Ustawa anty-SLAPP weszła w życie – ochrona aktywistów i dziennikarzy

Urszula Wilk-Winter
rozwiń więcej
Ustawa anty-SLAPP weszła w życie – ochrona aktywistów i dziennikarzy / Ustawa anty-SLAPP weszła w życie – ochrona aktywistów i dziennikarzy / Shutterstock

Weszła w życie ustawa anty-SLAPP - o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej. Stanowi ona transpozycje dyrektywny Unii Europejskiej, która zobowiązała państwa członkowskie do wprowadzenie takiego prawa do dnia 7 maja 2026 roku. Czego dotyczą przepisy?

SLAPP to skrót od słów Strategic Lawsuits Against Public Participation – strategiczne pozwy przeciwko udziałowi społeczeństwa zwane również pozwami kneblującymi czy o efekcie mrożącym. Są to powództwa które politycy, korporacje oraz inne bogate podmioty wytaczają dziennikarzom i aktywistom w celu ich zastraszenia i uciszenia w debacie publicznej. Powód w takim procesie dysponuje środkami finansowymi na prowadzenie postępowania w tym korzysta z wykwalifikowanej pomocy prawnej. Wskazać należy również, iż strona powodowa co do zasady występując z powództwem może się do tego przygotować natomiast pozwany ma ograniczony czas – minimalnie dwa tygodnie – na złożenie odpowiedzi na pozew. Dodatkowo może mieć ograniczone możliwości czasowe, a także finansowe do podjęcia działań adekwatnych do sytuacji.

Cel ustawy anty-SLAPP

Celem nowej ustawy jest wprowadzenie do systemu regulacji prawnych które zapewnią ochronę osób uczestniczących w debacie publicznej przed dochodzonym w postępowaniu sądowych w sprawach cywilnych roszczeniami zmierzającymi wyłącznie lub przede wszystkim do stłumienia, ograniczenia, zakłócenia tej debaty lub szykanowania za udział w niej. Dodatkowo przepisy odnoszą się również do prawa procesowego aby uniemożliwić jego nadużywanie.

Definicja debaty publicznej

Została wprowadzona definicja debaty publicznej, która oznacza składanie oświadczeń lub podejmowanie działań przez osobę fizyczną lub prawną w ramach wykonywania prawa do wolności wypowiedzi i informacji, twórczości artystycznej i nauki, zgromadzeń i zrzeszania się. Debata publiczna może się również toczyć w związku ze sprawą mogącą budzić uzasadnione zainteresowanie społeczne.

Główne rozwiązania ustawy anty-SLAPP

Wprowadzenie możliwości:

1. Złożenia przez pozwanego wniosku o zobowiązanie powoda do złożenia kaucji na zabezpieczenie kosztów procesu w ich pełnej wysokości, jeśli pozwany uprawdopodobni, że powództwo zmierza wyłącznie lub głównie do stłumienia, ograniczenia, zakłócenia debaty publicznej lub szykanowania za udział w niej. Niewpłacenie kaucji w terminie określonym przez sąd spowoduje odrzucenie pozwu oraz zasądzenie kosztów procesu na rzecz pozwanego.

2. Udziału w postępowaniu organizacji pozarządowych dwojakiego rodzaju tj. które w ramach działalności statutowej zajmują się:

  • wolnością słowa lub osób uczestniczących w debacie publicznej,
  • kwestiami związanymi z przedmiotem debaty publicznej, której dotyczy postępowania np. jeśli pozew ma związek ze zrzutem ścieków – podmioty zajmujące się ochroną środowiska w szczególności wód albo konkretnego obszaru cennego przyrodniczo,

3. Zażądania przez pozwanego wydania wyroku zamiast postanowienia o odrzucenia pozwu co zapewnia nie tylko ochronę przed bezzasadnym postępowaniami sądowymi, ale powoduje trwałe rozstrzygnięcie sporu (powaga rzeczy osądzonej),

4. Nałożenia na powoda grzywny, jeżeli sąd:

  • odrzuci pozew,
  • oddali powództwo w całości lub w części, stwierdzając, iż aktywność powoda zmierzała wyłącznie bądź głównie do stłumienia, ograniczenia, zakłócenia debaty publicznej
Prawo
Połowa Polaków nie wie, że to koniec tanich zakupów z Chin. Od 1 lipca co najmniej 3 euro cła do każdej przesyłki spoza UE. Platformy walczą, aby nie stracić Europy
29 cze 2026

Aż 51% konsumentów e-commerce nad Wisłą nie słyszało, że od lipca 2026 r. do zagranicznych zakupów internetowych będzie doliczane cło wynoszące co najmniej 3 euro. To efekt starcia z azjatyckimi serwisami, które w 2025 r. wysłały do Unii Europejskiej prawie 5,9 mld przesyłek o średniej wartości zaledwie 8,82 euro. Platformy zakupowe nie mogą stracić chłonnego europejskiego rynku, dlatego zmieniają strategię realizowania dostaw, na czym zyska logistyka kontraktowa i magazyny, ale straci lotnictwo. Celem jest ograniczenie podwyżek, bo klient w Polsce jest wyjątkowo wrażliwy na cenę i grozi porzuceniem koszyka.

