PZON odbierają świadczenia niepełnosprawnym. Przez przepisy. Komisje wybrały jednak restrykcyjną ich interpretację

Tomasz Król
prawnik piszący o m.in.: problemach osób niepełnosprawnych, ZUS, pracy, cywilistyce, administracji, przedsiębiorcach, podatkach
rozwiń więcej
PZON odbierają świadczenia niepełnosprawnym. Takie są przepisy. Komisje wybrały restrykcyjną interpretację / PZON odbierają świadczenia niepełnosprawnym. Takie są przepisy. Komisje wybrały restrykcyjną interpretację / Shutterstock

Stale widzę skargi rodziców, których dzieci straciły pkt 7 w PZON - oznacza to utratę cennego świadczenia pielęgnacyjnego. Rodzice są oburzeni procedurą stosowaną przez PZON wobec ich niepełnosprawnych dzieci. Niestety wynika to z przepisów (choć trzeba przyznać restrykcyjnie interpretowanych w PZON). Dla otrzymania świadczenia dziecko w relacji do otoczenia musi spełnić wymogi tej definicji: "Całkowita zależność osoby od otoczenia, polegająca na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych". Jeżeli dziecko wykonuje choć część tych czynności samodzielnie (np. myje sobie zęby, wiąże buty, ubiera się, utrzymuje kontakty z rówieśnikami), to PZON odbiera pkt 7 w orzeczeniu o niepełnosprawności. Orzeczenie potwierdza niepełnosprawność, ale nie wynika z niego niesamodzielność.

Żeby otrzymać pkt 7 dziecko musi być - tak stanowią przepisy - "całkowicie zależną osobą od otoczenia" (w końcowej części artykułu umieszczam pełną definicję prawną, w której jest ten zwrot). Dlatego lekarze w PZON pytają autystyczne dzieci o takie rzeczy jak "Ubierasz się sam?", "Myjesz się sam?", "Wiążesz sam buty?". Jeżeli autystyczne dziecko (np. 8 lat) odpowie, że wykonuje samodzielnie te czynności, zostaje uznane za "częściowo zależne od otoczenia". Zależne, ale tylko "częściowo". Lekarze nie kwestionują przy tym niepełnosprawności dziecka. Ale uznają, że jest częściowo samodzielne, a to wyklucza świadczenie pielęgnacyjne dla rodziców. Zamiana słowa "całkowicie zależna" (tu jest świadczenie pielęgnacyjne) na "częściowo zależna" (tu nie ma świadczenia pielęgnacyjnego) pozbawia rodziców dziecka kwoty około 46 000 zł rocznie.

Poniżej list czytelniczki:

Mój syn mówi i jest dość komunikatywny. Panie z komisji zapytały go, czy lubi szkołę oraz czy lubi jeść

"Czytałam Pana artykuł na temat „znikających” punktów 7 i 8 w orzeczeniach dla dzieci w spektrum autyzmu i postanowiłam wtrącić swoje 3 grosze.

Zgadzam się z tym, że osoby w spektrum autyzmu różnie funkcjonują. Jestem mamą chłopca z diagnozą spektrum autyzmu i ADHD w wieku 8 lat. I zgadzam się, że komisje nagminnie uzdrawiają nasze dzieci. Sama odwoływałam się od orzeczenia PZON do WZON 2 lata temu. Cała komisja trwała jakieś 3–5 min. Mój syn mówi i jest dość komunikatywny. Panie z komisji zapytały go, czy lubi szkołę oraz czy lubi jeść. Oba pytania związane były z formą nauki syna – ED (nieakceptowalną przez komisje, MOPS-y itp.) oraz z wybiórczością pokarmową dziecka. Syn odpowiedział: „NIE” i „TAK”. Panie zaraz stwierdziły, że nie pasuje mu ED, bo to przecież jest „izolowanie dziecka od rówieśników, od świata”, należy syna wysłać do szkoły, najlepiej specjalnej. To, że syn zje więcej, nie znaczy, że więcej potraw. Lubi jeść np. tosty z pasztetem i keczupem i je je na śniadanie, obiad i kolację.

I tyle z komisji. Nikt nie zapytał, jak radzę sobie jako opiekun z agresją syna, jak to jest z tym, że nadal ma pampersa, że ledwo trzyma widelec, a z łyżki zupa mu ucieka, że jest mądry i ogarnia tabliczkę mnożenia, ale podpisać się nie potrafi... Ani o to, za co będziemy żyć w czasie do odwołania się do WZON.

Mój syn jest nadpobudliwy, wpada w szał, nadal załatwia potrzeby w pieluchę, sam się nie przebierze, nie umyje, zrobi sobie kanapkę z pokrojonego pieczywa, ale nic więcej. Ucieka.

