Monitor Polski - rok 2026 poz. 857

Wykorzystanie bezzałogowych statków powietrznych w uprawie roślin

5 poziom Polskiej Ramy Kwalifikacji

Syntetyczna charakterystyka efektów uczenia się

Osoba posiadająca kwalifikację wolnorynkową "Wykorzystanie bezzałogowych statków powietrznych w uprawie roślin" jest przygotowana do samodzielnego wykonywania zadań związanych z planowaniem i realizacją lotów bezzałogowych statków powietrznych (BSP) w celu monitorowania kondycji upraw oraz prowadzenia precyzyjnych zabiegów agrotechnicznych, takich jak opryski lub rozrzut nawozów, z poszanowaniem zasad ekologii. Posiada podstawową wiedzę z zakresu technologii BSP, teledetekcji, rolnictwa precyzyjnego, przetwarzania danych obrazowych oraz ekologii, co umożliwia jej rozpoznanie potrzeb upraw oraz odpowiedni dobór narzędzi pomiarowych i operacyjnych. Potrafi obsługiwać systemy bezzałogowe z odpowiednimi sensorami (np. RGB, multispektralnymi) oraz systemy aplikacyjne (zbiorniki na ciecz, systemy dozujące). Planuje i realizuje loty BSP w celu wykonania oprysków lub rozsiewu nawozów z uwzględnieniem wymagań rolniczych, agrotechnicznych i środowiskowych. Osoba ta zna podstawowe zasady ochrony środowiska, w tym bezpieczeństwa chemicznego, minimalizacji zużycia środków ochrony roślin oraz przeciwdziałania zjawiskom takim jak eutrofizacja czy skażenie wód powierzchniowych. W zakresie analizy danych potrafi pozyskać i przetworzyć informacje (np. wskaźniki wegetacyjne NDVI), interpretować je i przygotować raporty z rekomendacjami dotyczącymi zrównoważonych zabiegów rolniczych. Wykonuje swoje działania w zmiennych warunkach terenowych i środowiskowych, z zachowaniem przepisów oraz zasad bezpieczeństwa lotniczego i ekologicznego. Stopień złożoności zadań wymaga samodzielności, dokładności oraz umiejętności podejmowania decyzji w sytuacjach wymagających dostosowania parametrów lotu, planu zabiegu lub analizy danych do zmieniających się warunków przyrodniczych. Osoba ta może pełnić rolę operatora BSP, specjalisty wspierającego doradcę rolniczego lub członka zespołu zajmującego się monitorowaniem lub optymalizacją produkcji roślinnej.

Zestaw 1. Planowanie i wykonanie operacji BSP w uprawie roślin

Poszczególne efekty uczenia się

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

Posługuje się wiedzą z zakresu środków ochrony roślin i nawozów

1) charakteryzuje rodzaje środków ochrony roślin (herbicydy, fungicydy, insektycydy);

2) wymienia zasady stosowania pestycydów w sposób bezpieczny dla człowieka i środowiska;

3) wymienia ryzyka związane z fitotoksycznością;

4) charakteryzuje wpływ zabiegów agrolotniczych na sąsiednie uprawy, ze szczególnym uwzględnieniem znoszenia cieczy roboczej (drift).

Planuje operację BSP w uprawie roślin

1) charakteryzuje różnice między sensorami (np. RGB, multispektralnymi) i systemami aplikacyjnymi (np. zbiornikami, dyszami) oraz uzasadnia ich wybór z uwzględnieniem celu operacji, rodzaju uprawy oraz wpływu na środowisko;

2) dobiera typ BSP oraz konfigurację w zależności od rodzaju uprawy i planowanego zabiegu (np. monitoring, oprysk).

