Jak rozliczyć dochody emerytów i rencistów

Organy rentowe są zobowiązane jako płatnicy pobierać zaliczki miesięczne m.in. od wypłacanych bezpośrednio przez nie emerytur i rent, rent strukturalnych i socjalnych. Wynika to z uregulowania zawartego w art. 34 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Na tym jednak nie kończą się obowiązki organów rentowych. Muszą o­ne w terminie do końca lutego, po upływie roku podatkowego, sporządzić i przekazać roczne obliczenie podatku podatnikom uzyskującym dochód m.in. z emerytur i rent, rent strukturalnych i socjalnych oraz urzędowi skarbowemu właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika. Obowiązek ten nie dotyczy m.in. podatników, w stosunku do których ustał obowiązek poboru zaliczek. Kwestie te regulują przepisy zawarte w art. 34 ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku gdy organ rentowy nie jest zobowiązany do dokonania rocznego obliczenia podatku, o którym mowa we wspomnianym ust. 7, sporządza w terminie do końca lutego, po upływie roku podatkowego, imienną informację o wysokości uzyskanego dochodu, według ustalonego wzoru. W tym samym terminie przekazuje ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika. Wspomnianą informację organ rentowy sporządza również, w przypadku gdy dokonuje wypłaty świadczeń określonych w art. 21 ust. 1 pkt 2, 75 i 100.

Przypomnijmy, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego są:

•  renty przyznane na podstawie odrębnych przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (art. 21 ust. 1 pkt 2),

•  renty wypłacone osobom represjonowanym i członkom ich rodzin, przyznane na zasadach określonych w przepisach o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (art. 21 ust. 1 pkt 75),

•  dochody z tytułu emerytur lub rent otrzymywanych przez osoby, które utraciły wzrok w wyniku działań wojennych w okresie wojny 1939-1945 lub eksplozji pozostałych po tej wojnie niewypałów i niewybuchów, pod warunkiem przedłożenia płatnikowi:

a) orzeczenia o uznaniu za inwalidę wzroku I lub II grupy, wydanego przez właściwy organ,

b) dokumentacji leczniczej (szpitalnej) z okresu wypadku, potwierdzającej wypadek, bądź poświadczonego notarialnie oświadczenia dwóch świadków potwierdzających utratę wzroku w wyniku działań wojennych w latach 1939-1945 lub eksplozji niewypałów i niewybuchów pozostałych po tej wojnie,

c) aktualnego zaświadczenia lekarskiego okulistycznego o urazowym uszkodzeniu wzroku bądź aktualnego zaświadczenia z przeprowadzonej obdukcji sądowo-lekarskiej, potwierdzającego utratę lub uszkodzenie wzroku w wyniku zdarzeń, o których mowa w lit. b), lub

d) ważnej legitymacji Stowarzyszenia Niewidomych Cywilnych Ofiar Wojny lub Związku Ociemniałych Żołnierzy RP (art. 21 ust. 1 pkt 100).

Najpóźniej do 28 lutego br. organy rentowe przyślą emerytom i rencistom formularz PIT-40A/11A. Jest to roczne obliczenie podatku przez organ rentowy/informacja o dochodach uzyskanych od organu rentowego – za rok podatkowy 2004.

Wyjaśnijmy, że roczne obliczenie podatku (PIT-40A) organy rentowe sporządzają podatnikom uzyskującym dochody, o których mowa w art. 34 ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Chodzi w szczególności o dochody z tytułu emerytur i rent, rent strukturalnych i socjalnych, świadczeń przedemerytalnych oraz zasiłków przedemerytalnych, z wyjątkiem podatników:

•  w stosunku do których ustał obowiązek poboru zaliczek,

•  którzy złożyli oświadczenie o zamiarze wspólnego opodatkowania swoich dochodów z dochodami małżonka lub w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci, chyba że podatnik przed końcem roku podatkowego złożył oświadczenie o rezygnacji z zamiaru opodatkowania w taki sposób.

Z kolei informację o dochodach (PIT-11A) organy rentowe sporządzają podatnikom, którym nie dokonują rocznego obliczenia podatku, podatnikom uzyskującym wyłącznie dochody z zasiłków pieniężnych, a także w przypadku gdy dokonują wypłaty świadczeń określonych we wspomnianych przepisach art. 21 ust. 1 pkt 2, 75 i 100 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Osoba, która otrzymała formularz PIT-11A jedynie z informacją o uzyskanych przychodach zwolnionych z podatku (blok H) nie jest zobowiązana do składania w urzędzie skarbowym dodatkowego zeznania podatkowego (na formularzu PIT-36 lub PIT-37) – jeżeli poza tego rodzaju przychodami nie uzyskała w 2004 r. innych dochodów podlegających opodatkowaniu na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej. Wynika to z wyjaśnień udostępnionych „Gazecie Prawnej” przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

W wyjaśnieniach tych mowa jest również o tym, że spełniająca określone warunki osoba, która otrzymała formularz PIT-40A, w którym dodatkowo w polu 52 (blok H) jest informacja o uzyskanych przychodach zwolnionych z podatku, nie jest zobowiązana do składania w urzędzie skarbowym dodatkowego zeznania podatkowego (na formularzu PIT-36 lub PIT-37). Chodzi o osobę, która poza tego rodzaju przychodami nie uzyskała w 2004 r. innych dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych przy zastosowaniu skali podatkowej. Jeżeli jednak zamierza złożyć dodatkowe zeznanie podatkowe, to do tego zeznania taka osoba powinna przenieść tylko kwoty dotyczące dochodów opodatkowanych wykazane w polach od 54 do 56 oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne z pola 33 formularza PIT-40A.