Mamy jeszcze rok do kolejnej komisji PZON, a ja wciąż szukam pracy zdalnej albo takiej, którą mogłabym wykonywać w domu i godzić ją z opieką nad synem, bo po komisji PZON mogę zostać z dzieckiem bez środków do życia. Wynajmuję mieszkanie, opłacam rachunki ze świadczenia pielęgnacyjnego i 800+, i na życie zostaje nam niewiele. Gdyby nie szkoła w ED, do której zapisany jest syn, albo nie jedlibyśmy, a syn miałby terapie, albo odwrotnie, a tak to szkoła pomaga nam w tych opłatach.

Uciekłam od przemocowego partnera uzależnionego od narkotyków, który zgotował nam piekło na ziemi, z woj. mazowieckiego do wielkopolskiego. Nie mogę tam wrócić. 6 lat wojny sądowej i sądowego piekła, bo przemoc to konflikt. Ojciec dzieckiem nie interesuje się w zasadzie od urodzenia, ale odeszłam i chciał mnie ukarać, stąd sprawy sądowe. Wiem tyle, że odsiedział w więzieniu już kilka wyroków za narkotyki. Za przemoc żadnego.

Mój syn jest nadpobudliwy, wpada w szał, nadal załatwia potrzeby w pieluchę, sam się nie przebierze, nie umyje, zrobi sobie kanapkę z pokrojonego pieczywa, ale nic więcej. Ucieka. Przed każdym wyjściem z domu powtarzamy zasady, że nie może biegać po sklepie, że nie wolno mu samemu przechodzić przez ulicę, że czekać ma na mnie przy pasach... Powiedzmy, że działa to. Powiedzmy. Zawsze biegnie przede mną, a ja się wydzieram: „STÓJ!”, im bliżej jest ulicy.

Szkoły pozbywają się uczniów w spektrum, którzy przeszkadzają

Nikt nie pyta rodzica, jak sobie radzi w domu, w życiu z dzieckiem w spektrum autyzmu. Co najwyżej znajdzie się zawsze ktoś, kto skrytykuje, bo np. dziecko krzyczy na ulicy czy w sklepie. Szkoły pozbywają się uczniów w spektrum, którzy przeszkadzają. I tu jest zabawnie, bo chcesz, rodzicu, by dziecko było w ED, to wszyscy namawiają do szkół systemowych, że niby to dla dobra dziecka, ale jeśli chodzi do systemowej i rozrabia, to rzucaj wszystko, rodzicu (pracę), i zabieraj do domu.

Przepraszam, że piszę tak późno, ale dopiero teraz mogłam jako tako pozbierać myśli.

Gdy po prysznicu i umyciu włosów, podczas czego syn wydzierał się, jakbym miała go utopić czy żywcem ze skóry obdzierać, śpi spokojnie w swoim łóżeczku."

Polecamy: Pomoc społeczna. Komentarz do ustawy

Podstawy prawne odbierania pkt 7 albo 8 w orzeczeniu

1. Pierwszy warunek dla otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego:

Konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7 wskazań w orzeczeniu o niepełnosprawności)

W tabelce jest użyty zwrot "Konieczność sprawowania opieki". Ma on swoją definicję w "Standardach w zakresie kwalifikowania oraz postępowania dotyczącego orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności oraz oznaczenie symboli przyczyn niepełnosprawności". "Konieczność sprawowania opieki" oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem.

Ta definicja dla pkt 7 interpretowana jest w ten sposób, że jeżeli dziecko potrafi jakiekolwiek czynności zrobić samo, to nie ma "całkowitej zależności". Dlatego lekarze pytają o to, czy dziecko umie się ubrać, umyć, zawiązać buty, ma kolegów.

1. Drugi warunek dla otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego:

"konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji" (pkt 8 wskazań w orzeczeniu o niepełnosprawności).

Tak stanowi art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych link do ustawy

Polecamy: Pomoc społeczna. Komentarz do ustawy

Standardy w zakresie kwalifikowania oraz postępowania dotyczącego orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności oraz oznaczenie symboli przyczyn niepełnosprawności

DEFINICJA nr 1

Konieczność sprawowania opieki – oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem;

DEFINICJA nr 2

Konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych – oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

Prawo
Komisja: Najpierw osoba niepełnosprawna dostała 3,6 punktu. Teraz tylko 2,7, gdy nie wstaje z łóżka
27 cze 2026

Osoby niepełnosprawne stale sygnalizują nieprawidłowości w komisjach przyznających punkty dla świadczenia wspierającego. Przykład w artykule jest szczególny - dotyczy osoby niepełnosprawnej, której stan zdrowia pogorszył się w ciągu dwóch lat. Dwa lata temu osoba niepełnosprawna poruszała się o kulach. I dostała wyższą ocenę niepełnosprawności niż dziś, gdy jest całkowicie bezwładna w nogach i rękach. A przecież powinno być odwrotnie.