Planuje misję z uwzględnieniem wymagań rolniczych, środowiskowych, technicznych oraz ryzyk związanych z przeprowadzeniem operacji

1) tworzy plan lotu z uwzględnieniem obszaru działania, strefy bezpieczeństwa oraz warunków pogodowych (prędkości i kierunku wiatru, temperatury powietrza, wilgotności względnej, ryzyka znoszenia cieczy roboczej);

2) uwzględnia ograniczenia wynikające z przepisów prawa i zasad ochrony środowiska (np. strefy buforowe wokół cieków wodnych);

3) uwzględnia zagrożenia (ryzyka) związane ze specyfiką miejsca i czasu realizowania operacji, w tym warunki atmosferyczne, infrastrukturę i zadrzewienie, obecność osób trzecich oraz inne obiekty; podejmuje decyzję o możliwości wykonania zabiegu lub o jego odroczeniu na podstawie analizy wymagań oraz ryzyk.

Wykonuje operację BSP zgodnie z zasadami bezpieczeństwa, procedurami technicznymi oraz zasadami poszanowania środowiska

1) przeprowadza odprawę przedlotową i testy systemu BSP;

2) wykonuje lot zgodnie z planem, minimalizując wpływ na środowisko naturalne, w tym optymalizuje zużycie energii oraz środków chemicznych;

3) rejestruje przebieg misji i dokumentuje wyniki operacji BSP.

Zestaw 2. Analiza danych i realizacja zabiegów rolniczych

Poszczególne efekty uczenia się

Kryteria weryfikacji ich osiągnięcia

Pozyskuje i przetwarza dane obrazowe w celu oceny stanu upraw

1) importuje dane z sensorów do oprogramowania rolniczego lub Systemu Informacji Geograficznej (GIS);

2) generuje wskaźniki wegetacyjne (np. NDVI) i interpretuje je w kontekście kondycji roślin;

3) przygotowuje raport zawierający rekomendacje dotyczące zmiennego dawkowania, nawożenia lub oprysku, w tym mapę pola, na którym ma być wykonany zabieg.

Przygotowuje zabiegi rolnicze przy użyciu BSP

1) dobiera parametry aplikacji, uwzględniając zasady bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin (ŚOR), aktualne przepisy ochrony środowiska, dokumentację zabiegów oraz parametry planowanego lotu;

2) ustawia system aplikacyjny BSP i testuje jego działanie, uwzględniając przepisy BHP i bezpieczeństwa chemicznego;

3) przeprowadza kalibrację systemu rozpylania, kontroluje dysze opryskowe, sprawdza równomierność pokrycia powierzchni i dostosowanie dawki cieczy roboczej do warunków zabiegu.

Wykonuje zabiegi rolnicze przy użyciu BSP

1) przeprowadza bezpiecznie i zgodnie z przepisami zabieg w terenie;

2) reaguje w sytuacjach awaryjnych (np. w przypadku utraty sygnału GNSS/RTK, awarii systemu lotu, awaryjnego lądowania, wycieku lub rozlania cieczy roboczej);

3) prowadzi dokumentację przeprowadzanych zabiegów, obejmującą m.in. nazwę zastosowanego preparatu, dawkę użytego środka, powierzchnię wykonanego oprysku, datę wykonania zabiegu, warunki atmosferyczne podczas używania aplikacji.

Ocenia skuteczność zabiegów rolniczych i ich wpływ na środowisko

1) porównuje dane przed zabiegiem i po zabiegu w celu oceny jego skuteczności;

2) dokumentuje wyniki działań z uwzględnieniem aspektów ekologicznych oraz wpływu zabiegów na realizację celów zrównoważonego rozwoju.

4.1. Wymagania dotyczące metod przeprowadzania walidacji

Podczas przeprowadzania walidacji jest dozwolone stosowanie następujących metod:

1) obserwacja w warunkach symulowanych;

2) obserwacja w warunkach rzeczywistych;

3) wywiad swobodny;

4) test teoretyczny;

5) analiza dowodów i deklaracji.

