Czy na komisji ZUS trzeba się rozbierać? Prawa pacjenta, zasady badania i przypadki nadużyć [2026]

• Dramat nauczycielki po mastektomii. Czy lekarz ZUS ma prawo kazać rozebrać się do bielizny?
• Fala podobnych relacji: "To norma"
• Czy lekarz ZUS naprawdę ma prawo kazać rozebrać się do bielizny? Stanowisko ZUS i przepisy
• Co zrobić, jeśli czujesz się upokorzony przez komisję ZUS?
• To nie jedyny taki przypadek

Dramat nauczycielki po mastektomii. Czy lekarz ZUS ma prawo kazać rozebrać się do bielizny?

Sylwia Żelazna od 25 lat uczy wychowania fizycznego w jednym z liceów w Jeleniej Górze. Po mastektomii i usunięciu węzłów chłonnych jej codziennością są obrzęki, ból i ograniczenia w podnoszeniu rąk. Regularna rehabilitacja to dla niej nie luksus, ale jedyny sposób, by móc dalej pracować.

W 2024 r. ZUS skierował ją na 24-dniowy turnus rehabilitacyjny w Ustroniu. Rok później lekarz orzecznik I instancji znów przyznał skierowanie. Jednak główny lekarz orzecznik nagle je cofnął i nakazał stawić się przed komisją we Wrocławiu.

To, co wydarzyło się w gabinecie, wstrząsnęło opinią publiczną. To, co usłyszała i jak została potraktowana, dla wielu pacjentów stało się symbolem tego, co jest nie tak z systemem orzecznictwa.

Zdjęłam bluzkę, bo myślałam, że to wystarczy. Powiedzieli, że mam zostać w samej bieliźnie. Mówiłam, że jestem skrępowana, ale nikt nie reagował. Stałam na środku, a trzech lekarzy mnie oglądało. To było dalekie od standardów.

REKLAMA

Pani Sylwia podkreśla, że nie walczy z samą decyzją o cofnięciu turnusu. Walczy o godność. O to, jak jej zdaniem traktuje się pacjentów po chorobie nowotworowej. Jej relacja rozpaliła internet.

Historia Sylwii uruchomiła ważne pytanie, które zadaje sobie wielu pacjentów: czy lekarz ZUS naprawdę ma prawo żądać rozbierania się do bielizny i oglądać pacjenta w taki sposób? Odpowiedź nie jest oczywista, przepisy mówią jedno, praktyka w gabinetach drugie. I właśnie dlatego jej wpis wywołał taką reakcję.

Fala podobnych relacji: "To norma"

W komentarzach pod jej wpisem setki osób pisały:

„Byłam potraktowana jak śmieć.”
„Kiedy prosisz ZUS o cokolwiek, stajesz się wrogiem publicznym.”

Pojawiły się także przykłady z wcześniejszych lat. 63-letni pacjent z rakiem płuc z Bielska-Białej opisywał, jak lekarka orzecznik kazała mu głośno czytać kartkę z drzwi gabinetu. Groziła, że inaczej „będzie czekał kolejną godzinę”. Sprawę nagłośniły media lokalne, a ZUS musiał przepraszać.

Wszystkie te historie pokazują, że problem może być systemowy. Nie chodzi o jeden gabinet, jedną komisję, jeden oddział. Chodzi o poczucie braku szacunku, empatii i bezpieczeństwa, które powtarza się w dziesiątkach relacji.

Czy lekarz ZUS naprawdę ma prawo kazać rozebrać się do bielizny? Stanowisko ZUS i przepisy

Dolnośląski oddział ZUS odpowiada: badania są zgodne z procedurami, a komisje drugiej instancji zawsze składają się z trzech lekarzy. W gabinecie, jak zapewnia rzeczniczka są parawany, kozetka, krzesła. A pacjenci subiektywnie odbierają badanie, zwłaszcza jeśli decyzja jest dla nich niekorzystna. Pacjenci w tym Pani Sylwia mówią coś zupełnie innego. I to rozdarcie między „procedurą” a „rzeczywistością” widać w każdej kolejnej historii.

Co zrobić, jeśli czujesz się upokorzony przez komisję ZUS?