Czynsz w TBS nie może być funduszem rozwoju spółki. 3 cele czynszu w ustawie - problem pojawia się, gdy stawka uwzględnia również koszty nowych inwestycji
27 cze 2026

System społecznego budownictwa czynszowego miał być alternatywą dla dwóch skrajności: komunalnego lokalu i kredytu hipotecznego na trzy dekady. Najemca wnosi partycypację w koszt budowy lokalu, a później płaci czynsz, który nie jest ceną rynkową, lecz ma wynikać z kosztów utrzymania zasobu. To właśnie odróżnia TBS i SIM od zwykłego najmu. W praktyce jednak ten model może zostać wypaczony, gdy czynsz mieszkańców istniejących budynków zaczyna finansować nie tylko ich eksploatację, remonty i spłatę zobowiązań budowlanych, ale także koszty przygotowania kolejnych inwestycji. Wtedy czynsz kosztowy przestaje być kosztem mieszkania, a staje się wygodnym źródłem finansowania rozwoju całej spółki.

Pułapka w prawie budowlanym: Montaż klimatyzacji nielegalny bez zgłoszenia do starostwa w 2026 r. i zgody sąsiada?
27 cze 2026

Na najbliższe dni, w całej Polsce, prognozowane są ekstremalnie wysokie temperatury. W związku z tym, że to dopiero początek tegorocznego lata – wiele osób, którym doskwiera upał, może rozważać montaż klimatyzacji w domu lub mieszkaniu (jeżeli jeszcze jej nie posiadają). Warto zatem mieć świadomość, że przepisy prawa budowlanego nie są w tym temacie zupełnie obojętne. Sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, jeżeli klimatyzacja ma zostać zamontowana w budynku wielorodzinnym.

Od 30 sierpnia 2026 r. jeden MOPS nie będzie mógł świadczyć dwóch usług, gdy inny wykonuje ich sześć
26 cze 2026

To efekt wejścia w życie rozporządzenie ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania.

PFRON: SODiR 3.0 uprości rozliczenia dla firm i osób z niepełnosprawnością prowadzących działalność gospodarczą i rolniczą
26 cze 2026

Procedura ubiegania się o wsparcie finansowe z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych od lat jest ważnym elementem polityki wspierania aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami w Polsce. Korzystają z niego zarówno pracodawcy zatrudniający osoby z niepełnosprawnością, jak i osoby prowadzące działalność gospodarczą czy rolnicy opłacający składki na ubezpieczenia społeczne. PFRON planuje aktualnie wdrożyć SODiR 3.0 – nowoczesną wersję systemu informatycznego, która ma usprawnić proces składania wniosków, ograniczyć liczbę formalności i zwiększyć bezpieczeństwo obsługi świadczeń. PFRON zapowiada, że nowy system ma być szczególnie pomocny dla przedsiębiorców z niepełnosprawnością, rolników z niepełnosprawnością oraz rolników zobowiązanych do opłacania składek za domownika z niepełnosprawnością.

Wyższe ceny benzyny i oleju napędowego. Minister energii określił ceny paliw na weekend
27 cze 2026

Minister energii w obwieszczeniu określił wysokość maksymalnych cen detalicznych za litr benzyny 95, benzyny 98 i oleju napędowego w dniach od 27 do 29 czerwca. Ile w weekend kosztuje paliwo na stacjach benzynowych?

Była wypożyczalnia PFRON. Można za darmo dostać z niej sprzęt dla osób niepełnosprawnych [Projekt]
26 cze 2026

Osoby niepełnosprawne za darmo będą mogły otrzymać wyroby medyczne z likwidowanej wypożyczalni PFRON dla osób niepełnosprawnych. Cały proces ma się zakończyć do końca 2028 r. Na zakup sprzętu dla niej wydano 95 mln zł. Dziś ten sprzęt jest wart około 22 mln zł. Przy czym należy pamiętać, że w kwocie tej nie ma sprzętu wartego poniżej 10 000 zł - został on jednorazowo zamortyzowany.

Bezpłatne, powszechne warsztaty ochrony ludności – ruszyły zapisy
26 cze 2026

Ruszyły zapisy na powszechne warsztaty ochrony ludności – informuje MSWiA. Te bezpłatne zajęcia prowadzone będą przez Polski Czerwony Krzyż oraz Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP. Warsztaty przeznaczone są dla wszystkich osób, które chcą lepiej przygotować siebie i swoich bliskich na sytuacje kryzysowe.

Koniec nocnych kąpieli na obozach i koloniach. Weszły w życie nowe przepisy zwiększające bezpieczeństwo dzieci
26 cze 2026

Już od 6 czerwca obowiązują nowe przepisy dotyczące organizacji wypoczynku dzieci i młodzieży. Nowelizacja rozporządzenia ministra edukacji wprowadza zakaz korzystania z kąpielisk w porze nocnej oraz nakłada nowe obowiązki na kierowników i wychowawców kolonii oraz obozów. Celem zmian jest zwiększenie bezpieczeństwa uczestników letniego wypoczynku.

28.06.2026: niedziela handlowa. Sprawdź, kiedy kolejne zakupy w niedzielę
26 cze 2026

W najbliższą niedzielę, 28 czerwca, sklepy będą otwarte. Kolejna niedziela handlowa przypada 30 sierpnia, a następne 6, 13 i 20 grudnia.

pokaż więcej
Proszę czekać...