4.2. Wymagania dotyczące osób przeprowadzających walidację

Osoba przeprowadzająca walidację spełnia łącznie następujące warunki:

1) posiada wykształcenie wyższe w zakresie nauk rolniczych, inżynierii środowiska, geoinformatyki, agrotechniki, ochrony środowiska, inżynierii lotniczej lub w zakresach pokrewnych;

2) posiada udokumentowane co najmniej 2-letnie doświadczenie zawodowe w pracy z wykorzystaniem BSP;

3) posiada udokumentowane co najmniej 6-miesięczne doświadczenie zawodowe w pracy z wykorzystaniem BSP w rolnictwie (np. monitoring upraw, opryski precyzyjne, analiza danych teledetekcyjnych, szkolenia);

4) posiada certyfikat kompetencji pilota BSP, pozwalający na wykonywanie lotów co najmniej w kategorii szczególnej, wydany zgodnie z przepisami Agencji Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA);

5) zna metody walidacji oraz zasady przeprowadzania egzaminów zgodnie z procedurami określonymi dla tej kwalifikacji, w szczególności potrafi scharakteryzować i zastosować analizę dowodów, obserwację, wywiad swobodny oraz walidację zdalną.

4.3. Wymagania dotyczące warunków organizacyjnych i materialnych niezbędnych do prawidłowego i bezpiecznego przeprowadzenia walidacji

Walidacja składa się z dwóch części: teoretycznej i praktycznej.

Część teoretyczna służy weryfikacji wiedzy z zakresu:

1) zasad funkcjonowania BSP w rolnictwie;

2) doboru sprzętu i planowania operacji;

3) przepisów dotyczących bezpieczeństwa operacji BSP;

4) analizy danych obrazowych i wskaźników wegetacyjnych;

5) ekologicznych aspektów stosowania BSP w uprawie roślin;

6) środków ochrony roślin, ekotoksykologii, zintegrowanego zarządzania szkodnikami (IPM), zasad i sposobu dokumentacji zabiegów.

W przypadku niezaliczenia jednej części egzaminu (teoretycznej albo praktycznej) dopuszcza się przystąpienie do poprawy tej części. Test teoretyczny może być przeprowadzany stacjonarnie lub zdalnie, przy spełnieniu warunków identyfikacji i monitoringu przebiegu egzaminu.

Część praktyczna obejmuje:

1) zaplanowanie nalotu BSP z uwzględnieniem konkretnego celu (monitoring, oprysk, rozrzut nawozu);

2) konfigurację sprzętu i sensorów;

3) wykonanie operacji lotniczej zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i ekologii;

4) przetwarzanie i interpretację danych (np. generowanie wskaźnika NDVI);

5) zaplanowanie zabiegu na podstawie analizy danych;

6) ocenę wpływu działań na środowisko i przygotowanie dokumentacji operacyjnej.

Instytucja certyfikująca zapewnia warunki umożliwiające rzetelną i bezpieczną ocenę efektów uczenia się:

1) do części teoretycznej: dostęp do sali egzaminacyjnej lub platformy e-learningowej umożliwiającej przeprowadzenie testu teoretycznego;

2) do części praktycznej:

a) teren umożliwiający bezpieczne wykonanie operacji lotniczej z użyciem BSP, najlepiej z wyznaczonymi strefami startu/lądowania oraz ze strefą buforową,

b) dostęp do sprzętu niezbędnego do przeprowadzenia operacji BSP z możliwością podłączenia sensorów i systemów aplikacyjnych (np. zbiorników do oprysków), aparatury, ładowarki, komputerów, oprogramowania planującego loty,

c) sprzęt komputerowy z oprogramowaniem do przetwarzania danych obrazowych (np. NDVI, RGB) umożliwiającym import, analizę, tworzenie raportów i granic; dopuszcza się licencję edukacyjną lub komercyjną, z wyłączeniem wersji demonstracyjnych i próbnych,

d) środki ochrony indywidualnej oraz przestrzeganie zasad BHP, w szczególności w zakresie pracy z chemikaliami (przy symulacjach oprysków).

