Prawa seniora

Dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, potocznie zwane czternastą emeryturą, jest w 2026 roku wypłacane we wrześniu, podobnie jak w poprzednich trzech latach. Tak wynika rozporządzenia Rady Ministrów z 10 sierpnia 2026 r. w sprawie określenia miesiąca wypłaty kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów w 2026 r., opublikowanych 29 czerwca 2026 r. "Czternastka" wynosi w 2026 roku 1978,49 zl brutto, a więc tyle, ile wynosi najniższa emerytura. Jakie kwoty netto otrzymają emeryci i renciści? W dniu 25 września ZUS wypłaci kolejną dużą transzę świadczeń, natomiast ostatnie wypłaty trafią do uprawnionych emerytów i rencistów 1 października.

Od 1 kwietnia 2026 r. obowiązują nowe prognozy dotyczące średniego wieku jakiego dożyją Polacy. Jak co roku Główny Urząd Statystyczny ustalił przeciętną liczbę miesięcy, które pozostały do przeżycia osobom w wieku od 30 do 90 lat. Na podstawie tych danych ZUS wylicza emerytury dla osób urodzonych po 1948 roku na ich wnioski złożone między kwietniem bieżącego roku, a marcem 2027 roku. Najnowsze dane GUS pokazują, że średnia długość życia w Polsce rośnie, co ma bezpośredni (niestety negatywny) wpływ na wysokość emerytur.

Od 1 kwietnia 2026 roku do 31 marca 2027 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w toku obliczania wysokości emerytury korzysta z tablicy średniego dalszego trwania życia opublikowanej 25 marca 2026 r. przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ta tablica nie dotyczy zasadniczo osób, które już wcześniej przeszły na emeryturę. ZUS wyjaśnia, że przeliczenie wcześniej przyznanej emerytury wg nowej tabeli jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy są nowe składki lub nowe dowody. Ale w takim przypadku najnowszą tablicę dalszego trwania życia ZUS zastosuje wyłącznie do dodatkowych składek, a nie do całego świadczenia.

ZUS informuje, że kobiety pobierające okresową emeryturę kapitałową po osiągnięciu męskiego powszechnego wieku emerytalnego (65 lat) będą miały z urzędu przeliczone świadczenie. Na przeliczeniu mogą zyskać nawet kilkaset złotych miesięcznie.

Emerytura minimalna to najniższa kwota emerytury gwarantowana przez państwo osobom, które spełniają określone warunki. Od 1 marca 2026 roku wynosi 1978,49 zł brutto. Jeśli świadczenie obliczone na podstawie zgromadzonych składek jest niższe, ZUS podwyższy je do tej kwoty, ale nie w każdym przypadku. Jednak nawet emeryci otrzymujący emerytury niższe od minimalnej mają prawo do innych świadczeń i zasiłków.

Sąd Okręgowy w Radomiu stanął na stanowisku, iż naturalne następstwa procesu starzenia powinny być uwzględniane każdorazowo w odniesieniu do konkretnej osoby i konkretnej czynności. Wiek, w szczególności 75 lat, nie może zatem stanowić samodzielnego i automatycznego kryterium, które redukuje punktację.

Renta wdowia obowiązująca od 2025 roku (także w 2026 roku) wywołuje duże zainteresowanie tysięcy seniorów. Jednym z kilku koniecznych do spełnienia warunków uzyskania prawa do tego świadczenia, jest pozostawanie we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka. Czym jest ta wspólność małżeńska i jak ZUS może sprawdzać spełnienie tego warunku? Co wynika z orzeczeń Sądu Najwyższego?

ZUS informuje, że osoba, która już ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, może w pewnych przypadkach złożyć do ZUS wniosek (na druku ERPO) o przeliczenie wysokości świadczenia. W takim przypadku ZUS sprawdzi, czy może emeryturę lub rentę podwyższyć. Po złożeniu wniosku ERPO ZUS na pewno nie może świadczenia zmniejszyć - może tylko podwyższyć. W komunikacie z 17 marca 2026 r. ZUS poinformował, że w portalu eZUS pojawiła się elektroniczna wersja wniosku ERPO o przeliczenie emerytury lub renty.

