Świadczenie wspierające w sądach. Niepełnosprawni wygrywają podwyżki o 10-17 punktów poziomu potrzeby wsparcia

• Wytyczne a świadczenie wspierające od grudnia 2024 r.
• Czego dotyczy wyrok - typowej sprawy od 1,5 roku w każdym WZON w Polsce.
• Poniżej kluczowy fragment uzasadnienia wyroku sądu dającego nadzieję dla osób niepełnosprawnych

Dlaczego od 1,5 roku obniża się świadczenie wspierające dla osób w wieku 75+? I skąd liczba "210 000 osób poszkodowanych tą praktyką? Może zacznę od liczby 210 000 osób poszkodowanych Wytycznymi - od początku przyznawania świadczenia wspierającego do połowy kwietnia 2026 r. 310 000 osób niepełnosprawnych w wieku 75+ otrzymało decyzję WZON o punktach. To aż 45% wszystkich decyzji. Wytyczne Pełnomocnika Rządu ds Osób niepełnosprawnych wysłano w grudniu 2024 r. więc nie wszystkie osoby z 310 000 ma obniżone punkty - jest ich "około 210 000 osób".

Wytyczne a świadczenie wspierające od grudnia 2024 r.

Od 1 marca 2026 r. relacja między świadczeniem wspierającym a punktami niesamodzielności (poziom potrzeby wsparcia) są następujące:

1. 4353 zł - przedział: 95 - 100 pkt;
2. 3562 zł - przedział: 90 - 94 pkt;
3. 2375 zł - przedział: 85 - 89 pkt;
4. 1583 zł - przedział: 80 - 84 pkt;
5. 1188 zł - przedział 75 - 79 pkt;
6. 792 zł - przedział 70 do 74 pkt.

Te kwoty to wartości miesięczne, a więc za 95 - 100 punktów mamy 52 236 zł rocznie świadczenia. Poważne kwoty. Wytyczne Pełnomocnika z grudnia 2024 r. działają w ten sposób, że specjalista WZON ma nakaz "zabrania" osobie niepełnosprawnej około 8-10 punktów. Niezależnie od rzeczywistego stanu zdrowia. Tylko z uwagi na wiek. W ten sposób niepełnosprawny "spada" z poziomu np. 95 punktów do 85 punktów. Otrzymuje wtedy nie 4353 zł a 2375 zł miesięcznie.

Czego dotyczy wyrok - typowej sprawy od 1,5 roku w każdym WZON w Polsce.

Etap 1) Członek komisji wygaduje się wnukowi opiekującemu się niepełnosprawną babcią, że ta będzie inaczej oceniana pod kątem samodzielności niż inne osoby niepełnosprawne (świadczenie wspierające jest za stopień niesamodzielności - niepełnosprawność nie ma znaczenia). Nie do końca chce wierzyć, że tak jest. Ale rzeczywiście babcia otrzymuje 72 punkty. To oznacza 792 zł miesięcznie świadczenia wspierającego zamiast 1583 zł za 82 punkty. Czyli obniżka 791 zł?

Etap 2) Po opuszczeniu WZON sprawa trafia do sądu - ten uznaje obniżkę punktów na podstawie Wytycznych będących dokumentem wewnętrznym w strukturach urzędu (a nie ustawą i rozporządzeniem) za absurd. I osoba niepełnosprawna odzyskuje swoje pieniądze.

Poniżej kluczowy fragment uzasadnienia wyroku sądu dającego nadzieję dla osób niepełnosprawnych

Jakich argumentów użył sąd, aby podważyć Wytyczne Pełnomocnika Rządu ds Osób Niepełnosprawnych?

Argument 1) Punkty przyznaje się wyłącznie na podstawie obowiązujących przepisów prawa (ustawy o rehabilitacji oraz odpowiedniego rozporządzenia). Tzw. wytyczne Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych nie są brane pod uwagę przy ustalaniu punktacji.

Argument 2) Wytyczne mają charakter instrukcyjny, a ich adresatem są podległe jednostki administracji. Nie stanowią one źródła powszechnie obowiązującego prawa.

Argument 3) Wytyczne Pełnomocnika Rządu nie mogą prowadzić do ograniczenia praw osoby z niepełnosprawnością (w tym powyżej 75 roku życia) ani do zaniżania punktacji poprzez wprowadzanie dodatkowych interpretacji, które nie wynikają bezpośrednio z przepisów rozporządzenia.

Pełny cytat z uzasadnienia wyroku sądu:

„Odnosząc się do sposobu ustalania poziomu potrzeby wsparcia, wskazać należy, że podstawą rozstrzygnięcia tej kwestii są przepisy powszechnie obowiązującego prawa, w szczególności ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej, zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 roku w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia. W niniejszej sprawie nie zostały uwzględnione tzw. wytyczne Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych dotyczące ustalania poziomu potrzeby wsparcia, w tym w odniesieniu do osób powyżej 75 roku życia kierowane do wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności. Dokumenty te mają charakter instrukcyjny, a ich adresatem są podległe jednostki administracji. Nie stanowią one źródła powszechnie obowiązującego prawa. Wytyczne Pełnomocnika Rządu nie mogą prowadzić do ograniczenia praw osoby z niepełnosprawnością (w tym powyżej 75 roku życia) ani do zaniżania punktacji poprzez wprowadzanie dodatkowych interpretacji, które nie wynikają bezpośrednio z przepisów rozporządzenia. Zgodnie z zasadą hierarchii źródeł prawa, przy wydawaniu rozstrzygnięcia organ zobowiązany jest stosować przepisy prawa powszechnie obowiązującego. W związku z powyższym ewentualne wytyczne o charakterze wewnętrznym nie mogą stanowić samodzielnej podstawy ustalania punktacji ani wpływać na ocenę poziomu potrzeby wsparcia w sposób odbiegający od kryteriów określonych w rozporządzeniu. W konsekwencji ustalenie poziomu potrzeby wsparcia w niniejszej sprawie zostało dokonane w oparciu o przesłanki wskazane w obowiązujących przepisach ww. ustawy oraz rozporządzenia, z uwzględnieniem faktycznego zakresu ograniczeń w funkcjonowaniu odwołującej oraz zgromadzonej dokumentacji medycznej. Wytyczne o charakterze wewnętrznym nie mogły stanowić podstawy do odmiennej oceny tych okoliczności.”