Jakub Sitarski

W wielu dużych organizacjach wciąż pokutuje przekonanie, że ryzyko celne dotyczy wyłącznie importera, agencji celnej albo podmiotu, który bezpośrednio dokonał zgłoszenia. To założenie bywa jednak niebezpiecznie uproszczone. W praktyce coraz częściej przedmiotem zainteresowania urzędów celno-skarbowych (UCS) stają się także firmy, które pojawiają się na dalszych etapach łańcucha dostaw, tj. przewoźnicy, operatorzy logistyczni, magazynujący, dystrybutorzy czy przedsiębiorcy obsługujący obrót towarowy już po przekroczeniu granicy Unii. Najbardziej problematyczne są sytuacje, w których nieprawidłowość powstała wcześniej – nierzadko za granicą, na etapie importu, tranzytu albo zgłoszenia dokonanego przez inny podmiot – a po latach konsekwencje finansowe i prawne próbują zostać przerzucone na polską firmę, która nie była inicjatorem naruszenia i nie miała świadomości jego wystąpienia. Właśnie tu zaczyna się spór o dług celny i o to, czy w ogóle istniały podstawy, by przypisać przedsiębiorcy wiedzę o cudzych nieprawidłowościach albo brak wymaganej staranności.

Do ustalenia rzeczywistej ilości wyrobów akcyzowych nie zawsze konieczny jest ich rozładunek. Przepisy wprowadzające domniemanie rozładunku pojawiły się dopiero w 2023 roku w regulacjach wspólnotowych, podczas gdy podatnicy często toczą spory z organami podatkowymi dotyczące wcześniejszych lat. Organy podatkowe nie mają prawa tworzyć obowiązku podatkowego w oparciu o przepisy unijne, jeśli brak jest odpowiednich regulacji w prawie krajowym. Nie powinny także stosować wykładni rozszerzającej przepisów krajowych, lecz kierować się ich literalnym brzmieniem – wskazuje Jakub Sitarski, radca prawny i doradca podatkowy.

W dniu 29 maja 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), po dwukrotnym odraczaniu publikacji orzeczenia (pierwotna data rozprawy: 8 maja 2024 r.), uchylił zaskarżony przez podatnika wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o sygn. akt I SA/Gd 703/19 z 29 października 2019 r., przyjmując że wbrew wydanemu wyrokowi WSA organy podatkowe nie zgromadziły wystarczających dowodów na podważenie dobrej wiary podatnika. W wyroku o sygn. akt I FSK 423/20 NSA nie zgodził się z sądem pierwszej instancji odnośnie wykazania przez organy zasadności pozbawienia podatnika prawa do odliczenia VAT wykazanego na fakturach dokumentujących zakupy towarów i usług. 

W dniu 10 listopada 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wydał niezwykle ważny wyrok (I FSK 903/22) dotyczący oszustw podatkowych i dobrej wiary podatników w kontekście prawa do odliczenia VAT oraz zastosowania 0% stawki tego podatku do wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów. Oczekiwanie na pisemne uzasadnienie tego orzeczenia trwało ponad cztery miesiące, aczkolwiek było warto. W niniejszym artykule omawiam kluczowe wnioski płynące z wyroku I FSK 903822, które nie tylko wprowadzają istotne zmiany w rozumieniu i stosowaniu prawa podatkowego z puntu widzenia organów chcących zakwestionować rzetelność podatnika, ale także oferują cenne wskazówki, jak bezpiecznie prowadzić działalność gospodarczą, unikając pułapek związanych z oszustwami VAT. Zapraszam do lektury.

W dniu 13 lutego 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) zakwestionował praktykę organów podatkowych, polegającą na bezrefleksyjnym oddalaniu wniosków dowodowych. NSA wydał w tym dniu istotny wyrok (I FSK 2150/19), w którym w ustnych motywach podjętego rozstrzygnięcia sprzeciwił się praktyce automatycznego domniemania nadużycia prawa podatkowego, podkreślając znaczenie konkretnych dowodów w procesie decyzyjnym organów. Orzeczenie NSA stanowi wartość dodaną dla wszystkich sporów podatkowych, w których organy nie respektują stawianych przez podatników wniosków dowodowych. Wyrok ten stanowi również swoiste ostrzeżenie dla organów podatkowych, podkreślając, że tego typu praktyki będą spotykać się z zasadniczą krytyką wymiaru sprawiedliwości.