4.4. Ewentualne dodatkowe informacje na temat ramowych wymagań dotyczących walidacji

Osoba przystępująca do walidacji ma prawo do odwołania się od decyzji o wyniku walidacji. Odwołanie może zostać złożone w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia ogłoszenia wyniku walidacji. Odwołanie należy złożyć na piśmie (w formie papierowej albo elektronicznej) do instytucji certyfikującej, która przeprowadzała walidację. W odwołaniu osoba walidowana powinna wskazać:

1) swoje dane identyfikacyjne;

2) datę i miejsce przeprowadzenia walidacji;

3) zakwestionowany wynik walidacji (części teoretycznej lub praktycznej);

4) uzasadnienie odwołania (np. zastrzeżenia do przebiegu walidacji, sposobu oceny, warunków organizacyjnych).

Instytucja certyfikująca ma obowiązek:

1) potwierdzić otrzymanie odwołania w terminie 3 dni roboczych;

2) rozpatrzyć odwołanie w terminie do 21 dni kalendarzowych;

3) powołać w razie potrzeby niezależną komisję odwoławczą, której członkowie nie brali udziału w pierwotnej walidacji.

Wynik rozpatrzenia odwołania jest przekazywany osobie walidowanej w formie pisemnej wraz z uzasadnieniem. Decyzja podjęta w ramach procedury odwoławczej jest ostateczna w ramach danej instytucji certyfikującej.

Osoba przystępująca do walidacji posiada ważne uprawnienia do pilotowania BSP w kategorii otwartej A1/A3 lub A2 lub uprawnienia w kategorii szczególnej wydane zgodnie z przepisami EASA. Uprawnienia te umożliwiają legalne i bezpieczne wykonywanie operacji lotniczych w przestrzeni powietrznej zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2019/947 z dnia 24 maja 2019 r. w sprawie przepisów i procedur dotyczących eksploatacji bezzałogowych statków powietrznych (Dz. Urz. UE L 152 z 11.06.2019, str. 45, z późn. zm.).

Brak

Certyfikat jest ważny 5 lat.

Warunkiem przedłużenia ważności certyfikatu jest ponowne zaliczenie części teoretycznej walidacji lub przedstawienie dokumentacji potwierdzającej aktywne wykonywanie czynności objętych kwalifikacją w okresie ostatnich 12 miesięcy przed upływem ważności certyfikatu (np. portfolio, zaświadczenie od pracodawcy lub klienta).

Instytucja certyfikująca przeprowadza okresową ewaluację wewnętrzną nie rzadziej niż raz na dwa lata.

Podmiot zewnętrznego zapewniania jakości nie rzadziej niż raz na trzy lata sporządza raport z zewnętrznego zapewniania jakości wobec danej instytucji certyfikującej w zakresie, o którym mowa w art. 66 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji.

Podmiot ubiegający się o uprawnienie do certyfikowania kwalifikacji wolnorynkowej "Wykorzystanie bezzałogowych statków powietrznych w uprawie roślin" do wniosku o na­danie uprawnienia do certyfikowania tej kwalifikacji dołącza:

1) matrycę walidacji obejmującą wszystkie efekty uczenia się i kryteria ich weryfikacji wskazane dla tej kwalifikacji wolnorynkowej wraz z przypisanymi sposobami weryfikacji efektów uczenia się (metoda, narzędzie służące weryfikacji efektów uczenia się oraz pytanie, zadanie lub polecenie), gwarantującą, że każdy z efektów uczenia się został uwzględniony w postępowaniu walidacyjnym;

2) opis wewnętrznego systemu zapewniania jakości obejmujący wszystkie etapy walidacji;

3) dokumenty potwierdzające spełnienie przez osobę przeprowadzającą walidację wymagań dotyczących osób przeprowadzających walidację;

4) potwierdzenie wpisania go do rejestru operatorów systemów bezzałogowych statków powietrznych.

Podmiot ubiegający się o uprawnienie do certyfikowania kwalifikacji pisemnie informuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o terminie i miejscu planowanej walidacji z co najmniej miesięcznym wyprzedzeniem albo w dniu opublikowania na swojej stronie internetowej informacji o terminie planowanej walidacji.

Nie rzadziej niż raz na 7 lat