Dla wielu osób badanie przed komisją ZUS to ogromny stres, a jeśli dojdzie do naruszenia godności, poczucia upokorzenia czy niewłaściwego zachowania lekarzy, łatwo stracić orientację i nie wiedzieć, jak reagować. Tymczasem pacjent w takiej sytuacji nie jest bezbronny. Istnieją konkretne kroki prawne, które można podjąć natychmiast: od złożenia skargi, przez sprzeciw od orzeczenia, aż po skuteczne odwołanie do sądu. Poniżej wyjaśniamy, co zrobić krok po kroku, gdy komisja ZUS przekracza granice, albo kiedy czujesz, że została naruszona Twoja godność.

1. Złóż skargę na zachowanie lekarzy

Można zaskarżyć zachowania pracowników ZUS, które polegają na zaniechaniu czynności, przekroczeniu uprawnień, naruszeniu prawa, naruszeniu interesu wnioskodawcy, przewlekłości postępowania lub niewłaściwym zachowaniu (np. brak kultury osobistej). Skargę składa się pisemnie lub ustnie do protokołu w dowolnej jednostce ZUS, przesyła listownie, faksem lub e-mailem na adres centrali ZUS. Musi zawierać imię, nazwisko, adres i opis zdarzenia; anonimowe skargi nie są rozpatrywane. ZUS rozpatruje skargi w ciągu miesiąca. Jeśli ktoś składa skargę w imieniu innej osoby, musi mieć jej pisemne upoważnienie.

2. Złóż sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika

Sprzeciw wnosi się w ciągu 14  dni od dnia doręczenia orzeczenia, jest to krótszy termin niż 30  dni na złożenie odwołania do sądu. Sprzeciw składa się w oddziale ZUS, który wydał orzeczenie; można go wysłać listem poleconym lub złożyć osobiście. Wskazane jest załączenie pełnej dokumentacji medycznej i argumentów. Eksperci radzą zawsze wnosić sprzeciw; bez niego sąd może odrzucić odwołanie, uznając, że nie wyczerpano postępowania wewnętrznego. Jeżeli termin 14‑dniowy minął z ważnych przyczyn (np. hospitalizacja), można złożyć wniosek o jego przywrócenie.

3. Odwołaj się do sądu – krok po kroku

Odwołanie od decyzji ZUS trzeba wnieść w ciągu miesiąca od otrzymania decyzji. Odwołanie składa się na piśmie w jednostce ZUS, która wydała decyzję. Pismo powinno zawierać numer i datę decyzji, zarzuty wobec niej, uzasadnienie oraz podpis. Jeżeli ZUS uzna odwołanie za zasadne, może sam zmienić lub uchylić decyzję w ciągu 30  dni. W przeciwnym razie przesyła odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Sąd bada sprawę na nowo i w razie potrzeby powołuje biegłych; od jego wyroku przysługuje apelacja i skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego.

4. Zbierz dowody

Podczas badania warto zanotować datę, godzinę, nazwiska lekarzy oraz szczegóły przebiegu wizyty. Jeśli to możliwe, poproś osobę towarzyszącą o wejście z tobą do gabinetu lub zostaw przy drzwiach kartkę z informacją, że chcesz złożyć skargę. Każdy szczegół może być dowodem w postępowaniu skargowym lub sądowym.

To nie jedyny taki przypadek

Historie Pani Sylwii i innych pacjentów przyspieszyły dyskusję o zmianach w systemie orzecznictwa. Ministerstwo Rodziny zapowiadało prace nad likwidacją trzyosobowych komisji i zastąpieniem ich jednoosobowym orzecznictwem, co miałoby zmniejszyć stres pacjentów i uprościć procedury. W projektach jest też zwiększenie nadzoru nad kulturą badań oraz obowiązkowe szkolenia z komunikacji.

Przypadek nauczycielki z Jeleniej Góry pokazuje, że problem badań orzeczniczych ZUS nie ogranicza się do jednej sprawy. Kobieta stała się twarzą wielu osób, które czują się upokarzane i pozbawiane godności. ZUS broni się, wskazując na procedury, ale liczne skargi dowodzą, że standardy empatii nie zawsze są spełniane.

Jeśli podczas komisji ZUS czujesz wstyd, strach albo upokorzenie, reaguj. Masz prawo odmówić poleceń, które naruszają Twoją godność. Masz prawo złożyć skargę, sprzeciw i odwołanie. Twoje zdrowie i Twoje prawa są ważniejsze niż procedura. Bez sprzeciwu pacjentów ten system nigdy się nie zmieni.