacji medycznej (o którą wcześniej organ nie wezwał) da organowi obraz zdrowia matki skarżącej, co w niewątpliwy sposób pozwoli ustalić zakres tej opieki i ocenę, czy skarżąca może pozostawić tak chorą matkę samą w domu na kilka godzin bez niebezpieczeństwa dla jej życia.

Polecamy VAT 2025. Podatki część 2

Przepisy o świadczeniu pielęgnacyjnym nie uwzględniają wyroku Trybunału Konstytucyjnego

Przykład

Osoba niepełnosprawna jest sparaliżowana od trzydziestego roku życia. Jej opiekun składa w 2020 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. MOPS odmawia. Urzędnicy powołują się na przepisy, które wykluczają ze świadczenia pielęgnacyjnego trzydziestolatka. Opiekun wie jednak że jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2014 r. Kieruje sprawę do sądu. Najpierw WSA, a potem NSA nakazują MOPS zastosowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. I przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (starego).

Prawo
Co z MOPS dla osób z niepełnosprawnościami w 2026 i 2027 r.? 5 świadczeń [LISTA]
08 maja 2026

Ośrodki pomocy społecznej świadczą kilka form pomocy m.in. dla osób z niepełnosprawnościami. Często jest ona zależna od spełniania progów dochodowych, ale nie zawsze. Oto lista najważniejszych przykładowych zasiłków i świadczeń. Prezentujemy też odpowiedzi na najważniejsze pytania o możliwe zmiany w 2026 i 2027 roku.

WIBID w cieniu WIBOR-u. O pozornej niezależności dwóch wskaźników połączonych spreadem
08 maja 2026

Docelowy wskaźnik POLSTR, który ma zastąpić WIBOR i WIBID od końca 2027 r., bazuje na niezabezpieczonych depozytach overnight - i nie ma odpowiednika bid, bo jest zbudowany tak, by mierzyć jeden konkretny segment rynku na podstawie rzeczywistych danych. Wybór zastępnika pozbawionego mechanicznego sprzężenia bid-offer jest pośrednim przyznaniem, że dotychczasowy model miał skazę, której przez ponad trzy dekady nikt nie wyeliminował – pisze Krzysztof Szymański.

Mało znane 600+, a łącznie 6200 zł zasiłku szkolnego na dziecko w 2026 r. A co w 2027 i 2028 – czy będzie waloryzacja?
08 maja 2026

Rodzice i opiekunowie prawni często nie zdają sobie sprawy z istnienia jednego z ciekawszych wsparć dostępnych w polskim systemie oświaty. Tymczasem w roku szkolnym 2025/2026 (zapewne też w 2026/2027, 2027/2028 itd.) można otrzymać nawet 6200 zł zasiłku szkolnego na dziecko — maksymalnie przez cały rok, przy czym pojedyncza wypłata może wynieść aż 620 zł. Co więcej, świadczenie to przysługuje również wtedy, gdy sytuacja materialna rodziny jest zasadniczo dobra. Poniżej szczegółowa podstawa prawna, przesłanki i wniosek.

Dodatkowy długi weekend majowy w 2026 r. – wolne od pracy 23, 24 i 25 maja, można już anulować wnioski urlopowe? Sprawa w Senacie
08 maja 2026

Dodatkowy dzień wolny od pracy nie tylko za święto przypadające w sobotę, ale również w niedzielę, czyli tak jak będzie to miało miejsce w tegoroczne Zielone Świątki – to postulat petycji zbiorowej, autorstwa Fundacji „Można Lepiej”, która została złożona do Senatu. Czy w związku z powyższym – poniedziałek 25 maja 2026 r., będzie dodatkowym dniem wolnym od pracy, w zamian za pierwszy dzień Zielonych Świątek wypadający w niedzielę (tym samym sprawiając, że będzie można cieszyć się jeszcze jednym, długim weekendem majowym) i można anulować złożone na ten dzień wnioski urlopowe?

