Co może skontrolować straż graniczna

Straż graniczna swoje uprawnienia może realizować na obszarze tzw. pogranicza, na które składają się pas drogi granicznej i strefa nadgraniczna. Pasem drogi granicznej jest obszar o szerokości 15 metrów, licząc od linii granicznej w głąb kraju, a strefą nadgraniczną cały obszar wszystkich gmin przyległych do granicy Polski.

Kontrola graniczna

Straż Graniczna jest organem, który ma wyłączne uprawnienia do kontroli dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy naszego państwa (np. paszport, wiza). W przejściach granicznych kontroli dokonują umundurowani funkcjonariusze straży granicznej.

W przypadku wykonywania czynności służbowych przez nieumundurowanych funkcjonariuszy straży granicznej, podróżny ma zawsze prawo zażądać od nich okazania legitymacji służbowej oraz zanotować numery legitymacji, nazwę organu, który ją wydał, oraz nazwiska funkcjonariuszy.

W czasie kontroli osoby przekraczające granicę muszą liczyć się nie tylko z koniecznością okazania wymaganych dokumentów, ale i koniecznością udzielenia stosownych wyjaśnień. Strażnik może żądać informacji na temat celu naszej podróży, czasu, w jakim będziemy przebywali poza granicami kraju, czy zawartości naszego bagażu.

WAŻNE!
Funkcjonariusz straży granicznej nie ma obowiązku wbijania stempla do każdego kontrolowanego paszportu. Nie może jednak odmówić, jeśli zostanie o to poproszony.

Osoby chcące wyjechać z kraju mają obowiązek poddania się kontroli granicznej. Jej głównym celem jest bowiem wykrywanie przypadków nielegalnych przekroczeń, ujawnianie i zatrzymywanie osób poszukiwanych przez organy wymiaru sprawiedliwości, udaremnianie przemytu i wykonywanie działań emigracyjnych (zapobieganie wjazdowi nieuprawnionych do tego cudzoziemców).

Mandat na granicy

Ustawowym zadaniem straży granicznej jest zapewnianie porządku i bezpieczeństwa publicznego. Wiąże się to nie tylko z uprawnieniami do kontroli osób, które mogą legitymować na takich samych zasadach jak funkcjonariusze policji, ale również i pojazdów, których stan techniczny lub zachowanie się kierowcy budzą uzasadnione podejrzenie, że zagrażają one bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Mogą także sprawdzić stan zabezpieczenia przewożonych pojazdem substancji niebezpiecznych. W uzasadnionych przypadkach funkcjonariusz straży granicznej może nawet za pokwitowaniem odebrać kierowcy prawo jazdy lub dowód rejestracyjny.

Jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie, że podróżny popełnił czyn zabroniony prawem, funkcjonariusze straży granicznej mogą dokonać przeszukania osoby podejrzanej, przeszukania jego bagaży oraz pojazdu. Przeszukanie osoby powinno zostać dokonane, w miarę posiadanych możliwości personalnych, przez funkcjonariusza tej samej płci co przeszukiwana osoba.

Funkcjonariusze zajmują się także ściganiem przestępstw z zakresu ruchu drogowego, dlatego nie bądźmy zdziwieni, gdy, przejeżdżając przez obszar strefy granicznej, zostaniemy ukarani przez nich mandatem karnym za wyprzedzanie w niedozwolonym miejscu czy przekroczenie prędkości.

Dodatkowo są uprawnieni do pełnienia wart na pokładzie samolotów oraz stosowania niezbędnych środków, łącznie z użyciem środków przymusu bezpośredniego i broni służbowej, w celu unieszkodliwienia osoby, która stanowi bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa lotu, zdrowia lub życia pasażerów i członków załogi.

Do uprawnień funkcjonariuszy straży granicznej należy m.in.:
- dokonywanie kontroli granicznej,
- dokonywanie kontroli osobistej,
- przeglądanie zawartości bagaży, sprawdzanie ładunków w portach i na dworcach oraz w środkach komunikacji lotniczej, drogowej, kolejowej i wodnej,
- dokonywanie kontroli bezpieczeństwa na przejściach granicznych oraz w środkach komunikacji lotniczej, drogowej, kolejowej i wodnej,
- pełnienie wart ochronnych na pokładzie statku powietrznego oraz stosowanie niezbędnych środków, łącznie z użyciem środków przymusu bezpośredniego i broni służbowej,
- legitymowanie lub ustalanie w inny sposób tożsamości osoby,
- zatrzymywanie osób oraz doprowadzanie ich do właściwego organu straży granicznej, sądu lub prokuratury,
- przeszukiwanie osób, rzeczy, pomieszczeń i środków transportu,
- nakładanie grzywien w drodze mandatu karnego za wykroczenia,
- obserwowanie i rejestrowanie, przy użyciu środków technicznych służących do rejestracji obrazu i dźwięku, zdarzeń na drogach oraz w innych miejscach publicznych,
- zatrzymywanie pojazdów i wykonywanie innych czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego,
- przebywanie i poruszanie się na gruntach bez zgody ich właścicieli lub użytkowników,
- zwracanie się w nagłych wypadkach do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy.


ADAM MAKOSZ

Podstawa prawna:
- ustawa z 12 października 1990 r. o straży granicznej (DzU z 2005 r. nr 234, poz. 1997 ze zm.).