100 tys. mieszkań bez ksiąg wieczystych wreszcie będzie uregulowanych - zmiana w gruntach spółdzielni mieszkaniowych
29 cze 2026

Rząd przyjął projekt ustawy, która zakończy problem braku praw do gruntów pod blokami spółdzielczymi. Dotyczy to ok. 120 spółdzielni mieszkaniowych i ok. 100 tys. mieszkań. Spółdzielnie będą mogły uzyskać trwałe prawo do gruntu, a mieszkańcy – założyć księgi wieczyste i np. wziąć kredyt hipoteczny. Co konkretnie zyskają członkowie spółdzielni mieszkaniowych?

Ustawa anty-SLAPP weszła w życie – ochrona aktywistów i dziennikarzy
29 cze 2026

Weszła w życie ustawa anty-SLAPP - o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej. Stanowi ona transpozycje dyrektywny Unii Europejskiej, która zobowiązała państwa członkowskie do wprowadzenie takiego prawa do dnia 7 maja 2026 roku. Czego dotyczą przepisy?

Polacy chcą się rozwijać, ale tylko nieliczni to robią. Nowy obraz rynku pracy
29 cze 2026

Chęć podnoszenia kwalifikacji zawodowych w ciągu najbliższego roku deklaruje 32 proc. Polek i Polaków. Gotowość do rozwoju zawodowego obniża się wraz z wiekiem - wynika z raportu przygotowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości i Uniwersytet Jagielloński.

Twój sprzęt AGD padł po dwóch latach? Już niedługo wyrzucanie go do śmieci przestanie być jedyną opcją
28 cze 2026

Znasz to? Drogi telefon psuje się tuż po gwarancji, a serwis mówi, że naprawa się nie opłaca. Podobnie z pralką, która odmawia posłuszeństwa zaraz po okresie ochrony. Unia Europejska chce to zmienić — nowe przepisy o prawie do naprawy mają ograniczyć takie praktyki także w Polsce.

Sąsiad zakaże Ci remontu mieszkania, bo jedna ze ścianek działowych w Twoim mieszkaniu nie należy do Ciebie – większość właścicieli nieruchomości nie wie o tym kruczku prawnym
29 cze 2026

Niewielu właścicieli mieszkań jest świadomych, że w obrębie ich mieszkania może znajdować się część nieruchomości wspólnej, pomimo, że faktyczny dostęp do niej posiada wyłącznie właściciel lokalu. Jakakolwiek ingerencja w tę część nieruchomości – wymagać będzie zgody sąsiadów (wspólnoty mieszkaniowej) lub zarządcy budynku.

Komisja: Najpierw osoba niepełnosprawna dostała 3,6 punktu. Teraz tylko 2,7, gdy nie wstaje z łóżka
27 cze 2026

Osoby niepełnosprawne stale sygnalizują nieprawidłowości w komisjach przyznających punkty dla świadczenia wspierającego. Przykład w artykule jest szczególny - dotyczy osoby niepełnosprawnej, której stan zdrowia pogorszył się w ciągu dwóch lat. Dwa lata temu osoba niepełnosprawna poruszała się o kulach. I dostała wyższą ocenę niepełnosprawności niż dziś, gdy jest całkowicie bezwładna w nogach i rękach. A przecież powinno być odwrotnie.

Czynsz w TBS nie może być funduszem rozwoju spółki. 3 cele czynszu w ustawie - problem pojawia się, gdy stawka uwzględnia również koszty nowych inwestycji
27 cze 2026

System społecznego budownictwa czynszowego miał być alternatywą dla dwóch skrajności: komunalnego lokalu i kredytu hipotecznego na trzy dekady. Najemca wnosi partycypację w koszt budowy lokalu, a później płaci czynsz, który nie jest ceną rynkową, lecz ma wynikać z kosztów utrzymania zasobu. To właśnie odróżnia TBS i SIM od zwykłego najmu. W praktyce jednak ten model może zostać wypaczony, gdy czynsz mieszkańców istniejących budynków zaczyna finansować nie tylko ich eksploatację, remonty i spłatę zobowiązań budowlanych, ale także koszty przygotowania kolejnych inwestycji. Wtedy czynsz kosztowy przestaje być kosztem mieszkania, a staje się wygodnym źródłem finansowania rozwoju całej spółki.

Pułapka w prawie budowlanym: Montaż klimatyzacji nielegalny bez zgłoszenia do starostwa w 2026 r. i zgody sąsiada?
29 cze 2026

Na najbliższe dni, w całej Polsce, prognozowane są ekstremalnie wysokie temperatury. W związku z tym, że to dopiero początek tegorocznego lata – wiele osób, którym doskwiera upał, może rozważać montaż klimatyzacji w domu lub mieszkaniu (jeżeli jeszcze jej nie posiadają). Warto zatem mieć świadomość, że przepisy prawa budowlanego nie są w tym temacie zupełnie obojętne. Sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, jeżeli klimatyzacja ma zostać zamontowana w budynku wielorodzinnym.

W MOPS rewolucja. Nie będzie już w Warszawie 6 usług, a w Bieszczadach tylko 2
29 cze 2026

Niezależnie od miejscowości standard usług opiekuńczych oferowanych przez MOPS ma być taki sam. To efekt wejścia w życie rozporządzenie ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Stanie się to 30 sierpnia 2026 r.

pokaż więcej
Proszę czekać...