Z kolei emeryt, który otrzymał od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych formularz PIT-40A, nie jest zobowiązany do składania w urzędzie skarbowym dodatkowego zeznania podatkowego, jeżeli poza przychodami wymienionymi w tym formularzu nie uzyskał w 2004 r. innych dochodów podlegających opodatkowaniu na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej.

Dla osoby, która otrzymała formularz PIT-40A i nie jest zobowiązana do złożenia dodatkowego zeznania PIT-36 lub PIT-37, podatek wynikający z rozliczenia rocznego dokonanego przez ZUS, obniżony o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, zgodnie z przepisami ustawy, jest podatkiem należnym za 2004 r.

Do złożenia dodatkowego zeznania podatkowego za 2004 r. – na formularzu PIT-36 lub PIT-37 – zobowiązany jest świadczeniobiorca, który otrzymał imienną informację o wysokości uzyskanego dochodu (PIT-11A). Formularz PIT-11A Zakład Ubezpieczeń Społecznych sporządza i przekazuje tym podatnikom, w przypadku których nie jest zobowiązany do dokonania rocznego obliczenia podatku (np. w związku z ustaniem obowiązku poboru zaliczek na podatek w trakcie roku podatkowego).

Dodatkowe zeznanie podatkowe za ub.r. musi też złożyć osoba, która w wyniku zmiany miejsca zamieszkania otrzymywała świadczenia np. od dwóch oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (za część miesięcy roku podatkowego pobierała świadczenia z jednego oddziału, a za pozostałe – z drugiego).

Do złożenia dodatkowego zeznania zobowiązany jest również ten, kto poza dochodami z ZUS otrzymał od innego płatnika w 2004 r. dochody podlegające opodatkowaniu na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej (np. z tytułu zatrudnienia). Zasadę tę stosuje się odpowiednio do rodziców otrzymujących rentę rodzinną małoletniego dziecka.

Oprócz tego dodatkowe zeznania podatkowe za ub.r. powinny złożyć osoby, które korzystały z odliczeń:

•  od dochodu, np. z tytułu poniesienia wydatków na cele rehabilitacyjne,

•  od podatku, np. w związku z poniesieniem wydatków na remont i modernizację domu lub mieszkania zajmowanego na podstawie tytułu prawnego.

Do złożenia dodatkowego zeznania zobowiązany jest również np. emeryt zamierzający opodatkować swoje dochody łącznie z dochodami małżonka lub w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci. Warto pamiętać o wprowadzonych zmianach umożliwiających owdowiałym małżonkom skorzystanie z preferencji w postaci wspólnego rozliczenia dochodów małżonków. Specjalną informację w tej sprawie ogłosiło Ministerstwo Finansów.

Dodatkowe zeznania podatkowe za ub.r. powinny złożyć osoby, które m.in.:

•  uzyskały dochody ze źródeł przychodów położonych w obcym państwie, powodujące obliczenie podatku w sposób określony w art. 27 ust. 8 ustawy (tzw. metoda wyłączenia z progresją),

•  są obowiązane doliczyć w zeznaniu podatkowym kwoty uprzednio odliczone, inne niż z tytułu otrzymanej za pośrednictwem ZUS uprzednio zapłaconej i odliczonej składki na ubezpieczenie zdrowotne, uwzględnionej w rocznym obliczeniu podatku sporządzonym przez płatnika (PIT-40A),

•  poza świadczeniami otrzymanymi od ZUS, w 2004 r. uzyskały inne dochody podlegające opodatkowaniu na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej, w tym dochody wykazywane w informacji PIT-8B oraz w części D informacji PIT-8C.

Krzysztof Tomaszewski

CZYTELNICY PYTAJĄ

TAK. W częściach: D.1. i D.2. formularza rocznego zeznania PIT-36 należy wykazać kwoty przychodów, koszty uzyskania przychodów, dochody lub straty, a także kwoty należnych zaliczek, w tym również zaliczek pobranych przez płatników. Warto przy tym pamiętać, że część D.2. należy wypełnić wyłącznie w sytuacji łącznego opodatkowania dochodów małżonków.

Wiersz 2: „Emerytury – renty krajowe oraz inne świadczenia, o których mowa w art. 34 ust. 7 ustawy” podatnicy wypełniają na podstawie imiennych informacji PIT-40A/11A sporządzonych przez organy rentowe: w kol. b i kol. d należy wykazać łączną kwotę świadczeń emerytalnych i rentowych (w tym renty strukturalne, renty socjalne) wraz ze wzrostami i dodatkami (z wyłączeniem dodatków rodzinnych i pielęgnacyjnych oraz dodatków do rent rodzinnych dla sierot zupełnych), a także świadczenia przedemerytalne i zasiłki przedemerytalne wypłacone przez organ rentowy. Kwoty wykazane w kol. b należy wpisać w odpowiednich pozycjach w kol. d (w przypadku ww. świadczeń przychód równa się dochodowi), podatnicy nie wypełniają kol. c i kol. e, a w kol. f należy wykazać sumę zaliczek pobranych przez płatnika(ów), wykazanych w imiennych informacjach PIT-40A/11A.

TAK. Osoba osiągająca jedynie dochody z emerytury może kontynuować odliczenia w ramach ulgi remontowej. Musi jednak sama złożyć roczne zeznanie podatkowe na formularzu PIT-37, w którym uwzględni odliczenia z tytułu ulgi remontowej. Taki podatnik powinien również dołączyć do zeznania wypełniony PIT/D.

kt