Każda osoba, która chce przejść na emeryturę zastanawia się nad wyborem miesiąca, który będzie dla niego najkorzystniejszy. Nie ma złotego środa, bo każdy z nas ma inna sytuację życiową i zawodową. Jeśli jednak skupimy się tylko na aspekcie finansowym to lipiec jest jednym z korzystniejszym miesiącem, aby rozważyć taką możliwość. Związane jest to z waloryzacją roczną i kwartalną, której podlega nasz zgromadzony na koncie kapitał - pisze Katarzyna Krupicka, regionalny rzecznik prasowy ZUS województwa podlaskiego.

Jeśli senior ukończył 75 lat i pobiera z ZUS-u emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, to dostanie z ZUS dodatkowe pieniądze z tytułu dodatku pielęgnacyjnego. Co do zasady bez wniosków i formalności. ZUS będzie je przekazywał na konto seniora razem z wypłatą głównego świadczenia (tj. emerytury lub renty). Ale w niektórych przypadkach trzeba złożyć wniosek o ten dodatek. Ile wynosi dodatek pielęgnacyjny w 2026 roku?

Zarówno dom pomocy społecznej (DPS), jak i zakład opiekuńczo-leczniczy (ZOL) są placówkami, zapewniającymi stałą opiekę osobom, które tego potrzebują. Bliscy seniorów i osób z niepełnosprawnościami często nie wiedzą jednak z czym wiąże się taki pobyt i kto pokrywa koszty. W artykule staramy się przybliżyć najważniejsze podobieństwa i różnice.

Od połowy 2025 roku jest wypłacana tzw. renta wdowia (czyli świadczenia w zbiegu). W poradniku dot. renty wdowiej ZUS radzi jak postąpić, gdy wdowie lub wdowcowi przysługuje renta rodzinna, ale ma także prawo do innego świadczenia. Jak wybrać najkorzystniejszy wariant wypłaty przy zbiegu świadczeń (czyli prawie do kilku świadczeń jednocześnie)?

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie przyznał świadczenie wspierające z wyrównaniem osobie z niepełnosprawnością, która z przyczyn niezawinionych nie złożyła wniosku w wymaganym 3-miesięcznym terminie. Nie do zaakceptowania – zdaniem sądu - jest taka interpretacja przepisów, która pomija okoliczność długości postępowania oraz brak jakiegokolwiek pouczenia osoby składającej wniosek.

Sądy przyznały świadczenie wspierające osobom przebywającym w prywatnych, całodobowych placówkach opieki senioralnej. O tym, co te orzeczenia mogą oznaczać dla innych osób z niepełnosprawnościami, mówi dr Edyta Konopczyńska, radca prawny.

Problemy zdrowotne nie oznaczają automatycznie prawa do renty z ZUS. Aby otrzymać świadczenie, trzeba spełnić kilka warunków, a sam wiek 50+ nie daje żadnych dodatkowych uprawnień. Wyjaśniamy, komu przysługuje renta chorobowa, ile wynosi w 2026 roku, jakie dokumenty trzeba złożyć i czy można dorabiać do świadczenia.

