Kontakt z państwem trzecim, skomplikowane transakcje? To powinno zaalarmować biuro rachunkowe

• Działania biura rachunkowego
• Wysokie ryzyko kontaku z państwem trzecim. Co robic?

Działania biura rachunkowego

To biuro rachunkowe decyduje (ocenia), czy zachodzą okoliczności, które mogą wskazywać na zwiększone ryzyko prania pieniędzy czy finansowania terroryzmu. Ustawodawca wymienił tylko przykładowo okoliczności, które mogą o tym świadczyć. O wyższym ryzyku prania pieniędzy (i obowiązku stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego) może świadczyć m.in.:
•    to, że klient jest rezydentem:
- państwa trzeciego wysokiego ryzyka,
- państwa określanego przez wiarygodne źródła jako państwo o wysokim poziomie korupcji lub innego rodzaju działalności przestępczej, państwo finansujące lub wspierające popełnianie czynów o charakterze terrorystycznym, lub z którym łączona jest działalność organizacji o charakterze terrorystycznym,
- państwa, w stosunku do którego Organizacja Narodów Zjednoczonych lub Unia Europejska podjęły decyzję o nałożeniu sankcji lub szczególnych środków ograniczających;
•    nawiązywanie albo utrzymywanie stosunków gospodarczych lub przeprowadzanie transakcji okazjonalnej bez fizycznej obecności klienta - w przypadku, gdy związane z tym wyższe ryzyko prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu nie zostało ograniczone w inny sposób, w tym przez użycie środków identyfikacji elektronicznej oraz usług zaufania umożliwiających identyfikację elektroniczną w rozumieniu rozporządzenia 910/2014,
•    objęcie stosunkami gospodarczymi lub transakcjami nowych produktów lub usług albo oferowanie produktów lub usług przy wykorzystaniu nowych kanałów dystrybucji lub nowych rozwiązań technologicznych,
•    powiązanie stosunków gospodarczych lub transakcji okazjonalnej z ropą naftową, bronią, metalami szlachetnymi, produktami tytoniowymi, artefaktami kulturowymi, kością słoniową, gatunkami chronionymi lub innymi przedmiotami o znaczeniu archeologicznym, historycznym, kulturowym i religijnym lub o szczególnej wartości naukowej,
•    powiązanie stosunków gospodarczych lub transakcji okazjonalnej z klientem będącym obywatelem państwa trzeciego i ubiegającym się o prawo pobytu lub obywatelstwo w państwie członkowskim w zamian za transfery kapitałowe, nabycie nieruchomości lub obligacji skarbowych lub inwestycje w podmioty o charakterze korporacyjnym w danym państwie członkowskim.

Ponadto w przypadku ujawnienia transakcji:
1.    skomplikowanych lub
2.    opiewających na wysokie kwoty, które nie są uzasadnione okolicznościami przeprowadzenia transakcji, lub
3.    przeprowadzanych w nietypowy sposób, lub
4.    wydających się nie mieć uzasadnienia prawnego lub gospodarczego
- biuro ma obowiązek wyjaśnienia okoliczności, w jakich przeprowadzono te transakcje, oraz zwiększyć intensywność działań polegających na monitorowaniu stosunków gospodarczych klienta, w ramach których te transakcje zostały przeprowadzone.

Wysokie ryzyko kontaku z państwem trzecim. Co robic?

Kontakty z państwem trzecim wysokiego ryzyka. W przypadku stosunków gospodarczych lub transakcji związanych z państwem trzecim wysokiego ryzyka obowiązkiem biura rachunkowego jest:
1.    uzyskanie dodatkowych informacji o:
a.    kliencie oraz beneficjencie rzeczywistym,
b.    zamierzonym charakterze stosunków gospodarczych;
2.    uzyskanie informacji o źródle majątku klienta oraz beneficjenta rzeczywistego i źródle pochodzenia wartości majątkowych pozostających w dyspozycji klienta oraz beneficjenta rzeczywistego w ramach stosunków gospodarczych lub transakcji;
3.    uzyskanie informacji o przyczynach i okolicznościach zamierzonych lub przeprowadzonych transakcji;
4.    uzyskanie akceptacji kadry kierowniczej wyższego szczebla na nawiązanie lub kontynuację stosunków gospodarczych (w biurach, w których taka jest struktura organizacji);
5.    zwiększenie liczby i częstotliwości monitorowania stosunków gospodarczych klienta oraz zwiększenie liczby transakcji typowanych do dalszej analizy.

Na podstawie zebranych informacji biuro powinno podjąć działania ograniczające ryzyko do rozwiązania umowy z klientem włącznie. Biuro może też być zobowiązane do złożenia stosownego zawiadomienia do GIIF o swoich podejrzeniach (art. 74 i art. 86 ustawy AML), a nawet skierowania takiej informacji do prokuratora (art. 89 ustawy AML).

Kontakty z osobami zajmującymi eksponowane stanowiska polityczne. Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu od zawsze przewidywała stosowanie wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego w sytuacji nawiązania stosunków gospodarczych z osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne. Ustalenie, że klient lub beneficjent rzeczywisty jest osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne i nawiązanie z nim stosunków gospodarczych powoduje dalsze konsekwencje. Biuro rachunkowe w takim przypadku obowiązane jest stosować wzmożone środki bezpieczeństwa (art. 46 ust. 2 ustawy AML), a mianowicie:
•    pracownik biura powinien uzyskać akceptację kadry kierowniczej wyższego szczebla na nawiązanie lub kontynuację stosunków gospodarczych z taką osobą,
•    stosować odpowiednie środki w celu ustalenia źródła majątku klienta i źródła pochodzenia wartości majątkowych pozostających w dyspozycji klienta w ramach stosunków gospodarczych lub transakcji,
•    intensyfikować stosowanie środka bezpieczeństwa finansowego polegającego na bieżącym monitorowaniu stosunków gospodarczych.

Takie same wzmożone środki bezpieczeństwa należy stosować wobec członków rodzin takich osób oraz ich bliskich współpracowników.

Przez członkach rodziny osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne rozumie się tu:
a) małżonka lub osobę pozostającą we wspólnym pożyciu z taką osobą
b) dziecko osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne i jego małżonka lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu,
c) rodziców osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne.

Natomiast osoby znane jako bliscy współpracownicy osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne to:
a) osoby fizyczne będące beneficjentami rzeczywistymi osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub trustów wspólnie z osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne lub utrzymujące z taką osobą inne bliskie stosunki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) osoby fizyczne będące jedynym beneficjentem rzeczywistym osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub trustu, o których wiadomo, że zostały utworzone w celu uzyskania faktycznej korzyści przez osobę zajmującą eksponowane stanowisko polityczne.