MOPS: Stop zasiłkom. Bo na żywność 150 zł, leki i leczenie 76,66 zł, proszki 100 zł, m.in. druciak i zmywaki 100 zł, kosmetyki (w tym pianki i nożyki do golenia) 50 zł. A zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia – 600 zł
08 maja 2026

MOPS obliczają średnią wysokość wypłacanych świadczeń "na swoim terenie". Jeżeli potrzebujący przekracza ten poziom, to jest to legalny sposób na odmowę przyznawania kolejnych świadczeń. Pomimo tego, że osoba potrzebująca jest w dużych tarapatach i spełnia wszystkie przesłanki otrzymania pomocy z MOPS. Decyzje tego typu składają się z dwóch elementów. Pierwszym jest potwierdzenie, że osoba potrzebująca spełnia przesłanki otrzymania np. zasiłku celowego. Drugi element to "przekroczona jest średnia wartość zasiłku w danym MOPS" oraz możliwości budżetowe danego MOPS.

Koniec z wyrzucaniem kartonów po soku czy mleku do żółtych pojemników? Odpadów będzie trzeba pozbywać się osobiście
07 maja 2026

Część producentów napojów ucieka z systemu kaucyjnego poprzez zmianę opakowań na kartonowe, które nie są nim objęte. Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie wyklucza zmian polegających na rozszerzeniu systemu kaucyjnego o kolejne rodzaje opakowań, w tym m.in. kartony po soku czy mleku.

Zeznania świadka na odległość. Jak się przygotować do rozprawy zdalnej?
08 maja 2026

Świadek, jeśli zostanie wezwany na rozprawę, ma możliwość zwrócić się do sądu, aby został przesłuchany za pomocą środków porozumiewania się na odległość - zdalnie. Jak złożyć wniosek do sądu, jak należy się przygotować do rozprawy zdalnej i jaki jest jej przebieg?

Pracownicy spodziewają się podwyżek, a tymczasem niektóre wynagrodzenia mogą zostać obniżone
08 maja 2026

Czy wdrożenie w Polsce regulacji dotyczących wzmocnienia stosowania zasady równości przejrzystości płac będzie oznaczało dla pracowników podwyżki? W niektórych przypadkach może tak się zdarzyć. Jednak równie prawdopodobne jest to, że pracodawcy zechcą niektóre wynagrodzenia obniżyć. Dlaczego?

Reforma świadczenia wspierającego. Co się nie zmieni w ustawie?
07 maja 2026

Rząd pracuje nad zmianami w ustawie o świadczeniu wspierającym według wcześniej przygotowanych rekomendacji z dokonanego przeglądu. Wprawdzie nie wiemy jeszcze co konkretnie mogłoby się zmienić, jednak ministerstwo rodziny poinformowało o ważnej kwestii, która reformie nie będzie podlegała.

By przestać płacić abonament RTV wystarczy wysłać pismo do Poczty Polskiej. WSA: formularz dot. wyrejestrowania odbiorników niezgodny z delegacją ustawową
08 maja 2026

Wyrokiem z 25 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienie Poczty Polskiej podtrzymujące zapłatę zaległych opłat abonamentowych przez obywatela (abonenta). Ów obywatel bronił się tym, że wysłał pismo do Poczty Polskiej, w którym wnioskował o wyrejestrowanie odbiornika. Poczta argumentowała, że powinien to zrobić na formularzu określonym w rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji. Jednak WSA w uzasadnieniu tego wyroku (powołując się też na orzeczenie NSA) uznał, że wprowadzenie formularza wyrejestrowania w rozporządzeniu wykracza poza delegację ustawową. Zaś – zdaniem sądu – Poczta Polska po otrzymaniu oświadczenia o wyrejestrowanie odbiornika w zwykłym piśmie powinna „poczynić stosowne czynności w zakresie wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności”. Czyli zawiadomić zobowiązanego o przyjęciu tego oświadczenia i następnie wyrejestrować daną osobę albo przesłać stosowny formularz do wypełnienia i odesłania albo złożenia w placówce pocztowej.

pokaż więcej
Proszę czekać...