ZUS zauważa, że wielu osobom odróżnienie niepełnosprawności od niezdolności do pracy sprawia kłopoty, co powoduje kłopotliwe nieporozumienia. Czasem można usłyszeć, że osoba, która np. straciła kończynę, jest niepełnosprawna, a nie otrzymała renty. ZUS wyjaśnia, że niepełnosprawność i niezdolność do pracy to dwa różne pojęcia, a orzeczenie niepełnosprawności nie zawsze decyduje o rencie. O zakwalifikowaniu poszczególnych osób do kategorii niepełnosprawnych, czy niezdolnych do pracy decydują odmienne przesłanki, różny jest ich podział na stopnie, mają odrębne podstawy prawne i wywołują inne skutki prawne. Zdaniem Krzysztofa Cieszyńskiego, regionalnego rzecznika prasowego ZUS w województwie pomorskim - granica między byciem osobą z niepełnosprawnością a niezdolną do pracy jest wyraźna, choć dla wielu nieoczywista. Różne podstawy prawne i odmienne przesłanki orzecznicze sprawiają, że te dwa statusy niosą ze sobą zupełnie inne skutki w życiu zawodowym.

Kiedy najlepiej przejść na emeryturę? Dzień i miesiąc złożenia wniosku mogą przesądzić o tym, ile pieniędzy co miesiąc trafi na konto seniora - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim. Dlatego przyszli emeryci powinni z rozwagą zaplanować moment zakończenia aktywności zawodowej.

Już kolejny rok w systemie podatkowym obowiązuje zwolnienie przeznaczone dla osób, które pozostają aktywne zawodowo mimo osiągnięcia wieku emerytalnego. Ulga dla pracującego seniora jest preferencją, z której chętnie korzystają podatnicy. Trzeba jednak pamiętać, że jest ona niejednokrotnie problematyczna i trudna w rozliczeniu. A także, że nie przysługuje każdemu seniorowi.

Osoby z niepełnosprawnościami chciałyby ustawowej gwarancji dotyczącej kolejnej decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Chodzi o to, by w przypadku pogorszenia się stanu zdrowia, w nowej decyzji komisja przyznała odpowiednio większą liczbę punktów.

Prawo do świadczenia wspierającego nie przedłuża się automatycznie nawet w sytuacji, gdy osoba z niepełnosprawnością otrzyma ponownie taki sam stopień niepełnosprawności. Z czego to wynika? Czy aktualne zasady mogą ulec zmianie? Odpowiedzi udzieliło Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Resort zdrowia przypomina, iż NFZ nie decyduje o przydziale pokoi. Z kolei sanatorium nie ma obowiązku zapewnienia pokoju wspólnego. Jakie są aktualne przepisy i możliwości ich zmiany?

Praktyka orzecznicza sądów okręgowych pokazuje, że kolejne sądy ubezpieczeń społecznych uwzględniają odwołania emerytów od decyzji ZUS-u, dotyczące przeliczenia ich emerytur na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. w sprawie SK 140/20. Przykładem jest wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z 4 grudnia 2024 r., zgodnie z którym ZUS powinien przeliczyć emeryturę, a szacowana podwyżka powinna wynosić około 500 zł miesięcznie, licząc od 2014 r. Do tej kwoty dodać należy jeszcze waloryzacje emerytury liczone od 2015 r. W przypadku dłuższego pobierania emerytury wcześniejszej (przyznanej na skutek wniosku złożonego przed 6 czerwca 2012 r.) podwyżki często wynoszą około 2000 zł miesięcznie - pisze adwokat Konrad Giedrojć.

Świadczenie wspierające jest nową formą pomocy. Ponadto było wprowadzane etapami. Z tego powodu osoby z niepełnosprawnościami często mają wątpliwości, dotyczące tego czy i od kiedy otrzymają świadczenie z wyrównaniem. O szczegóły zapytaliśmy Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

„Z informacji posiadanych przez Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych wynika, że czas oczekiwania na wydanie decyzji jest zróżnicowany regionalnie (w zależności m.in. od liczby wniosków, które wpłynęły do danego WZON) i aktualnie wynosi od 3 do 10 miesięcy” – poinformowała pełnomocniczka rządu Maja Nowak.

Osiągnięcie wieku emerytalnego nie oznacza już rezygnacji z pracy. Coraz więcej Polaków zostaje aktywnych zawodowo, a dane ZUS pokazują wyraźny trend – każdy dodatkowy rok pracy może podnieść emeryturę nawet o 8–10 proc.